Termometre çok düşük göstermediği hâlde dışarı çıktığınızda birkaç dakika içinde üşümeye başlayabilirsiniz. Bir de üzerine kalın kazak ve mont giydiğinizde yürürken terlemek mümkün. Rüzgârlı havanın zor tarafı tam olarak burada: Sadece sıcak tutan değil, rüzgârı keserken vücuttaki fazla ısı ve nemin de dışarı çıkmasına izin veren bir kombin gerekir.
Bu yüzden rüzgârlı havada tek bir çok kalın parçaya güvenmek yerine, hava ve hareket düzeyine göre çıkarılıp eklenebilen katmanlar genellikle daha kullanışlıdır.
Rüzgâr Varken Hava Neden Daha Soğuk Hissedilir?
Rüzgâr, vücudun çevresinde oluşan sıcak hava tabakasını sürekli dağıtır. National Weather Service tarafından kullanılan “wind chill”, yani hissedilen soğuk yaklaşımı da rüzgârın açıkta kalan derideki ısı kaybını hızlandırmasını temel alır. Rüzgâr şiddetlendikçe aynı hava sıcaklığı daha sert hissedilebilir.
Bu nedenle rüzgârlı bir günde yalnızca telefonunuzdaki sıcaklık değerine bakarak giyinmek yanıltıcı olabilir.
Örneğin sakin ve güneşli bir havada rahat ettiğiniz ince kazak, aynı sıcaklıktaki kuvvetli rüzgârda yetersiz kalabilir. Çözüm her zaman daha kalın bir kazak eklemek değildir; çoğu zaman rüzgâr geçişini azaltan doğru dış katman daha fazla fark yaratır.
Üç Katman Mantığı Nasıl Çalışır?
Rüzgârlı ve serin havalarda pratik sistem üç görev üzerinden düşünülebilir:
- İç katman: Teri cilt üzerinde tutmamaya yardımcı olur.
- Orta katman: Vücut ısısını koruyacak yalıtımı sağlar.
- Dış katman: Rüzgârı ve gerekiyorsa hafif yağışı engellemeye çalışır.
Her gün mutlaka üç ayrı kalın giysi giymek gerekmez. Ilık bir sonbahar gününde tişört ile ince rüzgârlık yeterli olabilirken daha soğuk havada araya polar, yün kazak veya başka bir yalıtım katmanı eklenebilir.
CDC/NIOSH da soğuk ortamlar için birkaç gevşek katmanın kullanılmasını, kişi terlemeye başlarsa bir katmanın çıkarılmasını ve dış katmanın rüzgâr ile suya dirençli olmasını öneriyor.
İlk Katmanda Kalınlık Değil Nem Yönetimi Önemli
Yürüyüşe çıktığınızda, toplu taşımaya yetişmeye çalıştığınızda veya uzun süre hareket ettiğinizde vücut ısınız hızla artabilir. Üzerinizde fazla kalın giysiler varsa terlersiniz; hareket yavaşladığında ise nemli kıyafet soğuk hissini artırabilir.
Bu yüzden serin ve rüzgârlı bir günde doğrudan tenin üzerine çok kalın bir parça giymek yerine ihtiyaca uygun ince bir iç katman daha kullanışlı olabilir.
Uzun süre dışarıda kalınacak ve aktif olunacaksa nemi uzaklaştırmaya yardımcı olan sentetik teknik kumaşlar veya uygun yün karışımları düşünülebilir. Pamuklu tişört günlük kısa kullanımlarda rahat olsa da yoğun terlediğinde nemi daha uzun süre üzerinde tutabilir.
Buradaki amaç hiç terlememek değil; fazla ısınmayı ve kıyafetin ıslak kalmasını azaltmaktır.
Orta Katman Ne Kadar Kalın Olmalı?
Orta katmanın görevi rüzgârı kesmekten çok vücudun ürettiği ısıyı korumaktır.
İnce polar, yün veya yün karışımlı kazak, sweatshirt ve hafif yalıtımlı üstler bu görev için kullanılabilir. Seçim yaparken yalnız hava sıcaklığına değil ne kadar hareket edeceğinize de bakın.
Otobüs bekleyecek veya uzun süre açık havada oturacaksanız daha sıcak bir orta katman gerekebilir. Tempolu yürüyüş yapacaksanız aynı kıyafet fazla gelebilir.
Katmanlı giyimin avantajı burada ortaya çıkar: Isındığınızda montu açabilir veya orta katmanı çıkarabilirsiniz. Tek parça çok kalın bir kıyafette bu ayarı yapmak daha zordur.
Rüzgârlı Havada En Kritik Parça Dış Katmandır
Hava çok soğuk olmadığı hâlde rüzgâr kuvvetliyse ağır bir kışlık monttan önce ince bir rüzgârlık veya rüzgâr geçişini azaltan mevsimlik mont daha işlevsel olabilir.
Dış katmanda kapüşon, kapanabilen yaka, bilekleri fazla açık bırakmayan manşetler ve önden hava girişini azaltan fermuar gibi ayrıntılar konforu etkiler.
Ancak “rüzgâr geçirmiyor” diye tamamen hava alışverişini engelleyen bir parçanın her durumda daha iyi olduğunu düşünmeyin. Özellikle hareket hâlindeyken içeride biriken sıcaklık ve nem terlemeyi artırabilir.
Bu nedenle şehir içinde yürüyüş yapılacak bir günde ince ve ayarlanabilir bir dış katman, gereğinden ağır bir monttan daha rahat olabilir.
Kullandığınız dış katmanın temizliğinde kaplama ve kumaş özelliklerini korumak için bakım etiketine dikkat etmek gerekir. Merakça’daki Mevsimlik Montlar Nasıl Yıkanır? yazısında mont türüne göre yıkama ve kurutma ayrıntılarını bulabilirsiniz.
Ilık, Serin ve Soğuk Rüzgârda Kombin Nasıl Değişir?
Tek bir sıcaklık sınırı vermek doğru olmaz. Nem, rüzgârın şiddeti, güneş, kişinin soğuğa hassasiyeti ve hareket düzeyi hissedilen sıcaklığı değiştirebilir.
Ilık fakat rüzgârlı havada ince tişört veya uzun kollu üst ile hafif bir rüzgârlık çoğu günlük kullanım için yeterli olabilir.
Serin ve sürekli rüzgârda iç katmanın üzerine ince polar, sweatshirt veya kazak; en dışa da rüzgârı kesen hafif mont eklenebilir.
Soğuk ve kuvvetli rüzgârda ise yalıtım katmanının güçlendirilmesi, kapüşon veya bere kullanılması ve boyun, eller gibi açık bölgelerin korunması daha anlamlı hâle gelir.
Bu sistemin temel avantajı, sabah serin başlayıp öğleden sonra ısınan günlerde tüm kombini değiştirmeden bir katmanı çıkarabilmenizdir.
Rüzgârla Birlikte Yağmur Bekleniyorsa
Rüzgâr geçirmeyen her mont su geçirmez değildir. Aynı şekilde suya dayanıklı bir ürünün ne kadar nefes alabildiği de modele ve kumaşa göre değişebilir.
Yağmur ihtimali varsa dış katmanda hem rüzgârı azaltan hem de beklenen yağış seviyesine uygun su koruması bulunan bir ürün daha kullanışlıdır. Ayakkabının da tamamen ıslanması, sıcaklık çok düşük olmasa bile konforu hızla azaltabilir.
Ayakkabınız yağmurda ıslanırsa kalorifer veya yüksek sıcaklıkla hızlı kurutmak bazı malzemelere zarar verebilir. Yağmurda Islanan Ayakkabı Nasıl Kurutulur? rehberinde malzemeyi yıpratmadan uygulanabilecek yöntemleri anlattık.
Rüzgârlı Havada En Sık Yapılan Hata: Fazla Giyinmek
Dışarıdaki rüzgârı görünce birkaç kalın parçayı üst üste giymek güvenli seçim gibi gelebilir. Ancak yürümeye başladıktan kısa süre sonra aşırı ısınıyorsanız sistem tersine çalışmaya başlar.
Sırtınız veya göğsünüz belirgin şekilde terliyorsa, mümkünse montun fermuarını açmak ya da bir katmanı çıkarmak daha mantıklıdır. CDC/NIOSH’ın önerilerinde de terlemeye başlanması hâlinde katmanların azaltılması özellikle belirtiliyor.
Diğer uçta ise yalnızca kalın bir kazak giyip rüzgârı durduracak dış katmanı atlamak var. Kazak sıcak tutabilir fakat rüzgâr kumaşın içinden kolayca geçiyorsa beklenen konforu sağlamayabilir.
Evden Çıkmadan Önce Termometreden Fazlasına Bakın
Rüzgârlı havada iyi bir kombin, mümkün olan en kalın kıyafetleri giymek değildir. Önce ne kadar rüzgâr olduğunu, yağış ihtimalini ve dışarıda ne kadar hareket edeceğinizi düşünün.
İç katman nemi yönetmeli, gerektiğinde orta katman sıcaklığı korumalı ve dış katman rüzgârı kesmelidir. Yürürken terlemeye başlıyorsanız bir katmanı azaltabilmeniz de sistemin bir parçasıdır.
Böylece sabah üşümemek için giydiğiniz kıyafetlerin öğleden sonra sizi ter içinde bırakması ihtimali azalır.
Kaynakça
National Weather Service – Wind Chill Temperature Index ve soğuk havada giyim önerileri. Kaynağı görüntüle
CDC / National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH) – Preventing Cold-related Illness, Injury, and Death among Workers. Kaynağı görüntüle
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.