Hafta sonu için plan yaptınız. Sonra telefon geliyor: “Annemlere gideceğiz.” Bir süre sonra tatilin nereye yapılacağı, eve kimin geleceği, aileye ne kadar para verileceği hatta çocukla ilgili bir karar bile siz konuşmadan önce aileyle kararlaştırılmış oluyor.
Böyle bir durumda insanın rahatsız olduğu şey çoğu zaman eşinin ailesini sevmesi değildir. Asıl sorun, iki kişilik bir hayatı ilgilendiren kararlarda kendisini ikinci sırada hissetmeye başlamasıdır. Aileyle kurulacak sınırlar konusunda benzer bir sorun yaşıyorsanız eşim her şeyi annesine anlatıyor yazımızı da inceleyebilirsiniz. Tartışmalarda iletişim tamamen kesiliyorsa eşim tartışınca günlerce benimle konuşmuyor rehberi de ilişkideki farklı bir sınır sorununu ele alıyor.
Evlilikte aileye sınır koymak da “aileni hayatından çıkar” anlamına gelmez. Sınırın amacı, hangi kararın aileye, hangi kararın bireye ve hangi kararın çifte ait olduğunu netleştirmektir.
Ailesine Yakın Olmakla Her İsteğe “Evet” Demek Aynı Şey Değil
Bir kişinin anne-babasını sık araması, onlarla vakit geçirmek istemesi veya ihtiyaçları olduğunda yardım etmesi tek başına evlilikte problem değildir.
Sorun daha çok şu noktada ortaya çıkar:
Aileden gelen bir talep iki eşin hayatını etkilediği hâlde, eşlerden biri diğerine danışmadan cevap veriyorsa.
Örneğin:
“Babamların borcu var, bu ay para göndereceğiz.”
“Annemler iki hafta bizde kalacak.”
“Bayramda zaten benim aileme gidiyoruz.”
“Annem çocuğa böyle bakmamızı söyledi.”
Bu cümlelerde problem mutlaka talebin kendisi değildir. Problem, “biz ne düşünüyoruz?” aşamasının atlanmasıdır.
Anne-babaya destek ve evlilik ilişkisini birlikte inceleyen Polenick ve arkadaşları da eşlerin ailelerine yönelik yükümlülük ve yardım beklentilerinin aynı olmayabileceğini, bu konuda her iki eşin algısının önemli olduğunu gösteriyor.
Bir Kararın Önce Çift Arasında Konuşulması Gerektiğini Nasıl Anlarsınız?
Her küçük konuda eşten izin istemek sağlıklı bir sınır değildir. Yetişkinlerin bireysel karar alanları da olmalıdır.
Fakat aileden gelen bir istek için üç soru oldukça işe yarar:
Ortak paramızı etkiliyor mu?
Ortak zamanımızı veya evimizi etkiliyor mu?
Çocuğumuzla ilgili bir karar içeriyor mu?
Bunlardan birine bile cevap “evet” ise, aileye cevap vermeden önce eşlerin konuşması daha doğru olur.
Örneğin anneniz sizi kahve içmeye çağırıyorsa kendi programınız uygunsa gidebilirsiniz. Fakat anne-babanızın bir ay evinizde kalması yalnızca sizin programınızı ilgilendirmez.
Aynı şekilde kendi kişisel bütçenizden küçük bir hediye almakla ortak birikimden düzenli para göndermeye karar vermek aynı şey değildir.
Para Konusunda Sınır En Baştan Konuşulmalı
Aileye maddi yardım evliliklerde en hassas konulardan biri olabilir.
Burada “ailene para verme” gibi genel bir kural koymak doğru olmaz. Yaşlanan, hastalanan veya geçici olarak ekonomik sıkıntıya düşen anne-babaya yardım etmek birçok aile için son derece doğal bir sorumluluk olabilir.
Fakat ortak bütçeden yapılacak düzenli veya yüksek tutarlı desteklerde iki kişinin de tabloyu bilmesi gerekir.
Polenick ve arkadaşlarının 132 orta yaşlı çift üzerinde yaptığı araştırma, anne-babaya verilen desteğin evlilikle ilişkisinin yalnızca yardım miktarından ibaret olmadığını; eşlerin yardım ve aile sorumluluğu hakkındaki inançlarının da önemli olduğunu gösteriyor. (Polenick ve ark., 2017)
Bu yüzden “Annem istedi, gönderdim” yerine şu tür bir sistem daha işlevsel olabilir:
Aile desteğinin hangi durumlarda yapılacağı, ortak bütçeden çıkacaksa ne kadarının birlikte konuşulacağı ve acil durumlarda nasıl hareket edileceği önceden belirlenebilir.
Ziyaret ve Misafirlikte “Biz Zaten Geliyoruz” Cümlesi Sorun Yaratabilir
Evin kapısını aileye kapatmakla, evde kimlerin ne kadar kalacağına birlikte karar vermek farklı şeylerdir.
Örneğin eşinizin ailesinin akşam yemeğine gelmesi sizin için sorun olmayabilir. Ama birkaç haftalık konaklama günlük düzeninizi, özel alanınızı ve sorumluluklarınızı doğrudan değiştirir.
Nitekim kullanıcı forumlarında “eşimin ailesi bizde kalmak istiyor” biçimindeki soruların 2024 ve 2025’te de tekrarlandığı görülüyor. Sorularda çoğu zaman yalnızca misafirlikten değil, eşlerden birinin karara dahil edilmemesinden yakınılıyor.
Buradaki sağlıklı cümle:
“Annemler gelecek, idare edersin.”
değil,
“Annemler birkaç gün kalmak istiyor. Bizim için uygun olur mu?”
olmalıdır.
Tek kelime değişiyor gibi görünse de kararın sahibi değişiyor.
Tatiller ve Bayramlar Her Yıl Otomatik Olarak Aynı Ailenin Olmamalı
Bazı çiftlerde sınır problemi ilk kez tatillerde veya bayramlarda görünür hâle gelir.
Bir eş için “Bayram zaten annemlerde geçirilir” son derece doğal bir aile alışkanlığı olabilir. Diğer eş ise kendi ailesini ziyaret etmek veya bazı yıllar yalnızca eşi ve çocuklarıyla vakit geçirmek isteyebilir.
Burada kimin ailesinin daha önemli olduğunu tartışmak yerine takvimi konuşmak daha işe yarar.
Bayramların dönüşümlü geçirilmesi, günlerin bölünmesi veya bazı tatillerin yalnızca çekirdek aileye ayrılması çiftlerin kendi koşullarına göre belirleyebileceği seçeneklerdir.
Sınırın kendisi herkeste aynı olmak zorunda değildir. İki kişinin de kararın içinde olması gerekir.
Bunu da okuyun: Evlilik Öncesi Konuşulması Gereken 30 Konu
Çocukla İlgili Kararlarda Büyüklerin Fikri ile Son Kararı Ayırın
Büyükanne ve büyükbabaların deneyimlerinden yararlanmak aile için büyük bir avantaj olabilir.
Fakat deneyim sunmak ile karar vermek aynı şey değildir.
“Biz sizi böyle büyüttük.”
“Çocuğu şu okula gönderin.”
“Bu saatte yatmasına gerek yok.”
“Ben olsam böyle yapardım.”
gibi öneriler dinlenebilir. Fakat çocuğun günlük düzeni, eğitim yaklaşımı, bakım şekli ve önemli kararları anne-babanın ortak sorumluluğundadır.
Burada eşin ailesine söyleyebileceği en güçlü cümlelerden biri şudur:
“Fikrinizi anlıyorum, biz kendi aramızda konuşup karar vereceğiz.”
Bu cümlede ne saygısızlık vardır ne de kavga. Sadece kararın ait olduğu yer bellidir.
Eşiniz Sınır Koyarken Sizi “Kötü Polis” Yapmamalı
Sık yapılan bir hata da aileye hayır derken bütün sorumluluğu eşin üzerine atmaktır:
“Ben isterdim ama eşim istemiyor.”
“Karım izin vermiyor.”
“Kocam ailesine para vermemi istemiyor.”
Bu cümleler kısa vadede kişinin anne-babasıyla çatışmasını önleyebilir; uzun vadede ise eşi ile ailesini karşı karşıya getirir.
Daha sağlıklı ifade:
“Biz bu sefer uygun olmadığına karar verdik.”
veya
“Programımıza baktık, bu hafta gelemeyeceğiz.”
şeklindedir.
Böylece sınır tek kişinin kaprisi gibi değil, çiftin ortak kararı olarak ifade edilir.
Greif ve Woolley’nin kayınvalide–gelin ilişkilerini inceleyen araştırmasında aile üçgenleri ile sınır belirsizliği ilişki kalitesi açısından incelenmiş ve özellikle sınır belirsizliği göstergelerinin önemli olduğu görülmüştür. (Greif & Woolley, 2019)
Sınır Koymak Her Şeye “Hayır” Demek Değildir
Bazen sınır kavramı gereğinden sert yorumlanıyor.
Anne hastaysa hastaneye götürmek, babanın acil bir ihtiyacında yardım etmek veya zor durumda kalan kardeşe geçici destek vermek “aile evliliğe karışıyor” anlamına gelmez.
Sağlıklı sınır duvar değildir; kapısı olan bir çit gibidir.
Aile hayatın dışında bırakılmaz fakat çiftin evinin, parasının, zamanının ve çocuğunun yönetimi otomatik olarak geniş aileye devredilmez.
Buradaki asıl hedef anne-babaya daha çok “hayır” demek değil, eşlerin birbirine daha sık “Biz ne istiyoruz?” diye sormasıdır.
Konuşmanıza Rağmen Her Kararda Aile Belirleyici Oluyorsa
Bir kez annesinin fikrine göre hareket etmek ile sürekli aynı kalıbın yaşanması aynı şey değildir.
Eşiniz ortak bütçeyle ilgili kararları sürekli ailesine göre veriyor, sizin onayınız olmadan eve misafir davet ediyor, tatilleri tek taraflı belirliyor veya çocukla ilgili kararları ailesinin görüşüne göre değiştiriyorsa mesele artık tek tek olaylardan çok bir karar verme düzenine dönüşmüş olabilir.
Aile ilişkilerinin evlilik üzerindeki etkisini uzun dönemli inceleyen çalışmalar da eşlerin kayın aileleriyle ilişkileri nasıl algıladıkları konusunda birbirleriyle uyumlu olmalarının önemli olabileceğini gösteriyor. Fiori ve arkadaşlarının araştırması 355 evli çifti 16 yıl boyunca izleyerek eşlerin kayın ailelerine ilişkin algıları ile evlilik istikrarı arasındaki bağlantıları incelemiştir. (Fiori ve ark., 2021)
Aynı tartışma tekrar tekrar yaşanıyor ve çift kendi başına ortak bir sistem kuramıyorsa çift danışmanlığı da düşünülebilir. Amaç bir tarafın ailesini suçlamak değil, iki yetişkinin kendi evliliklerinde hangi kararların kendilerine ait olduğunu birlikte belirleyebilmesidir.
Evlilikte güçlü sınırın en basit ölçüsü belki de şudur:
Aileden bir talep geldiğinde ilk refleks “Annem ne der?” veya “Eşim kızar mı?” değil, “Bu karar yalnızca beni mi ilgilendiriyor, yoksa bizi mi?” olmalıdır.
“Bizi” ilgilendiriyorsa cevap da önce “biz” tarafından verilmelidir.
Kaynakça
- Polenick, C. A., Zarit, S. H., Birditt, K. S., Bangerter, L. R., Seidel, A. J. & Fingerman, K. L. (2017). Intergenerational Support and Marital Satisfaction: Implications of Beliefs About Helping Aging Parents. Journal of Marriage and Family, 79(1), 131–146.
- Greif, G. L. & Woolley, M. E. (2019). Women and Their Mothers-in-Law: Triangles, Ambiguity, and Relationship Quality. Social Work Research, 43(4), 259–268.
- Fiori, K. L., Rauer, A. J., Birditt, K. S., Brown, E. & Orbuch, T. L. (2021). You Aren’t as Close to My Family as You Think: Discordant Perceptions About In-Laws and Risk of Divorce. Research in Human Development, 17(4), 258–273.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.