Tükenmez kalem lekesini çıkarmanın en etkili yolu, lekenin altına temiz beyaz bir bez koyup izopropil alkolü (rubbing alcohol) pamukla tamponlamaktır. Mürekkep çözüldükçe alttaki beze geçer; renk aktarımı bitince bölgeyi durulayın, sıvı deterjanla ön işlem yapın ve kıyafeti bakım etiketine göre yıkayın. Lekeyi ovalamayın ve tamamen çıktığından emin olmadan kurutma makinesine atmayın.
Bu yöntem pamuk, polyester ve keten gibi yıkanabilir kumaşlarda işe yarar. Asetat, triasetat ve bazı akrilik kumaşlarda alkol kullanılmamalı; su bazlı kalem mürekkebinde ise çoğu zaman deterjan yeterlidir. Aşağıda kalem ve kumaş türüne göre farkları ayrı ayrı bulabilirsiniz.
Adım adım: Kıyafetten tükenmez kalem lekesi nasıl çıkar?
- Etiketi okuyun. “Yalnızca kuru temizleme” yazıyorsa ya da kumaş ipek veya asetatsa evde denemeyin.
- Görünmeyen bir noktada test edin. Dikiş payına ya da iç kısma birkaç damla alkol sürün, beyaz bezle bastırın. Boya çıkıyorsa yöntemi bırakın.
- Altına emici bez koyun. Lekeli yüzey bezin üstüne gelecek şekilde kumaşı yayın.
- Alkolü dökmeyin, tamponlayın. Alkole batırılmış pamuk veya bezle lekenin üzerine dışarıdan içe doğru hafifçe bastırın.
- Bezi kaydırın. Mürekkep alta geçtikçe temiz bir bölgeye geçin; aynı yere dönen mürekkep lekeyi büyütür.
- Durulayın ve deterjanla ön işlem yapın. Renk aktarımı bittiğinde bölgeyi soğuk suyla durulayıp sıvı çamaşır deterjanını parmakla yedirin.
- Yıkayın, havada kurutun. Etikette yazan programla yıkayın. Leke gölgesi kaldıysa kıyafeti kurutmadan işlemi tekrarlayın.
American Cleaning Institute’un leke rehberi de mürekkepte aynı mantığı öneriyor: Leke emici bir yüzeye bakacak şekilde işlem yapmak ve mürekkebi kumaştan alttaki malzemeye aktarmak.
Alkol hangi kumaşlarda kullanılmaz?
Georgia Üniversitesi’nin tekstil bakım rehberine göre alkol; asetat, triasetat, modakrilik ve bazı akrilik liflere zarar verebilir. Astar kumaşlarında, saten görünümlü bluzlarda ve gece kıyafetlerinde asetat sık kullanıldığı için etiketteki içerik satırına mutlaka bakın.
Yün daha hassastır ama alkol tamamen yasak değildir. Woolmark, yündeki tükenmez kalem lekesinde alkolle hafif tampon yapılabileceğini, ancak ovalamadan ve az miktarda çalışılması gerektiğini belirtiyor. Değerli, kaplamalı ya da kuru temizleme etiketli bir parçada en güvenli yol profesyonel temizlemedir. Etiketteki sembollerin neden bu kadar belirleyici olduğunu montları kumaşa göre yıkama rehberinde ayrıntılı anlattık.
Beyaz kıyafetten kalem lekesi nasıl çıkar?
Beyaz tişört ve gömlekte de ilk adım aynıdır: alkolle tamponlama ve deterjanla ön işlem. Fark, işlemden sonra kalan hafif mavi gölgede ortaya çıkar. Kıyafet pamukluysa ve etiketi ağartıcıya izin veriyorsa, ön işlemden sonra kumaşa uygun bir oksijenli ağartıcıyla yıkamak bu gölgeyi azaltabilir.
Mürekkep lekesine doğrudan çamaşır suyu dökmek iyi bir fikir değildir: Mürekkep çözülmeden ağartılan bölge, çevresindeki kumaştan farklı bir renk alabilir ve sentetik karışımlarda sararma bırakabilir.
Kurumuş ya da beklemiş tükenmez kalem lekesi çıkar mı?
Çoğu zaman çıkar, ama tek seferde değil. Günler sonra fark edilen ya da bir kez yıkanmış lekede alkolle tamponlama ve bez değiştirme işlemini birkaç kez tekrarlamak gerekir. Maytag’in leke rehberi de leke devam ediyorsa alkolle ön işlemin tekrarlanmasını ve kıyafetin makineyle değil havada kurutulmasını öneriyor.
Asıl risk, kurutma makinesinin ya da ütünün sıcaklığıdır. Isı mürekkebi liflere sabitleyebileceği için leke tamamen gidene kadar kıyafeti sıcak havayla kurutmayın ve lekeli yeri ütülemeyin. Sert fırçalamak da sonucu hızlandırmaz; mürekkebi daha geniş alana yayar ve kumaş yüzeyini tüylendirir. Eski lekelerde daha güçlü işlemin daha iyi sonuç vermediğini ter lekesi rehberinde de görmüştük.
Dolma kalem ve su bazlı mürekkepte ne yapılır?
Dolma kalem mürekkebi ve okul kalemlerinin çoğu su bazlıdır; alkole gerek kalmadan çıkabilir. Lekeyi tersinden soğuk suyla durulayın, sıvı deterjanla ön işlem yapıp yıkayın. Woolmark da su bazlı mürekkeplerde seyreltilmiş deterjanla nazik tamponlamayı öneriyor. Leke inatçıysa alkol yöntemine ancak bundan sonra geçin.
Saç spreyi, kolonya ve dezenfektan işe yarar mı?
Saç spreyi tavsiyesi, eski spreylerin çoğunun yüksek oranda alkol içermesinden kalma. Bugünkü spreylerde bulunan polimer, parfüm ve yağlar kumaşta ikinci bir leke bırakabilir. Kolonya ve el dezenfektanı da alkol içerir ama parfüm, gliserin ve jel katkıları nedeniyle saf izopropil alkolle aynı sonucu vermez. Evde başka seçenek yoksa önce görünmeyen bir yerde deneyin; elinizde izopropil alkol varsa onu tercih edin.
Kalıcı keçeli kalem lekesi neden daha zor?
Permanent marker mürekkebi, yüzeye kalıcı olarak tutunacak reçinelerle hazırlanır. Alkol bu lekelerin rengini açabilir ama her kumaşta tamamen çıkarmayı garanti etmez. Georgia Üniversitesi’nin rehberi de bazı kalıcı mürekkeplerin çıkarılmasının çok güç olduğunu belirtiyor. Oje gibi çözücü gerektiren diğer zor lekelerde de benzer bir sınır var; ayrıntılar kıyafetten oje lekesi çıkarma rehberinde.
Sık sorulan sorular
Tükenmez kalem lekesi yıkayınca çıkar mı?
Yağ bazlı tükenmez kalem mürekkebi normal yıkamada genellikle tamamen çıkmaz, bazen yayılır. Yıkamadan önce alkolle ön işlem yapmak sonucu belirgin biçimde değiştirir.
Kalem lekesi için hangi alkol kullanılır?
Eczanelerde ve elektronik malzeme satan yerlerde bulunan izopropil alkol en uygun seçenektir. Etil alkol de mürekkebi çözer, ancak içinde parfüm veya renklendirici olan ürünler kumaşta iz bırakabilir.
Masa ya da koltuktaki kalem lekesi de böyle mi çıkar?
Hayır. Ahşap masa, deri ve kumaş koltuk farklı yüzeylerdir; alkol cilayı ve deriyi bozabilir. Bu yüzeylerde üreticinin temizlik önerisine bakmak gerekir.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.