Bir binanın ne kadar yükselebileceği sorusunun cevabı her on yılda biraz daha değişiyor.
Bir dönem 300 metreyi aşan yapılar mühendislik harikası kabul edilirken bugün bazı gökdelenler 600 metre sınırını bile geride bırakıyor. Hatta artık sıradaki büyük hedef 1 kilometre yüksekliğinde binalar inşa etmek.
Dubai’den Kuala Lumpur’a, Şanghay’dan New York’a uzanan bu yapılar yalnızca devasa boyutlarıyla değil; mühendislikleri, tasarımları ve şehirlerin siluetlerini tamamen değiştirmeleriyle de dikkat çekiyor.
İşte başınızı kaldırdığınızda tepesini görmekte zorlanacağınız dünyanın en yüksek binaları…
1. Burj Khalifa – Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri
Yükseklik: 828 metre
2010 yılında açılan Burj Khalifa, aradan geçen yıllara rağmen dünyanın en yüksek tamamlanmış binası unvanını koruyor.
828 metrelik yüksekliği öylesine sıra dışı ki çevresindeki birçok gökdelen Burj Khalifa’nın yanında küçük kalıyor. Yapının tasarımında ise yalnızca estetik değil, yüzlerce metre yükseklikte etkisini artıran rüzgâra karşı dayanıklılık da önemli rol oynuyor.
Burj Khalifa bugün Dubai’nin en tanınan simgelerinden biri olmanın çok ötesinde, modern mimarinin sınırlarının ne kadar ileri taşınabileceğinin de en çarpıcı örneklerinden biri.
CTBUH, Burj Khalifa’nın resmî mimari yüksekliğini 828 metre olarak 2010 yılında doğruladı. Yapı tamamlandığında önceki dünya rekortmeni Taipei 101’i yaklaşık 320 metre geçmişti.
2. Merdeka 118 – Kuala Lumpur, Malezya
Yükseklik: 678,9 metre
Burj Khalifa’nın ardından dünyanın en yüksek ikinci binası Kuala Lumpur’daki Merdeka 118.
118 katlı gökdelen, keskin geometrik yüzeyleri ve uzun kulesiyle Malezya’nın başkentinin siluetini tamamen değiştirmiş durumda.
“Merdeka” kelimesinin Malaycada “bağımsızlık” anlamına gelmesi de tesadüf değil. Yapı, ülkenin bağımsızlık tarihine gönderme yapan modern bir simge olarak tasarlandı.
3. Shanghai Tower – Şanghay, Çin
Yükseklik: 632 metre
Şanghay’ın finans bölgesinde yükselen Shanghai Tower’ı diğer gökdelenlerden ayıran en belirgin özellik, yukarı doğru çıktıkça dönen gövdesi.
Bu spiral biçim yalnızca binaya sıra dışı bir görünüm kazandırmıyor. Tasarım aynı zamanda yüksek yapılardaki en önemli sorunlardan biri olan rüzgâr yükünü azaltmaya yardımcı oluyor.
632 metre yüksekliğindeki Shanghai Tower, Çin’in en yüksek binası olma özelliğini de taşıyor.
Mimariye meraklıysanız yalnızca gökdelenler değil, çok daha farklı dönemlerden etkileyici yapılar da ilginizi çekebilir. Merakça’daki dünyanın en güzel kütüphaneleri listesinde bunun oldukça etkileyici örnekleri bulunuyor.
Shanghai Tower’ın kendi resmî proje bilgilerine göre yapı 632 metre yüksekliğinde; 127 yer üstü ve 5 yer altı kata sahip. Toplam yapı alanı yaklaşık 578.000 m².
4. Makkah Royal Clock Tower – Mekke, Suudi Arabistan
Yükseklik: 601 metre
Mekke’deki Mescid-i Haram’ın hemen yakınında bulunan Makkah Royal Clock Tower, dünyanın en kolay tanınan dev yapılarından biri.
Binanın üst bölümündeki dev saat, kilometrelerce uzaklıktan görülebiliyor. Yaklaşık 601 metre yüksekliğindeki yapı; oteller, alışveriş alanları ve çeşitli tesislerin bulunduğu Abraj Al Bait kompleksinin en dikkat çekici parçası.
Boyutları düşünüldüğünde yapı, bir gökdelenden çok dikey olarak yükselen küçük bir şehir hissi veriyor.
The Skyscraper Center yapının mimari yüksekliğini 601 metre, en yüksek kullanılabilir kat seviyesini ise yaklaşık 494,4 metre olarak veriyor.
5. Ping An Finance Center – Shenzhen, Çin
Yükseklik: 599 metre
600 metre sınırını yalnızca birkaç metreyle kaçıran Ping An Finance Center, Shenzhen’in hızlı dönüşümünün belki de en güçlü sembollerinden biri.
599 metre yüksekliğindeki gökdelen ağırlıklı olarak ofis alanlarından oluşuyor. İnce ve keskin hatlara sahip tasarımı sayesinde çevresindeki yoğun gökdelen silueti içinde bile hemen fark ediliyor.
Birkaç on yıl önce çok daha alçak yapılardan oluşan Shenzhen’in bugün dünyanın en yüksek binalarından birine ev sahipliği yapması da şehirlerin ne kadar hızlı değişebildiğini gösteriyor.
6. Lotte World Tower – Seul, Güney Kore
Yükseklik: 555 metre
Seul’ün en dikkat çekici modern yapılarından biri olan Lotte World Tower, 555 metre yüksekliğe ulaşıyor.
Yukarı doğru incelen tasarımı, geleneksel Kore seramiklerinin zarif hatlarından esinleniyor. İçerisinde ofislerden konutlara, otelden gözlem alanlarına kadar pek çok farklı bölüm bulunuyor.
Binanın üst katlarından Seul’e bakıldığında şehrin ne kadar geniş bir alana yayıldığını anlamak çok daha kolay.
7. One World Trade Center – New York, ABD
Yükseklik: 541 metre
New York’un siluetindeki en anlamlı yapılardan biri One World Trade Center.
Binanın mimari yüksekliği 1.776 feet, yani yaklaşık 541 metre. Bu rakam özellikle seçildi; 1776, Amerika Birleşik Devletleri’nin Bağımsızlık Bildirgesi’nin kabul edildiği yıl.
Dolayısıyla One World Trade Center yalnızca bir gökdelen değil, aynı zamanda güçlü bir sembolik anlam taşıyan yapı.
8. Guangzhou CTF Finance Centre – Guangzhou, Çin
Yükseklik: 530 metre
Çin’in dev gökdelenleri bununla da bitmiyor.
Guangzhou’da bulunan CTF Finance Centre 530 metre yüksekliğe ulaşıyor. Ofisler, konutlar ve otel bölümlerinin aynı yapı içinde bulunması binayı klasik bir iş merkezinden çok daha kapsamlı hale getiriyor.
Özellikle gece aydınlatıldığında Guangzhou’nun modern kent siluetinin en belirgin parçalarından biri haline geliyor.
9. Tianjin CTF Finance Centre – Tianjin, Çin
Yükseklik: 530 metre
Guangzhou’daki adaşıyla aynı yüksekliğe ulaşan Tianjin CTF Finance Centre da 530 metrelik dev bir yapı.
Binanın yumuşak, kavisli dış yüzeyi yalnızca görsel bir tercih değil. Aerodinamik tasarım, yüksek rakımlarda oluşan rüzgâr etkisinin azaltılmasına da yardımcı oluyor.
Bu ölçekteki yapılarda birkaç santimetrelik tasarım değişikliğinin bile mühendislik açısından önemli olabileceğini düşününce gökdelenlerin neden yıllarca planlandığını anlamak zor değil.
10. CITIC Tower – Pekin, Çin
Yükseklik: 528 metre
Pekin’in en yüksek binası olan CITIC Tower, yaklaşık 528 metre yüksekliğe sahip.
Yapı aynı zamanda “China Zun” adıyla da biliniyor. Bunun nedeni binanın şeklini, antik Çin’de kullanılan “zun” adı verilen geleneksel şarap kaplarından alması.
Modern bir gökdelenin binlerce yıllık kültürel bir formdan esinlenmesi, CITIC Tower’ı listedeki diğer yapılardan ayıran hoş ayrıntılardan biri.
Kısa Karşılaştırma
Burj Khalifa
Şehir / ülke: Dubai, BAE
Mimari yükseklik: 828 m
Öne çıkan özellik: Dünyanın en yüksek tamamlanmış binası.
Merdeka 118
Şehir / ülke: Kuala Lumpur, Malezya
Mimari yükseklik: 678,9 m
Öne çıkan özellik: Dünyanın en yüksek ikinci tamamlanmış binası.
Kat sayısı: 118.
Shanghai Tower
Şehir / ülke: Şanghay, Çin
Mimari yükseklik: 632 m
Öne çıkan özellik: Çin’in en yüksek tamamlanmış binası.
Makkah Royal Clock Tower
Şehir / ülke: Mekke, Suudi Arabistan
Mimari yükseklik: 601 m
Öne çıkan özellik: Abraj Al Bait kompleksinin ana kulesi.
Ping An Finance Center
Şehir / ülke: Shenzhen, Çin
Mimari yükseklik: 599,1 m
Öne çıkan özellik: Dünyanın en yüksek tamamlanmış ilk beş binasından biri.
Lotte World Tower
Şehir / ülke: Seul, Güney Kore
Mimari yükseklik: yaklaşık 555 m
Öne çıkan özellik: 123 katlı karma kullanımlı gökdelen.
One World Trade Center
Şehir / ülke: New York, ABD
Mimari yükseklik: 541,3 m / 1.776 ft
Öne çıkan özellik: 1.776 feet ölçüsü ABD Bağımsızlık Bildirgesi’nin yılına sembolik gönderme yapıyor.
Guangzhou CTF Finance Centre
Şehir / ülke: Guangzhou, Çin
Mimari yükseklik: 530 m
Doğrulanabilir veri: 111 yer üstü kat.
Tianjin CTF Finance Centre
Şehir / ülke: Tianjin, Çin
Mimari yükseklik: 530 m
Doğrulanabilir veri: Uca kadar ölçüm 530,4 m; mimari yükseklik 530 m.
CITIC Tower / China Zun
Şehir / ülke: Pekin, Çin
Mimari yükseklik: 527,7 m
Doğrulanabilir veri: 109 yer üstü kat.
Bina Yüksekliği Nasıl Ölçülüyor?
Gökdelen sıralamalarında “yükseklik” denildiğinde her zaman binanın en uç noktasına kadar olan mesafe kullanılmıyor.
Council on Vertical Urbanism’un dünya sıralamasında temel ölçüt mimari yükseklik. Bu ölçüm, binanın en düşük ana yaya girişinden mimari tepesine kadar yapılıyor ve binanın tasarımının parçası olan kule uçlarını kapsıyor; ancak anten, tabela, bayrak direği gibi teknik ekipmanları kapsamıyor.
Bu nedenle örneğin One World Trade Center’ın mimari yüksekliği 541,3 metre, bütün teknik parçalar dâhil en uç noktası ise 546,2 metre. Dünya sıralamasında kullanılan değer 541,3 metre.
Bu listedeki sıralama da aynı mimari yükseklik kriterine göre hazırlanmıştır.
Peki Dünyanın “En Büyük” Binası Hangisi?
Burada işler biraz karışıyor.
Çünkü en yüksek bina ile en büyük bina aynı şey değil. Bir yapı yüksekliğine, toplam taban alanına, kullanılabilir kapalı alanına veya toplam hacmine göre değerlendirilebilir.
Örneğin Çin’in Chengdu kentindeki New Century Global Center, yaklaşık 1,7 milyon metrekarelik devasa kapalı alanıyla dünyanın en büyük yapı komplekslerinden biri. Buna rağmen yüksekliği yaklaşık 100 metre civarında.
İçerisinde alışveriş alanları, oteller, eğlence bölümleri ve hatta büyük bir kapalı su parkı bulunuyor.
Devasa ölçekli yerler ilginizi çekiyorsa Merakça’daki dünyanın en büyük akvaryumları listesine de göz atabilirsiniz. Bazılarının büyüklüğü en az bu gökdelenler kadar şaşırtıcı. Boyutlarıyla şaşırtan bir başka yapı türü için dünyanın en büyük heykelleri listemize bakabilirsiniz.
Burj Khalifa’nın Rekoru Kırılabilir mi?
Evet.
Suudi Arabistan’da yapımı devam eden Jeddah Tower, tamamlandığında 1 kilometre sınırını aşacak şekilde planlanıyor. Proje hedeflendiği gibi tamamlanırsa Burj Khalifa’nın uzun yıllardır elinde tuttuğu dünyanın en yüksek binası unvanı da değişebilir.
Henüz tamamlanmış bir yapı olmadığı için Jeddah Tower mevcut dünya sıralamasına dahil edilmiyor.
Fakat insanlığın 828 metreden sonra gözünü 1.000 metre sınırına dikmiş olması bile başlı başına etkileyici.
İnsanlar Neden Bu Kadar Yüksek Binalar Yapıyor?
İlk akla gelen cevap yer kazanmak olsa da mesele bundan biraz daha büyük.
Gökdelenler şehirler için ekonomik güç, teknoloji, mühendislik ve prestij göstergesine dönüşebiliyor. Bir süre sonra bazı yapılar yalnızca içinde yaşayan veya çalışan insanların bulunduğu binalar olmaktan çıkıp doğrudan şehrin simgesi haline geliyor.
Dubai için Burj Khalifa, New York için One World Trade Center veya Kuala Lumpur için Merdeka 118 bunun en iyi örneklerinden.
Geçmişte şehirleri dev katedraller, saraylar ve üniversite yapıları temsil ederken bugün aynı rolü zaman zaman gökdelenler üstleniyor. Mimarlığın yüzyıllar içindeki değişimini görmek isterseniz dünyanın en eski üniversiteleri yazımıza da bakabilirsiniz. Antik çağın mühendislik başarılarını merak ediyorsanız dünyanın en büyük su kemerleri listemize de göz atabilirsiniz.
Bugün 800 metre yüksekliğinde bir bina görebiliyoruz. Yakın gelecekte ise 1 kilometrelik gökdelenler sıradanlaşır mı bilinmez.
Ama görünen o ki insanların gökyüzüne ulaşma merakı henüz bitmiş değil.
Peki siz bu yapılardan birinin en üst katında yaşamak ister miydiniz?
Not: Yükseklik sıralaması, tamamlanmış binaların mimari yüksekliğini esas alan CTBUH ölçüm sistemine göre hazırlanmıştır.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.