Yazlık kıyafetleri kaldırmadan önce bir kez giyilmiş olsalar bile yıkayın, koltuk altı ve yaka lekelerini çıkarın, tamamen kurutun; sonra sıkıştırmadan katlayıp serin, kuru ve karanlık bir dolapta, temiz kutularda saklayın. Beyazların ve ketenlerin arasına asitsiz kâğıt ya da yıkanmış beyaz pamuklu bez koymak sararmayı ve kalıcı kat izlerini azaltır. Bir sonraki yaz karşılaşılan sarı lekelerin ve kötü kokunun çoğu, kirli ya da hafif nemli kaldırılan kıyafetlerden kaynaklanır.
Yazlık kıyafetler saklanırken neden sararır?
Gözle görünmeyen ter, vücut yağı, deodorant, güneş kremi ve parfüm kalıntıları aylarca beklerken oksitlenir ve özellikle beyaz kumaşlarda sarı izlere dönüşür. Kaldırırken fark edilmeyen hafif bir koltuk altı izi, kutuyu bir sonraki yaz açtığınızda belirgin bir sarı lekeye dönüşmüş olabilir. Yeterince durulanmamış deterjan da aynı etkiyi yapabilir.
İkinci neden nemdir. Kalın dikişlerde, bel lastiğinde ya da cepte kalan nem kapalı kutuda küf kokusu ve lekeye yol açar. Üçüncüsü saklama yeridir: Güneş alan, ısınıp soğuyan ya da rutubetli bir alanda kumaş daha hızlı yıpranır.
Kaldırmadan önce yapılacaklar
- Hepsini yıkayın. Bakım etiketine bakın; beyazları, açıkları ve koyuları ayırın. Kuru temizleme etiketli parçaları temizlemeye verin.
- Lekeleri önceden çıkarın. Koltuk altı, yaka ve manşetteki izler sonradan çok daha zor çıkar. Yöntemler için ter lekesi nasıl çıkar yazısına bakabilirsiniz.
- Durulamaya dikkat edin. Deterjanı fazla kullanmayın; gerekirse ek durulama seçin.
- Tamamen kurutun. Kuruyan kıyafetleri hemen kutuya koymak yerine bir gün oda havasında bekletin; dikiş ve cep içleri de kurusun.
- Kokuyu kontrol edin. Yıkandığı hâlde rutubet kokan bir parça varsa diğerlerinin arasına koymayın. Nedeni genellikle makinede ya da kurutmadadır; ayrıntılar çamaşırlar neden kötü kokar yazısında.
Katlamak mı, asmak mı?
Katlanacaklar: Tişört, örme bluz, ince triko, şort ve esnek kumaşlı parçalar. Örme kumaşlar aylarca askıda kalınca omuzlarda çıkıntı ve boyda uzama oluşur. Katları sıkı bastırmayın; uzun süre saklanacak ketenlerin kat yerine asitsiz kâğıt ya da beyaz pamuklu bez yerleştirin.
Asılacaklar: Dokuma elbise, gömlek ve kolay kırışan takım parçaları. Geniş, tercihen kumaş kaplı askı kullanın; tel askı omuzda iz bırakır. Askı kılıfı olarak naylon yerine nefes alan pamuklu kılıf seçin. İnce askılı, ağır, boncuklu ya da esnek elbiseleri asmak yerine katlayıp destekleyerek saklayın.
Kutu, vakumlu poşet ve saklama yeri
Plastik kutu: Temiz, kapaklı plastik kutular toza ve böceğe karşı iyi korur; şart, kıyafetlerin ve kutunun tamamen kuru olmasıdır. Müze tekstil rehberleri değerli kumaşların hava almayacak şekilde naylona sarılmamasını öneriyor; günlük yazlıklar için kapaklı kutu yeterli, ama içini beyaz pamuklu bezle kaplayıp kutuyu ağzına kadar doldurmamak daha iyi sonuç verir.
Karton ve kâğıt: Normal karton, gazete ve renkli kâğıt asidik olabilir ve kumaşa renk ya da sararma geçirebilir. Smithsonian Müze Koruma Enstitüsü, tekstilleri ışık ve tozdan korumak için asitsiz karton kutu ve asitsiz kâğıt kullanılmasını öneriyor.
Vakumlu poşet: Pamuklu tişört, şort ve dayanıklı sentetikler için yer kazandırır. Keten, ipek, dantel, boncuklu ve şeklini kolay kaybeden parçalar uzun süre baskı altında kalınca kalıcı kat izi ve şekil bozukluğu oluşabilir; bunları poşete koymayın. Poşete hiçbir zaman yeni ütülenmiş, sıcak ya da nemli kıyafet koymayın.
Yer: Smithsonian’ın evde tekstil saklama önerisi temiz, serin, kuru, karanlık ve sıcaklık-nem değişiminin az olduğu bir alan; bodrum ve çatı katı bu yüzden uygun değil. Dış duvara dayalı dolaplar, kalorifer yanı ve rutubetli yatak altı da riskli yerlerdir.
Güve ve böcekten korumak
Kıyafetleri yerleştirmeden önce dolabı boşaltıp raf ve köşeleri temizleyin, kurumasını bekleyin. Güveler kirli ve ter kalıntılı kumaşları tercih ettiği için temiz kaldırmak en etkili korumadır. Lavanta kesesi ve sedir güzel koku verir ama tek başına güvenilir bir koruma değildir. Naftalin kullanacaksanız yalnızca etiketteki talimata uygun, kapalı ortamda ve çocuklarla evcil hayvanlardan uzakta kullanın. Güve belirtileri ve kalıcı çözüm için kıyafet güvesinden nasıl korunulur yazısına göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Yazlık kıyafetler yıkanmadan kaldırılır mı?
Önerilmez. Temiz görünen bir tişörtte bile ter ve deodorant kalıntısı olabilir; bu kalıntılar aylar içinde sarı leke ve koku olarak geri döner.
Kıyafetlerin arasına sabun konur mu?
Kokulu sabunu doğrudan kumaşa değdirmeyin; içindeki yağ ve boya iz bırakabilir. Kullanacaksanız ayrı bir kese içinde, kıyafetlere temas etmeyecek şekilde koyun.
Sararmış yazlık kıyafet kurtarılabilir mi?
Hafif sararma çoğu zaman bakım etiketine uygun bir ön işlem ve yıkamayla azalır. Beyaz pamukluda etiket izin veriyorsa oksijenli ağartıcı işe yarayabilir. Uzun süre beklemiş koyu sarı izler ise her zaman tamamen çıkmaz.
Saklanan kıyafetler ne zaman kontrol edilmeli?
Kış ortasında bir kez kutuları açıp nem, koku ve böcek izi olup olmadığına bakmak yeterlidir. Sorun görürseniz kıyafetleri çıkarıp havalandırın.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.