Zam brüt ücrete yapılır, ama brüt ücretten çalışan payı SGK primi (%14), işsizlik sigortası primi (%1), gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. SGK ve işsizlik primi zamla aynı oranda artar, gelir vergisi ise daha hızlı artar: vergi yıl boyunca biriken (kümülatif) matraha göre hesaplandığı için yüksek brüt ücret, üst vergi dilimlerine daha erken geçmek demektir. Ayrıca asgari ücrete düşen kısım vergiden istisna olduğundan, bu sabit indirim yüksek maaşta toplam içinde daha küçük bir pay tutar. Aşağıdaki 2026 örneğinde brütteki %20 zam, yıllık nette %15,8’lik artış olarak görünüyor.

2026 rakamlarıyla örnek: brüt 50.000 TL’den 60.000 TL’ye %20 zam
Aşağıdaki hesap, yıl boyunca 50.000 TL ve 60.000 TL brüt ücret alan, başka geliri olmayan iki 4/a’lı çalışanın bordrosunu 2026 parametreleriyle ay ay hesaplayarak yapıldı. Kesintiler: SGK işçi payı %14, işsizlik %1, ücretler için 2026 gelir vergisi tarifesi (190.000 TL’ye kadar %15, 400.000 TL’ye kadar %20, 1.500.000 TL’ye kadar %27…), damga vergisi binde 7,59; asgari ücretin (brüt 33.030 TL) gelir ve damga vergisi istisnası düşüldü.
| Ay | Brüt 50.000 TL → net | Brüt 60.000 TL → net | Net artış |
|---|---|---|---|
| Ocak | 40.207,52 TL | 47.356,62 TL | %17,8 |
| Mayıs | 39.082,52 TL | 44.806,62 TL | %14,6 |
| Eylül | 39.486,30 TL | 42.640,40 TL | %8,0 |
| Aralık | 36.511,30 TL | 42.640,40 TL | %16,8 |
| Yıllık toplam | 466.135,57 TL | 539.684,77 TL | %15,8 |
Tablo üç şeyi gösteriyor. Birincisi, aynı %20 brüt zam yıl boyunca nete %15,8 olarak yansıyor. İkincisi, net artış ay ay değişiyor: Eylül’de yalnızca %8, çünkü 60.000 TL alan çalışanın birikmiş matrahı o ay %27’lik dilime giriyor, 50.000 TL alan ise bir ay sonra giriyor. Üçüncüsü, zam olmasa bile net maaş yıl içinde düşebiliyor: 50.000 TL brüt alan çalışanın neti Ocak’ta 40.207 TL iken Aralık’ta 36.511 TL. Kendi brüt ücretiniz için aylık neti brütten nete maaş hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
Vergi dilimine geçince bütün maaştan yüksek vergi mi kesilir?
Hayır, bu bordrolarda en sık yanlış anlaşılan nokta. Türkiye’de gelir vergisi artan oranlıdır: %27’lik dilime girmek, yalnızca o eşiği aşan kısmın %27’den vergilenmesi demektir; maaşın tamamı %27’den vergilendirilmez. Bu yüzden net maaş tek bir yüzdeyle hesaplanamaz ve dilime geçilen ay net maaş tabloda görüldüğü gibi belirgin ama sınırlı bir düşüş gösterir. Güncel dilimleri Gelir İdaresi Başkanlığı’nın Gelir Vergisi Kanunu 103. madde sayfasından kontrol edebilirsiniz.
Maaşıma gerçekten yüzde kaç zam geldi?
Bazen sorun kesintiler değil, oranın yanlış hesaplanmasıdır. Zam oranı (yeni − eski) ÷ eski × 100 ile bulunur: brüt 40.000 TL’den 46.000 TL’ye çıkan maaşta (46.000 − 40.000) ÷ 40.000 × 100 = %15. Her zaman aynı türden tutarları karşılaştırın; eski neti yeni brütle kıyaslamak gerçek oranı göstermez. İşverenle açıkça bir net ücret üzerinden anlaşıldıysa durum farklıdır; o zaman iş sözleşmesi ve bordro birlikte incelenmelidir.
Brüt ücretteki artışın bordro dışında bir sonucu da var: kıdem tazminatı brüt ücret üzerinden hesaplandığı için zam, ileride doğabilecek tazminatın tabanını da yükseltir. Bu hakkın hangi ayrılış şekillerinde doğduğunu kıdem tazminatı şartları yazısında anlattık.
Bunu da okuyun: Fazla Mesai Ücreti Neden Normal Saat Ücretinden Fazladır?
Zamdan sonra bordroda hangi satırlara bakılmalı?
Net ücret beklediğinizden düşükse eski ve yeni bordroyu yan yana koyun ve şu satırları karşılaştırın:
- Brüt ücret: Açıklanan zam gerçekten uygulanmış mı?
- SGK matrahı ve primi: Kesinti brüt artışla orantılı mı değişmiş?
- Gelir vergisi matrahı ve kümülatif matrah: Yıl başından bu yana hangi dilime ulaşılmış?
- Asgari ücret istisnası: Gelir ve damga vergisi istisnası bordroda düşülmüş mü?
- Prim, ikramiye, ek ödemeler: O ay matrahı ayrıca artıran bir ödeme var mı?
Aynı oranda zam alan iki çalışanın net artışının farklı çıkması da bu yüzdendir: yıl içinde prim ya da ikramiye alan çalışanın kümülatif matrahı daha yüksektir ve üst dilime daha erken girer. İşvereninizin her ay hangi brüt kazanç üzerinden prim bildirdiğini görmek için SGK hizmet dökümü nasıl okunur yazısına bakabilirsiniz.

Bunu da okuyun: Bir Ev Kendini Kaç Yılda Amorti Eder? Kira Getirisi Nasıl Hesaplanır?
Kaynaklar
Gelir İdaresi Başkanlığı – Gelir Vergisi Kanunu Madde 103 ve 2026 Gelir Vergisi Tarifesi
Sosyal Güvenlik Kurumu – Sigorta Prim Oranları ve Prime Esas Kazanç Bilgileri
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Gerçek bordro tutarı; çalışanın ücret yapısına, prim ve ikramiyelerine, kümülatif vergi matrahına, istisnalara ve çalışma statüsüne göre değişebilir.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.