Dünyanın en renkli gölleri arasında Avustralya’daki pembe Lake Hillier, Bolivya’daki kırmızı Laguna Colorada, Kanada’daki turkuaz Peyto Gölü, renk değiştiren Kelimutu krater gölleri, Tanzanya’daki Natron Gölü, iki renkli Great Salt Lake ve Çin’deki Five Flower Lake bulunuyor. Bu renklerin kaynağı filtre değil; tuz seven mikroorganizmalar, algler, mineraller ve buzulların öğüttüğü ince kaya tozu. Aynı nedenle renkler sabit değil: yağış, tuzluluk ve mevsim gölün görünümünü değiştirebiliyor.
| Göl | Ülke | Renk | Rengin nedeni |
|---|---|---|---|
| Lake Hillier | Avustralya | Pembe (2022’den beri soluk) | Yüksek tuzluluk, algler, tuzcul mikroorganizmalar |
| Laguna Colorada | Bolivya | Kırmızı-pas | Algler ve mineralce zengin tortular |
| Peyto Gölü | Kanada | Turkuaz | Buzul tortusu (“rock flour”) |
| Kelimutu | Endonezya | Üç göl, değişken renk | Volkanik göl kimyası |
| Natron Gölü | Tanzanya | Kırmızı-pembe | Alkali su ve tuzcul mikroorganizmalar |
| Great Salt Lake | ABD | Kuzeyi kırmızı, güneyi mavi-yeşil | İki koldaki farklı tuzluluk |
| Five Flower Lake | Çin | Turkuaz, yeşil, sarı | Traverten, algler, batık ağaçlar |
1. Lake Hillier – Avustralya
Batı Avustralya açıklarındaki Middle Island’da bulunan Lake Hillier, bir yanında okyanusun mavisi öbür yanında sakız pembesi suyuyla dünyanın en ünlü pembe gölüydü. Pembeliği yüksek tuzluluk ve bu koşullarda yaşayan algler ile mikroorganizmalar sağlıyor.
Bugün gidecekler için önemli bir not: Batı Avustralya’nın resmî turizm kurumuna göre 2022’deki yoğun yağışlar gölü seyreltti ve göl eski parlak pembesini büyük ölçüde kaybetti. Koşullar uygun olduğunda rengin yeniden güçlenmesi bekleniyor ama ne zaman olacağı tahmin edilemiyor. Göl çoğunlukla Esperance’tan kalkan keşif uçuşlarıyla havadan görülüyor.
2. Laguna Colorada – Bolivya
Bolivya’nın yüksek Altiplano platosunda, 4.200 metrenin üzerindeki Laguna Colorada uzaktan dev bir kırmızı boya havuzunu andırıyor. Rengi sudaki algler ve mineral bakımından zengin tortular veriyor; beyaz boraks adacıkları ve göl üzerinde beslenen flamingolar manzarayı tamamlıyor.
Göl, Bolivya’nın Ramsar Sözleşmesi’ne kaydettiği ilk sulak alanlardan biri. Ramsar kayıtlarında su yüzeyi yaklaşık 5.240 hektar olarak geçiyor; koruma alanı sonradan genişletilerek Los Lípez Ramsar alanına dâhil edildi. Göle genellikle Uyuni tuz düzlüğünden başlayan çok günlük jip turlarıyla ulaşılıyor.
3. Peyto Gölü – Kanada
Banff Ulusal Parkı’ndaki Peyto Gölü pembe ya da kırmızı değil, ama turkuazı o kadar yoğun ki ilk kez görenler fotoğrafa filtre uygulandığını düşünüyor. Parks Canada’ya göre buzul sularındaki bu mavi-yeşil ton, buzulların kayaları öğüterek oluşturduğu ve suda asılı kalan çok ince tortudan (“rock flour”) kaynaklanıyor. Güneş ışığı bu parçacıklara çarptığında mavi-yeşil dalga boyları geri yansıyor. Renk, buzul erimesinin en yoğun olduğu yaz aylarında en canlı hâline ulaşıyor.
4. Kelimutu Gölleri – Endonezya
Flores Adası’ndaki Kelimutu Yanardağı’nın zirvesinde yan yana üç krater gölü var ve renkleri belirli bir düzene bağlı olmadan değişiyor. Endonezya’nın resmî turizm sitesine göre göllerde zaman içinde mavi, yeşil, siyah, beyaz, kırmızı ve kahverengi tonlar gözlendi; değişimde volkanik gazlar ve göl kimyası rol oynuyor. Yerel inanışta göller ölenlerin ruhlarının dinlendiği yer kabul ediliyor. Benzer volkanik oluşumlar için dünyanın en güzel krater gölleri listemize de bakabilirsiniz.
5. Natron Gölü – Tanzanya
Tanzanya’nın kuzeyindeki Natron Gölü son derece tuzlu ve alkali; suyu ve yüzeydeki tuz kabukları, bu sert koşullarda yaşayabilen tuzcul mikroorganizmalar nedeniyle dönem dönem kırmızı ve pembeye dönüyor. Bu zorlu ortama rağmen göl, küçük flamingoların en önemli üreme alanlarından biri.
6. Great Salt Lake – ABD
Utah’taki Great Salt Lake’i uzaydan görenler gölün cetvelle ikiye bölünüp iki farklı renge boyandığını düşünebilir. Utah Geological Survey’e göre gölü ikiye ayıran kaya dolgulu demiryolu geçidi 1959’da tamamlandı ve iki kol arasındaki su dolaşımını kısıtladı. 2020 ölçümlerinde güney kolunun tuzluluğu %12-16, kuzey kolununki %27-29 aralığındaydı. Daha tuzlu kuzeyde kırmızı-mor pigment üreten mikroorganizmalar baskın, güney ise mavi-yeşil görünüyor.
7. Five Flower Lake – Çin
Jiuzhaigou Vadisi’ndeki Five Flower Lake (Wuhua Hai), aynı göl içinde turkuaz, koyu mavi, yeşil ve sarı tonları bir arada gösteriyor. Jiuzhaigou yönetiminin verilerine göre göl yaklaşık 450 metre uzunluğunda, 313 metre genişliğinde ve 9 metre derinliğinde. Renk farkını göl tabanındaki traverten birikintileri, algler, su bitkileri ve batık ağaç gövdeleri yaratıyor; su o kadar berrak ki bu ağaçlar yukarıdan görülebiliyor. Çevredeki ormanın sarı ve turuncuya döndüğü sonbahar, gölün en renkli olduğu dönem.
Türkiye’de renkli göller var mı?
Evet. Türkiye’nin ikinci büyük gölü Tuz Gölü, yaz aylarında su çekilip tuzluluk arttığında Dunaliella salina algi ve tuzcul bakterilerin ürettiği beta-karoten nedeniyle pembe ve kızıl tonlara bürünüyor; kışın su seviyesi yükselince bu renk kayboluyor. Burdur’daki Salda Gölü ise kıyılarındaki beyaz hidromanyezit birikintileri ve turkuaz suyuyla “Türkiye’nin Maldivleri” diye anılıyor; NASA, Perseverance’ın indiği Mars’taki Jezero kraterini incelerken Salda’yı benzer bir oluşum olarak çalıştı.
Bu renkler gerçek mi, her zaman görülür mü?
Renkler gerçek, ama sabit değil. Tuzluluk, su seviyesi, yağış, sıcaklık, mikroorganizma yoğunluğu, buzul erimesi ve güneşin açısı görünümü değiştirir. Lake Hillier’ın 2022’den sonra solması bunun en net örneği. Sosyal medyadaki doygunluğu artırılmış fotoğraflarla yerinde gördüğünüz arasında fark olması bu yüzden normal; bu göllerden birine gitmeyi planlıyorsanız gölün güncel durumunu resmî park ya da turizm sayfasından kontrol edin.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.