Futbolda +5, +8, +10 Dakika Nasıl Belirleniyor? Uzatma Süresine Kim Karar Veriyor?

Maçın 90. dakikası geliyor, dördüncü hakem tabelayı kaldırıyor: +8.

Bazen +3, bazen +5, bazı maçlarda ise +10 hatta daha fazlası görülüyor. Üstelik tabela +5 göstermesine rağmen hakem 96. veya 97. dakikada oyunu hâlâ devam ettirebiliyor.

Bunun nedeni tabelada gösterilen rakamın maçın kesin biteceği dakikayı değil, oynanacak minimum ek süreyi göstermesidir.

Bu süreyi belirleyen kişi de dördüncü hakem değil, maçın hakemidir.

Futbolda Ek Süre Neden Veriliyor?

Standart bir futbol maçı iki adet 45 dakikalık devreden oluşur. Ancak maç sırasında oyun çeşitli nedenlerle durduğu için bu 45 dakikanın tamamında top aktif olarak oynanmaz.

IFAB’ın Oyun Kuralları’na göre hakem, devre içinde kaybedilen oyun süresi için ek süre verir.

Hesaba katılabilecek başlıca durumlar şunlardır:

• oyuncu değişiklikleri,
• sakatlanan oyuncunun kontrolü veya sahadan çıkarılması,
• zaman geçirme,
• disiplin işlemleri,
• izin verilen su ve serinleme molaları,
• VAR kontrol ve incelemelerinden kaynaklanan gecikmeler,
• gol sevinçleri,
• oyunun yeniden başlamasını önemli ölçüde geciktiren diğer durumlar.

Yani ek süre için kullanılan +5 veya +8 gibi rakamlar önceden belirlenmiş sabit süreler değildir.

Maçın nasıl geçtiğine göre değişir.

+5, +8 veya +10 Dakikaya Kim Karar Veriyor?

Kararı orta hakem verir.

Dördüncü hakem, orta hakemin belirlediği minimum ek süreyi elektronik tabela üzerinde gösterir.

Bu ayrım önemli.

Televizyonda tabelayı dördüncü hakem kaldırdığı için süreyi onun hesapladığı düşünülebiliyor. Oysa IFAB kurallarına göre tabelada gösterilen süre, hakemin belirlediği minimum ek süredir.

Dördüncü hakemin görevi bunu oyunculara, teknik ekiplere ve seyircilere duyurmaktır.

VAR da “8 dakika ekleyin” şeklinde karar vermez. Ancak VAR kontrolü veya incelemesi sırasında kaybedilen süre, hakemin ek süre hesabına dahil edilir.

Tabelada +5 Yazıyorsa Maç Neden 95:00’te Bitmiyor?

Çünkü +5, en fazla beş dakika değil, en az beş dakika anlamına gelir.

IFAB kuralı bu konuda oldukça açık: Gösterilen ek süre hakem tarafından artırılabilir ancak azaltılamaz.

Örneğin tabela: +5 gösterdi. Maçın 92. dakikasında bir oyuncu sakatlandı ve oyun yaklaşık iki dakika durdu.

Hakem bu kayıp zamanı da hesaba katabilir. Böyle bir karşılaşmanın 95:00 yerine yaklaşık 97. dakikada sona ermesi şaşırtıcı değildir.

Aynı durum ek süre içinde:

• oyuncu değişikliği yapılması,
• VAR incelemesi yaşanması,
• gol atılması ve uzun kutlama yapılması,
• kavga veya tartışma çıkması,
• oyuncuların oyunun başlamasını geciktirmesi gibi durumlarda da ortaya çıkabilir.

Bu yüzden spikerlerin kullandığı “en az beş dakika oynanacak” ifadesi teknik olarak daha doğrudur.

Her Oyuncu Değişikliğine Otomatik 30 Saniye mi Ekleniyor?

Hayır. Güncel Oyun Kuralları’nda her oyuncu değişikliği için otomatik olarak “30 saniye”, her gol için “1 dakika” gibi herkese uygulanan sabit bir matematik formülü bulunmuyor.

Hakem devre boyunca kaybedilen süreyi değerlendiriyor.

Örneğin hızlı gerçekleşen bir oyuncu değişikliği ile oyundan çıkacak futbolcunun uzun süre yürüyerek zaman geçirdiği değişiklik aynı miktarda kayba yol açmayabilir.

2026/27 kurallarında oyuncu değişikliklerinin gereksiz uzamasını azaltmak için yeni süre sınırlamaları da getirildi. Ancak bu, kayıp zaman için ek süre verilmesi sistemini ortadan kaldırmıyor.

Gol Sevinci de Uzatma Süresine Ekleniyor mu?

Evet.

Gol atıldıktan sonra futbolcuların kutlama yaptığı, ardından takımların yeniden santraya geçtiği süre maçtan zaman götürüyor.

IFAB, gol kutlamalarını açık şekilde ek süre hesabına dahil edilen nedenler arasında sayıyor.

Bu nedenle çok gollü bir maçta ek sürenin daha uzun olması mümkün.

Örneğin ikinci yarıda dört gol, birkaç oyuncu değişikliği, bir sakatlık ve VAR incelemesi yaşandıysa +7 veya +8 dakika görülmesi olağan dışı değildir.

VAR Ek Süreyi Neden Bu Kadar Artırabiliyor?

VAR’ın hızlı biçimde kontrol ettiği her pozisyon büyük bir süre kaybı yaratmaz.

Ancak hakemin monitöre çağrıldığı uzun incelemelerde oyun birkaç dakika durabilir.

Özellikle:

• olası penaltı,
• gol öncesi ihlal,
• kırmızı kart,
• oyuncunun kimliğinin belirlenmesi gibi uzun süren kontroller ek süreyi belirgin biçimde artırabilir.

Bu noktada sık karıştırılan başka bir futbol kuralı da ofsayt. Pozisyonun hangi anda değerlendirildiğini merak ediyorsanız Merakça’daki ofsayt kuralının nasıl çalıştığını anlatan rehbere bakabilirsiniz.

Son Yıllarda Neden +8 ve +10 Dakikaları Daha Sık Görüyoruz?

Bunun arkasında “artık her maça 10 dakika ekleniyor” şeklinde yeni bir kural yok.

FIFA Hakem Komitesi Başkanı Pierluigi Collina’nın da daha önce açıkladığı yaklaşım, oyun sırasında gerçekten kaybedilen zamanın daha doğru biçimde telafi edilmesine dayanıyor.

Özellikle:

• gol sevinçleri,
• oyuncu değişiklikleri,
• sakatlıklar,
• VAR incelemeleri,
• bilinçli zaman geçirme daha dikkatli hesaba katıldığında geçmişte sık görülen +3 veya +4 yerine +7, +8 ya da +10 gibi rakamlar ortaya çıkabiliyor.

Yani amaç maçı keyfî biçimde uzatmak değil, oynanması gereken süreden kaybolan zamanı geri kazandırmak.

Top Her Dışarı Çıktığında Süre Ekleniyor mu?

Hayır. Futbolda topun taça çıkması, kale vuruşu verilmesi veya normal bir serbest vuruş hazırlığı oyunun doğal akışının parçasıdır.

Her birkaç saniyelik duraklama tek tek kronometreyle toplanıp maçın sonuna eklenmez.

Asıl önemli olan normal oyun akışının ötesinde kaybedilen sürelerdir.

Bir oyuncu taç atışını normal sürede kullanıyorsa bu başka, bilinçli biçimde uzun süre bekleyerek oyunu geciktiriyorsa başka bir durumdur.

Hakemin değerlendirmesi burada devreye girer.

90+5 ile 120 Dakikalık “Uzatma” Aynı Şey Değil

Türkçede ikisi için de günlük dilde “uzatma” denildiği için önemli bir karışıklık oluşuyor.

90+5, normal devre içinde kaybolan zamanın telafi edildiği ek süredir.

Eleme maçlarında normal 90 dakika beraberlikle bittiğinde oynanan:

15 dakika + 15 dakika ise uzatma devreleridir.

Bunlar farklı kurallardır.

Üstelik 15 dakikalık uzatma devresinin sonunda da kayıp zaman oluşmuşsa yine ek süre oynanabilir.

Yani teorik olarak skor ekranında:

105+2 veya 120+3 gibi ifadeler de görülebilir.

Ek Sürede Penaltı Verilirse Hakem Maçı Bitirebilir mi?

Bir devrenin sonunda penaltı vuruşunun kullanılması veya tekrarlanması gerekiyorsa devre, penaltı tamamlanana kadar uzatılır.

Başka bir ifadeyle süre doldu diye hakem kullanılması gereken penaltıyı iptal edip maçı bitirmez.

IFAB’ın Kural 7’si bunu ayrıca düzenliyor.

Hakem İstediği Kadar Süre Ekleyebilir mi?

Ek süre hakemin takdirinde olmakla birlikte bu, tamamen keyfî bir sayı seçildiği anlamına gelmez.

Hakem kararını maç sırasında kaybedilen süreye göre verir ve Oyun Kuralları hangi tür duraklamaların dikkate alınacağını açıkça tanımlar.

Bu nedenle iki maçta aynı sayıda oyuncu değişikliği yapılmış olması, iki karşılaşmanın da aynı ek süreyle biteceği anlamına gelmez.

Birinde:

• uzun VAR kontrolleri,
• ciddi sakatlık,
• çok sayıda gol,
• zaman geçirme olabilir.

Diğerinde oyun neredeyse kesintisiz ilerleyebilir.

Ortaya çıkan +3 ile +10 arasındaki farkın temel nedeni budur.

Futbolda organizasyona göre değişebilen başka kuralları merak ediyorsanız ikili ve genel averajın nasıl hesaplandığını da inceleyebilirsiniz.

Kısaca: Tabeladaki +8 Ne Anlama Geliyor?

Maç sonunda görülen +5, +8 veya +10, devre sırasında kaybolan oyun süresini telafi etmek amacıyla hakemin belirlediği minimum ek süredir.

Süreyi dördüncü hakem belirlemez; yalnızca tabelada gösterir.

Ek süre oynanırken yeni bir gecikme yaşanırsa hakem süreyi daha da uzatabilir. Bu nedenle +5 gösterilen bir maçın 95:00’te bitmesi zorunlu değildir.

Aklınızda kalması gereken en basit ayrım şu:

Tabela +5 gösteriyorsa “maç beş dakika sonra kesin bitecek” değil, “en az beş dakika daha oynanacak” demektir.

Kaynakça

IFAB — Law 7: The Duration of the Match
https://www.theifab.com/laws/latest/the-duration-of-the-match/

IFAB — Laws of the Game 2026/27
https://www.theifab.com/laws-of-the-game-documents/

Türkiye Futbol Federasyonu — Yeni Oyun Kurallarına İlişkin Bilgilendirme
https://www.tff.org/Default.aspx?ftxtId=50938&pageId=200

Türkiye Futbol Federasyonu — MHK 2026-2027 Sezonu Yaz Semineri Tamamlandı
https://www.tff.org/default.aspx?ftxtID=51135&pageID=285