Geçen yaz buz gibi üfleyen araç kliması bu yıl ancak serinletiyor. İlk akla gelen çözüm “klima gazı bitmiştir, dolduralım” oluyor. Fakat klima gazı motor yağı gibi belirli kilometrede değiştirilen bir sarf malzemesi değil.
Soğutma belirgin biçimde düştüyse sistemde gerçekten gaz eksik olabilir; ama kompresör, kondenser, fan veya hava akışıyla ilgili başka bir sorun da aynı belirtiyi verebilir. Bu yüzden gaz doldurmadan önce neden eksildiğini anlamak daha önemli.
Araç Klima Gazı Kaç Yılda Bir Doldurulur?
Araç kliması için bütün otomobillere uygulanabilecek “2 yılda bir gaz doldurun” veya “her 50 bin kilometrede yenileyin” şeklinde sabit bir kural yok.
Toyota’nın araç klima sorunlarına ilişkin resmî rehberinde düşük soğutucu akışkan seviyesinin genellikle sistemdeki bir kaçaktan kaynaklandığı belirtiliyor. Kaçak kondenserden, hortumlardan, bağlantı noktalarından, O-ringlerden veya contalardan ortaya çıkabiliyor.
Dolayısıyla klima hâlâ güçlü biçimde soğutuyorsa sırf birkaç yıl geçti diye gaz ekletmek gerekmeyebilir. Asıl işaret takvim değil, sistemin performansındaki değişimdir.
Aracın bakım kitapçığında klima sistemi için özel bir kontrol aralığı belirtilmişse elbette üreticinin programı esas alınmalı.
Klima Eskisi Kadar Soğutmuyorsa Gaz Eksilmiş Olabilir mi?
Evet. Gaz seviyesi düştüğünde klima kabindeki ısıyı eskisi kadar etkili taşıyamaz ve havalandırma kanallarından gelen hava yeterince soğumayabilir.
Ama “soğutmuyor = gazı bitmiş” denklemi her zaman tutmaz.
Toyota, düşük gazın yanı sıra kirlenmiş veya tıkanmış kondenseri ve arızalı kompresörü de zayıf klima performansının olası nedenleri arasında gösteriyor. Ford da hasarlı bir kondenserin soğutucu sızdırabileceğini, korozyon veya darbe nedeniyle sorun oluşturabileceğini belirtiyor.
Burada küçük bir ayrım işe yarar. Havalandırmadan güçlü hava geliyor ama yeterince soğuk değilse klima çevrimi incelenmeli. Hava zaten çok zayıf üfleniyorsa polen filtresi, fan ve hava kanalları da kontrol edilmelidir.
Klima Trafikte Soğutmuyor, Yolda Soğutuyorsa Gaz mı Eksik?
Bu belirtiyi doğrudan gaz eksikliğine bağlamak yanıltıcı olabilir.
Kondenser, klimanın taşıdığı ısıyı dışarı atmasına yardımcı olur. Araç hareket ederken ön taraftan doğal hava akışı geçtiği için sistem daha rahat çalışabilir. Dur-kalk trafikte ise kondenser fanının ve hava geçişinin önemi artar.
Toyota’nın resmî rehberi, kondenser üzerindeki kir veya tıkanıklığın hava akışını ve soğutma gücünü azaltabileceğini belirtiyor.
Bu nedenle klima otoyolda iyi, kırmızı ışıkta belirgin biçimde kötü çalışıyorsa yalnızca gaz doldurtmak yerine fan ve kondenser tarafının da kontrol edilmesi daha mantıklı.
Klima Gazı Kaçağının En Güçlü İşareti Nedir?
En anlamlı belirtilerden biri, gaz doldurulduktan kısa süre sonra aynı sorunun geri gelmesidir.
Örneğin klima gazı doldurulduktan sonra birkaç hafta veya birkaç ay çok iyi soğutuyor, ardından performans yeniden belirgin biçimde düşüyorsa sistemdeki kaybın nedeni araştırılmalı. Sürekli gaz eklemek kaçağın kendisini ortadan kaldırmaz.
Toyota da düşük gaz seviyesinin çoğunlukla bir kaçak nedeniyle oluştuğunu ve kaçağın bulunup onarılması gerektiğini belirtiyor.
Servis kontrolünde hortumlar, bağlantılar, kondenser, kompresör çevresi ve contalar incelenebilir. Bazı kaçaklar gözle kolayca fark edilmediği için profesyonel kaçak tespit ekipmanı gerekebilir.
Klima Gazı Bittiğinde Kompresör Çalışır mı?
Araçtan araca değişebileceği için burada kesin bir davranış beklememek gerekiyor.
Modern klima sistemlerinde basınç değerleri sensörlerle takip edilebilir. Sistem uygun çalışma koşullarını görmediğinde kompresörün devreye girmesi sınırlandırılabilir. Kompresör arızasının kendisi de klima soğutmamasına yol açabilir.
Bu yüzden kaputu açıp “kompresör devreye girmiyor, kesin gaz bitmiş” sonucuna ulaşmak sağlıklı bir teşhis değildir.
Klima açıldığında motor bölmesinden alışılmadık mekanik sesler geliyor, sistem hiç soğutmuyor veya kompresör tarafında sorun şüphesi varsa teknik kontrol daha doğru olur.
Klima Gazına Sadece Takviye Yapmak Yeterli mi?
Her zaman değil.
ABD Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) motorlu araç klimaları için açıkladığı servis yöntemlerinden biri, sistemdeki soğutucu akışkanın uygun ekipmanla alınması ve ardından üreticinin belirlediği doğru miktarda yeniden doldurulmasıdır. Bu yöntem teknisyenin sisteme hassas miktarda gaz koymasına imkân verir.
Yani klima sisteminde amaç “biraz daha gaz basalım” değildir. Gereğinden az dolum gibi gereğinden fazla dolum da sistemin doğru çalışmasını engelleyebilir.
Araçta hangi tip ve ne miktarda soğutucu kullanılacağı da modele göre değişir. Bu bilgi genellikle motor bölmesindeki klima etiketinde veya teknik dokümanlarda belirtilir.
Klima Gazını Evde Doldurmak Mantıklı mı?
Bu işi kullanıcıya yönelik basit bir bakım işlemi gibi görmek doğru olmaz.
Klima sistemi basınç altında çalışan soğutucu akışkan içerir. Toyota da gaz seviyesinin profesyonel olarak kontrol edilmesini öneriyor ve soğutucu akışkanın yanlışlıkla serbest kalmasının çok düşük sıcaklığı nedeniyle ciltte yaralanmaya yol açabileceğine dikkat çekiyor.
EPA’nın motorlu araç klima servislerine ilişkin düzenlemeleri de soğutucunun uygun ekipmanla geri kazanılması, geri dönüştürülmesi ve servis sırasında atmosfere bırakılmaması üzerine kuruludur.
Bu nedenle kaçak tespiti ve dolum işi uygun klima servis cihazı bulunan bir yerde yapılmalı.
Polen Filtresi Tıkalıysa Klima Soğutmuyor Sanılabilir
Bazen klima aslında soğuk hava üretiyor ancak bu hava kabine yeterince ulaşamıyor.
Kirlenmiş polen filtresi hava akışını ciddi biçimde azaltabilir. Böyle bir araçta fanı yükseltseniz bile havalandırma kanallarından beklenen kuvvette hava gelmez.
Bu belirti gaz eksikliğinden farklıdır. Gaz azaldığında çoğunlukla hava akışı vardır fakat hava istenen kadar soğuk değildir. Filtre veya fan sorunu olduğunda ise üfleme kuvvetinin kendisi zayıflayabilir.
Bu küçük ayrım, gereksiz gaz dolumunun önüne geçebilir.
Klima Kullanmak Yakıt Tüketimini Artırır mı?
İçten yanmalı motorlu araçlarda klima kompresörünün çalışması motora ek yük getirebildiği için yakıt tüketimini etkileyebilir.
Ancak bunun çözümü yaz boyunca klimayı kullanmamak değil. Sıcak araca ilk bindiğinizde birkaç dakika camları açarak içeride biriken sıcak havayı çıkarmak ve ardından klimayı makul bir ayarda kullanmak daha rahat bir yöntemdir.
Yakıt tüketiminin klima dışında hangi alışkanlıklardan etkilendiğini merak ediyorsanız Merakça’daki araç yakıt tüketimini azaltmanın yolları rehberinde hız, ani hızlanma, rölanti ve lastik basıncı gibi etkenleri ayrıca ele aldık.
Klima Gazı Doldurmadan Önce Ne Söylemek Gerekir?
Servise yalnızca “gaz doldurun” demek yerine yaşadığınız belirtiyi anlatmak daha faydalı olur.
Klima ne zamandır zayıf soğutuyor? Sorun yalnızca trafikte mi ortaya çıkıyor? Daha önce gaz doldurulduysa ne kadar süre sonra performans yeniden düştü? Araçta yakın zamanda ön taraftan darbe veya onarım oldu mu?
Bu bilgiler teknisyenin doğrudan doluma geçmek yerine sistemin neden soğutmadığını araştırmasına yardımcı olur.
Aracın genel bakımında lastiklerin de ihmal edilmemesi gerekir. Merakça’daki araç lastik basıncı ne kadar olmalı? rehberinde üreticinin doğru basınç değerinin nereden bulunacağını ve yanlış basıncın sürüşe etkisini açıklıyoruz.
Sonuç
Araç klima gazını doldurmak için takvimden çok soğutma performansına ve sistemin durumuna bakmak gerekir.
Klima yıllardır sorunsuz soğutuyorsa yalnızca süre geçti diye gaz ekletmek şart değildir. Soğutma belirgin biçimde azaldığında ise doğrudan doluma geçmeden gaz seviyesiyle birlikte kaçak, kondenser, fan ve kompresör kontrol edilmelidir.
Gaz doldurulduktan kısa süre sonra klima yeniden sıcak üflemeye başlıyorsa en doğru hareket bir kez daha gaz ekletmek değil, gazın nereye gittiğini bulmaktır.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.