Lastiğe hava basıyorsunuz, birkaç gün sonra aynı tekerlek yine diğerlerinden daha düşük görünüyor. Ortada belirgin bir çivi yok, lastik tamamen de sönmüyor. Böyle olunca sorun çoğu zaman “patlak değil herhalde” denilerek erteleniyor.
Oysa gözle görülen bir delik bulunmaması, lastikte hava kaçağı olmadığı anlamına gelmez. Küçük bir vida kadar lastiğin kendisiyle ilgisi olmayan sibop, jant veya lastik–jant birleşimindeki sızdırmazlık problemi de aynı belirtiyi oluşturabilir.
Önce Gerçekten Kaçak Olup Olmadığını Ayırın
Lastiklerin zaman içerisinde az miktarda hava kaybetmesi olağan bir durumdur. TÜBİTAK Bilim Genç, lastik içindeki havanın kauçuk yapıdan çok yavaş biçimde geçebilmesi nedeniyle basıncın zamanla azalabildiğini açıklıyor. Michelin de delinme olmasa bile doğal basınç kaybının meydana geldiğini ve lastik basıncının düzenli kontrol edilmesi gerektiğini belirtiyor.
Hava sıcaklığı da ölçümü değiştirir. Continental’a göre dış ortam sıcaklığı düştüğünde lastik basıncı da düşebilir. Bu nedenle dört lastiğin birden soğuk bir sabah benzer miktarda daha düşük ölçülmesiyle, yalnızca sağ ön lastiğin sürekli hava kaybetmesi aynı şekilde değerlendirilmemeli.
Basıncı karşılaştırırken lastikler soğukken ölçüm yapmak daha sağlıklıdır. NHTSA, doğru basıncın araç üreticisinin kapı etiketi veya kullanım kılavuzundaki değer olduğunu ve ölçümün soğuk lastikle yapılmasını öneriyor.
Doğru değeri nereden bulacağınızdan emin değilseniz Merakça’daki Araç Lastik Basıncı Ne Kadar Olmalı? yazısında modelden modele neden farklı değerler bulunduğunu ayrıntılı olarak görebilirsiniz.
Yavaş Hava Kaçağının 6 Olası Nedeni
1. Lastiğe saplanmış çok küçük bir çivi veya vida
“Patlak” denildiğinde akla genellikle birkaç dakika içinde tamamen sönen lastik geliyor. Küçük bir vida veya çivi ise deliğin içinde kaldığı için hava çıkışını kısmen sınırlayabilir. Sonuç olarak lastik bir gecede değil, günler içerisinde basınç kaybedebilir.
Bu yüzden lastiğin tamamen inmemesi delinme ihtimalini ortadan kaldırmaz. Michelin, çivi ve benzeri yabancı cisimlerin yavaş ya da hızlı basınç kaybına yol açabileceğini belirtiyor.
Lastiğe saplanmış bir cisim görülürse yerinde bırakıp profesyonel kontrol yaptırmak daha güvenlidir. Cismin çıkarılması kaçağı aniden hızlandırabilir.
2. Sibop veya sibop mekanizması hava kaçırıyor olabilir
Lastiğe hava bastığımız küçük parça çoğu zaman gözden kaçar. Oysa sibop gövdesinin yaşlanması, hasar görmesi veya iç mekanizmasındaki sorunlar yavaş hava kaybına yol açabilir.
Michelin’in teknik bilgilerinde de valf gövdesi ve valf çekirdeği, ani veya yavaş hava kaybının olası kaynakları arasında gösteriliyor.
Buradaki önemli ipucu şu: Lastikte çivi bulunmaması problemi otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Kaçak lastiğin kauçuk kısmından değil, havanın doldurulduğu noktadan geliyor olabilir.
3. Lastik ile jantın birleştiği yerde sızıntı olabilir
Lastiğin janta oturan kenarı hava geçirmeyecek biçimde kapanır. Bu temas yüzeyinde kirlenme, korozyon, yabancı madde veya montaj sırasında meydana gelen bir problem varsa çok küçük bir açıklıktan hava kaçabilir.
Michelin, lastik–jant temasındaki sızdırmazlık problemlerini yavaş hava kaybının bilinen nedenleri arasında sayıyor. Jant yüzeyindeki korozyonun veya kenardaki hasarın düzgün sızdırmazlığı engelleyebileceğini de belirtiyor.
Yeni lastik takıldıktan kısa süre sonra aynı tekerleğin sürekli hava kaybetmesi bu ihtimali değerlendirmeyi daha anlamlı hâle getirir.
4. Jantta eğilme, çatlak veya darbe hasarı bulunabilir
Çukura sert girmek ya da kaldırıma vurmak yalnızca lastiği etkilemez. Jant da deformasyona uğrayabilir.
Hasar çok belirgin değilse sürücü lastiğe baktığında hiçbir sorun göremeyebilir. Fakat jantın lastikle birleştiği yüzeydeki küçük bir bozulma sızdırmazlığı etkileyebilir. Michelin de jant hasarı ve eğilmiş jant kenarını hava kaybının olası kaynakları arasında gösteriyor.
Darbeyle birlikte direksiyon titremesi de başladıysa yalnızca hava kaçağına odaklanmamak gerekir. Merakça’daki araç seyir hâlindeyken direksiyon titremesi yazısında lastik, jant ve balans kaynaklı belirtilerin farkları ayrıca ele alınıyor.
5. Lastikte yaşlanmaya veya darbeye bağlı yapısal hasar olabilir
Lastik sırtında görünen büyük bir delik olmadan da kauçukta çatlaklar veya darbe kaynaklı hasarlar oluşabilir. Eski lastiklerde malzemenin yaşlanması da değerlendirilmesi gereken unsurlardan biridir.
TÜBİTAK, küçük çatlakların hava sızıntısına yol açabileceğini belirtirken Michelin; yanak, topuk ve iç yapıdaki hasarların profesyonel olarak incelenmesi gerektiğini vurguluyor.
Yanakta şişlik, kesik veya belirgin deformasyon varsa “biraz hava basıp devam etmek” uygun bir deneme yöntemi değildir.
6. Kaçak sandığınız şey sıcaklık değişimi veya doğal basınç kaybı olabilir
Listenin en kolay yanlış yorumlanan kısmı burası.
Lastik hava kaybediyor gibi görünse de ortada fiziksel bir arıza bulunmayabilir. Kauçuktan gerçekleşen çok yavaş doğal geçirgenlik zaman içinde basıncı azaltır. Soğuyan hava da lastiğin içindeki ölçülen basıncın düşmesine neden olur.
Ayırıcı işaret çoğu zaman tekrar biçimidir. Dört lastik mevsim geçişinde birbirine yakın şekilde birkaç PSI değişiyorsa sıcaklık etkisi düşünülebilir. Aynı koşullarda yalnızca tek lastiği sürekli tamamlamak zorunda kalıyorsanız gerçek bir kaçak ihtimali daha fazla araştırılmalıdır.
“Hava Basıp Devam Ediyorum” Ne Zaman Yeterli Değil?
Bir lastiği ara sıra doğru değere tamamlamak normal bakımın parçası olabilir. Fakat aynı tekerleğin kısa aralıklarla tekrar tekrar diğerlerinden daha düşük çıkması, yalnızca hava ekleyerek takip edilmemeli.
Şu üç durum pratik bir ayrım sağlar:
- Dört lastik birlikte değişiyorsa: Önce hava sıcaklığı ve ölçüm koşullarını düşünün.
- Sürekli aynı lastik düşüyorsa: Delinme, sibop, jant veya sızdırmazlık problemi araştırılmalı.
- Basınç hızlı düşüyor ya da lastik gözle çökmüş görünüyorsa: Aracı normal şekilde kullanmaya devam etmek yerine güvenli biçimde profesyonel yardım alın.
TPMS ışığının yanmaması da lastikte kesinlikle kaçak olmadığı anlamına gelmez. Sistemler sürücüyü belirli bir basınç düşüşünde uyarır; küçük ve yeni başlayan kayıpları düzenli basınç ölçümü daha erken gösterebilir.
Lastikçide Ne Kontrol Edilmeli?
“Patlak yok” denilip yalnızca yeniden hava basılması, tekrarlayan problemde yeterli bir cevap olmayabilir.
Profesyonel kontrolde lastiğin sırtı ve yanaklarıyla birlikte sibop, jant, lastik–jant birleşimi ve gerekirse lastiğin iç tarafı değerlendirilir. Michelin de önemli basınç kayıplarında dışarıdan görünmeyen iç hasarların bulunabileceğine dikkat çekiyor.
Lastiğin havası ciddi ölçüde azalmışsa onunla lastikçiye kadar sürmenin zararsız olduğu varsayılmamalı. Düşük basınçla kullanılan lastik daha fazla esneyip ısınabilir; tamamen inmiş lastikle sürüş ise hem lastiği hem de jantı kullanılmaz hâle getirebilir.
Bir lastiğin tekrar tekrar hava istemesi başlı başına bir belirtidir. Çivi görememek sorunun olmadığı anlamına gelmez; bazen asıl kaçak birkaç santimetrelik lastik yüzeyinde değil, küçücük bir sibopta veya jantla birleştiği çizgidedir.
En yararlı ilk adım, dört lastiği aynı koşullarda ve soğukken ölçüp hangi tekerleğin ne hızda basınç kaybettiğini takip etmektir. Sürekli aynı lastik geride kalıyorsa nedeni bulunmadan yalnızca hava eklemek problemi çözmez.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.