Yeni bir kitap alıp ilk gün 40 sayfa okuduktan sonra onu haftalarca komodinin üzerinde bırakmak oldukça tanıdık bir durum. Sorun çoğu zaman kitapları sevmemek değil; okumayı günlük hayatın içinde tekrar eden bir davranış hâline getirememek.
Kitap okuma alışkanlığı kazanmak için başlangıçta çok okumaya değil, okumayı tekrar etmeyi kolaylaştırmaya odaklanmak daha gerçekçi. Her gün 50 sayfa hedefleyip üçüncü gün bırakmak yerine küçük ama sürdürülebilir bir rutin oluşturmak uzun vadede daha işe yarayabilir.
1. İlk Hedefiniz “Çok Okumak” Olmasın
“Bu yıl 50 kitap bitireceğim” kulağa motive edici gelebilir fakat henüz düzenli okumayan biri için hedef fazla uzakta kalabilir.
Başlangıçta:
- Günde 5–10 sayfa,
- 10 dakika okuma,
- Kahveden sonra birkaç sayfa
gibi küçük bir hedef belirlemek daha uygulanabilir.
Önemli olan ilk haftalarda kaç sayfa okuduğunuzdan çok, kitabı tekrar tekrar elinize almanızdır.
2. Okumayı Belirli Bir Zamana Bağlayın
“Boş vaktim olunca okuyacağım” planının en büyük sorunu, boş vaktin çoğu zaman kendiliğinden ortaya çıkmamasıdır.
Bunun yerine okumayı zaten yaptığınız bir davranışın arkasına ekleyebilirsiniz:
Sabah kahvemi içtikten sonra 10 dakika okuyacağım.
Akşam yatağa girdiğimde telefona bakmadan önce 5 sayfa okuyacağım.
Öğle yemeğinden sonra 15 dakika okuyacağım.
Alışkanlık araştırmalarında bir davranışın aynı bağlamda tekrar edilmesinin zaman içinde otomatikleşmesini kolaylaştırabileceği gösteriliyor. Yani yalnızca “kitap okuyacağım” demek yerine ne zaman ve nerede okuyacağınızı belirlemek daha kullanışlı bir başlangıç olabilir.
3. İlk Kitabınızı Gereksiz Yere Zor Seçmeyin
Okuma alışkanlığı kazanmaya çalışırken yapılabilecek en büyük hatalardan biri, “ciddi bir okur olacaksam ağır kitaplar okumalıyım” düşüncesidir.
600 sayfalık bir klasik, okumaya yeni dönüyorsanız daha ilk haftada motivasyonunuzu azaltabilir. Klasiklere yine de bu dönemde başlamak isterseniz klasik kitaplara nereden başlanır yazımızdaki daha kısa ve akıcı seçeneklerle ilerleyebilirsiniz.
Bunun yerine sizi gerçekten meraklandıran ve nispeten kısa bir kitap seçebilirsiniz. Nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız Merakça’daki bir günde okunabilecek kısa kitaplar seçkisi başlangıç için daha ulaşılabilir alternatifler sunuyor.
İlk kitabı bitirmek, ilk kitabın ne kadar “önemli” olduğundan daha motive edici olabilir.
4. Sevmediğiniz Kitabı Yarım Bırakmanıza İzin Verin
Bir kitaba başladığınız için onu mutlaka bitirmek zorunda değilsiniz.
50–100 sayfa ilerlediğiniz hâlde kitap sizi hiç içine çekmiyorsa, sırf “yarım kitap bırakılmaz” düşüncesiyle haftalarca aynı kitabın başında beklemek okuma alışkanlığını tamamen durdurabilir.
Her zorlanan kitap kötü değildir; bazı eserler gerçekten zaman ister. Fakat kitap yarım bırakmak ile okuma alışkanlığını yarım bırakmak aynı şey değildir.
Bazen başka bir kitaba geçmek en doğru seçimdir.
5. Telefonu Okuma Alanından Uzaklaştırın
Kitabı açıp beş dakika sonra bildirim kontrol etmek, ardından sosyal medyada 20 dakika geçirmek odaklanmayı kolayca bölebilir.
Telefonu yalnızca sessize almak yerine görüş alanınızdan çıkarmayı deneyebilirsiniz. Başka bir masaya veya odanın uzak tarafına bırakmak bile “bir saniye bakayım” davranışının önüne küçük bir engel koyar.
Dijital ortamlardaki dikkat dağıtıcı unsurlar üzerine yapılan araştırmalar, kesintilerin okuduğunu anlama üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini gösteriyor.
Dolayısıyla 15 dakikalık kesintisiz bir okuma, telefonla sürekli bölünen daha uzun bir seanstan daha verimli olabilir.
6. Kitabı Görünür Bir Yerde Bırakın
Okumayı hatırlamak için kitaplığın en alt rafındaki kitabın sizi çağırmasını beklemeyin.
O anda okuduğunuz kitabı:
- Komodinin üzerine,
- Çalışma masasının köşesine,
- Koltuğun yanına,
- Çantanızın kolay ulaşılabilir bölümüne
koyabilirsiniz.
Amaç estetik bir kitap köşesi oluşturmak değil; okumayı başlatacak küçük bir görsel hatırlatıcı yaratmaktır.
Televizyon kumandası elinizin altında, kitap başka odadaysa hangisine uzanacağınız çoğu zaman önceden bellidir.
Bunu da okuyun: Kitap Okurken Neden Uykumuz Gelir? Uykunun Gelmesini Önlemek Mümkün mü?
7. Kendinize Sabit Bir Okuma Yeri Bulun
Bazı kişiler yatakta, bazıları koltukta, bazıları kafede daha rahat okuyabilir.
Burada “doğru” bir yer yok. Önemli olan birkaç kez kullandıktan sonra zihninizde okumayla eşleşmeye başlayabilecek bir ortam oluşturmak.
Evde odaklanmakta zorlanıyorsanız kütüphane de iyi bir alternatif olabilir. Hatta okuma ortamlarının kendisi ilginizi çekiyorsa Merakça’daki dünyanın en güzel kütüphaneleri seçkisinde sıradan çalışma salonlarından oldukça farklı örnekler bulunuyor.
8. Her Gün Aynı Miktarı Okumak Zorunda Değilsiniz
Pazartesi 30 sayfa okuyup salı günü yalnızca üç sayfa okuyabilirsiniz.
Bu başarısızlık değildir.
Alışkanlık oluştururken en sık yapılan hatalardan biri, bir gün hedef kaçırıldığında bütün planın bozulduğunu düşünmektir. Oysa alışkanlık araştırmaları tek bir fırsatın kaçırılmasının süreci mutlaka bozmadığını gösteriyor.
Bir gün okumadıysanız ertesi gün “yeniden başlamanız” gerekmiyor.
Sadece kaldığınız yerden devam edin.
9. Aynı Anda Birden Fazla Kitap Okumaktan Korkmayın
Her gün aynı türü okumak istemeyebilirsiniz.
Bir akşam roman, başka bir gün deneme veya popüler bilim kitabı okumak mümkündür. Hatta evde bir kitap, çantada daha kısa bölümlere sahip başka bir kitap bulundurmak okumayı farklı boşluklara yerleştirmeyi kolaylaştırabilir.
Ancak aynı anda altı-yedi kitaba başlamak ilerleme hissini azaltıyorsa sayıyı iki veya üçle sınırlamak daha iyi olabilir.
Buradaki ölçüt basit: Birden fazla kitap okumanızı artırıyorsa kullanın, hiçbirini bitirememenize yol açıyorsa azaltın.
10. Gün Saymak Yerine Okumayı Sürdürülebilir Hâle Getirin
İnternette bir alışkanlığın “21 günde” oluştuğunu sıkça görebilirsiniz. Fakat bilimsel araştırmalar herkes için geçerli böyle sabit bir süre olmadığını gösteriyor.
Alışkanlığın otomatikleşme süresi kişiye ve davranışa göre ciddi biçimde değişebilir.
Bu yüzden takvimde 21. veya 30. günü bekleyip “artık okuma alışkanlığım oluşmuş olmalı” demek yerine şu soruya bakın:
Kitabı elime almak eskisine göre daha az çaba gerektiriyor mu?
Asıl ilerleme burada.
Kitap Okuma Alışkanlığı İçin Basit Bir Başlangıç Planı
İşi karmaşıklaştırmak istemiyorsanız ilk hafta için şu kadar basit bir düzen yeterli olabilir:
Kitap: Gerçekten merak ettiğiniz ve çok uzun olmayan bir eser
Zaman: Her akşam aynı günlük rutinin ardından
Minimum hedef: 10 dakika veya 5 sayfa
Telefon: Ulaşamayacağınız bir yerde
Kural: Bir gün kaçırırsanız ertesi gün devam edin
Başlangıç aşamasında okuma hızınızı ölçmeniz, kaç kitap bitirdiğinizi başkalarıyla karşılaştırmanız veya kalın klasiklere yönelmeniz gerekmiyor.
Düzenli kitap okumaya başlamak için en etkili sistem genellikle en iddialı olan değil, kötü ve yoğun günlerde bile sürdürebileceğiniz kadar kolay olan sistemdir.
Bugün 50 sayfa okumak yerine kitabı her gün açabileceğiniz bir düzen kurabilirseniz, kitap sayısı zaman içinde zaten artacaktır.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.