Klasik okumaya başlamak isteyip doğrudan Suç ve Ceza, Savaş ve Barış ya da Sefiller gibi yüzlerce sayfalık kitapların karşısında durunca hevesin biraz azalması normal. Sorun klasiklerin sıkıcı olması değil; ilk kitabı yanlış seçmek.
Başlangıç için daha kısa, olay örgüsü kolay takip edilen ve bugünün okuruna nispeten yakın bir anlatımı olan eserler çok daha iyi bir kapı açabiliyor. Üstelik klasiklere başlamak için belirli bir “okunması gerekenler sırası” da yok. Polisiye seviyorsanız başka, bilim kurgu seviyorsanız başka bir kitapla başlayabilirsiniz.
Aşağıdaki 12 kitabı bu yüzden yalnızca ünlü oldukları için değil, klasik edebiyata ilk kez yaklaşan bir okurun hikâyeye girmesini kolaylaştırabilecekleri için seçtik.
1. Yaşlı Adam ve Deniz – Ernest Hemingway
Klasiklere mümkün olduğunca sade bir metinle girmek isteyenler için iyi başlangıçlardan biri.
Yaşlı balıkçı Santiago’nun açık denizde dev bir balıkla verdiği mücadele ilk bakışta son derece basit bir hikâye. Fakat ilerledikçe mücadele, yalnızlık, gurur ve vazgeçmemek üzerine çok daha geniş bir anlatıya dönüşüyor.
Hemingway’in doğrudan anlatım tarzı, uzun betimlemelerden çekinen okurlar için kitabı erişilebilir hâle getiriyor.
İlk klasik için güçlü bir aday: Kısa, tek bir ana hikâyeye odaklanıyor ve çok kalabalık bir karakter kadrosu yok.
2. Dr. Jekyll ile Bay Hyde – Robert Louis Stevenson
Gizem ve gerilim seviyorsanız klasiklere buradan başlamak daha eğlenceli olabilir.
Saygın doktor Henry Jekyll ile ürkütücü Edward Hyde arasındaki bağın ne olduğu sorusu kitabın merkezinde. Bugün hikâyenin büyük sürprizini popüler kültür sayesinde pek çok kişi biliyor olsa da kitabın yarattığı karanlık atmosfer hâlâ etkili.
İnsan kişiliğinin iyi ve kötü tarafları üzerine kurulan hikâye, felsefi sorular sorarken bunu ağır bir anlatıya dönüştürmüyor.
3. Bir Noel Şarkısı – Charles Dickens
“Dickens okumak istiyorum ama kalın romanlarından çekiniyorum” diyorsanız doğru giriş noktalarından biri Bir Noel Şarkısı.
Cimri ve insanlardan uzak Ebenezer Scrooge’un bir Noel gecesinde yaşadığı sıra dışı karşılaşmalar üzerinden ilerleyen hikâye oldukça kolay takip ediliyor.
Dickens’ın daha büyük romanlarına geçmeden önce yazarın anlatım dünyasını tanımak için de iyi bir deneme.
4. Muhteşem Gatsby – F. Scott Fitzgerald
Partiler, zenginlik, büyük bir malikâne ve geçmişte kalmış bir aşk…
Jay Gatsby’nin dışarıdan kusursuz görünen hayatının arkasında çok daha kişisel bir hikâye bulunuyor.
Muhteşem Gatsby, klasik denince aklına yalnızca 19. yüzyılda geçen ağır romanlar gelenleri şaşırtabilecek kitaplardan. Görece kısa yapısı ve belirgin ana hikâyesi sayesinde başlangıç seviyesinde değerlendirilebilir.
Aşk hikâyelerinin yanında hırs, statü ve “başarılı olmak” fikri ilgini çekiyorsa listede yukarılara alabilirsin.
5. Yabancı – Albert Camus
Bir adam annesinin ölüm haberini alıyor. Sonrasında yaşanan olaylar ise okuru giderek daha rahatsız edici soruların içine çekiyor.
Yabancı fiziksel olarak kısa bir roman; anlatımı da ilk bakışta oldukça sade. Fakat düşündürdükleri metnin kendisinden çok daha büyük.
Camus okumaya başlamak isteyenler için iyi bir ilk adım olmasının nedeni bu: Hikâyeyi anlamak zor değil, fakat kitabı kapattıktan sonra “Ben aslında ne okudum?” diye düşünmeye devam edebilirsiniz.
6. Fahrenheit 451 – Ray Bradbury
Bilim kurgu seviyorsanız klasik edebiyata romantik veya tarihî romanlarla başlamak zorunda değilsiniz.
Fahrenheit 451, kitapların yasaklandığı ve itfaiyecilerin yangın söndürmek yerine kitap yaktığı bir dünyada geçiyor.
Montag’ın yaşadığı değişim üzerinden bilgiye ulaşmak, sorgulamak, ekranlarla çevrili yaşamak ve düşüncenin kontrol edilmesi gibi konulara giriyor.
Distopya türüne yabancı değilseniz oldukça rahat ilerleyen bir klasik.
7. Sherlock Holmes’un Maceraları – Arthur Conan Doyle
Uzun bir romana bağlanmak istemeyenlere farklı bir çözüm: kısa öyküler.
Sherlock Holmes ve Dr. Watson’ın karşılaştıkları vakalardan oluşan Sherlock Holmes’un Maceraları, her seferinde yeni bir gizeme geçebilmenizi sağlıyor.
Polisiye seven birinin klasiklere başlaması için özellikle iyi bir seçenek çünkü önce dönemin edebiyatına alışmanız gerekmiyor; ortada çözülmesi gereken bir olay olduğu için hikâye sizi zaten ileri taşıyor.
Bir öykü hoşunuza gitmezse bütün kitabı bırakmanız da gerekmiyor.
8. Dorian Gray’in Portresi – Oscar Wilde
Gençliğini ve güzelliğini hiç kaybetmemek mümkün olsaydı bunun karşılığında ne verirdiniz?
Dorian Gray’in giderek karanlıklaşan yaşamı üzerinden güzellik, ahlak, haz ve insanın dışarıdan görünen yüzü sorgulanıyor.
Listedeki ilk kitaplardan biraz daha yoğun; fakat güçlü merkez fikri sayesinde takip etmesi zor değil.
Diyalogları ve karakter çatışmalarını seven okurlar için özellikle iyi bir geçiş kitabı.
Bunu da okuyun: Kitap Okuma Alışkanlığı Nasıl Kazanılır? Düzenli Okumaya Başlamak İçin 10 Yöntem
9. Sineklerin Tanrısı – William Golding
Bir grup çocuk yetişkinlerin bulunmadığı ıssız bir adada tek başına kalıyor.
Başlangıçta kulağa neredeyse bir macera hikâyesi gibi geliyor. Fakat çocukların kendi düzenlerini oluşturmaya çalışmasıyla işler hızla değişiyor.
Sineklerin Tanrısı, insan doğası ve iktidar üzerine sorular sorarken oldukça net bir olay örgüsüne sahip. Bu yüzden “sembollerle dolu klasiklerden hiçbir şey anlamam” korkusu yaşayan biri için iyi bir ara basamak olabilir.
Önce hikâyeyi okuyup sembolik taraflarını daha sonra düşünmek mümkün.
10. 1984 – George Orwell
Listedeki daha uzun seçeneklerden biri ama anlatım bakımından başlangıç için hâlâ oldukça erişilebilir.
Winston Smith’in Büyük Birader tarafından sürekli gözetlenen totaliter bir toplumda yaşadığı hayat üzerinden propaganda, dil, gerçeklik ve bireysel özgürlük sorgulanıyor.
Üstelik “Büyük Birader”, “düşünce suçu” ve “çiftdüşün” gibi kavramların neden hâlâ kullanıldığını kitabı okuyunca çok daha iyi anlayabilirsiniz.
Distopya ve politik kurgu seviyorsanız 12 kitap içinde size en kolay bağ kurduracak eserlerden biri olabilir.
11. Frankenstein – Mary Shelley
Frankenstein’ı yalnızca korku filmlerindeki yeşil canavar olarak biliyorsanız kitabın kendisi şaşırtabilir.
Victor Frankenstein’ın yarattığı canlı ve bunun ardından yaşananlar; bilimsel merak, sorumluluk, yalnızlık ve dışlanma gibi temalara dönüşüyor. Romanın Osmanlı’nın son dönemine taşınmış serbest bir yorumu olan Netflix dizisi Yaratılan’ı ve başka roman uyarlamalarını kitaptan uyarlanan diziler yazımızda ele aldık.
- yüzyıl eseri olması nedeniyle ilk beş kitaba göre biraz daha fazla sabır istiyor. Bu yüzden doğrudan ilk klasik yerine ikinci veya üçüncü kitap olarak seçmek daha mantıklı.
Burada çeviri seçimi de okuma deneyimini belirgin biçimde değiştirebilir. Bir baskının ilk birkaç sayfası gereğinden fazla ağır geliyorsa başka bir çeviriye göz atmak işe yarayabilir.
12. Gurur ve Önyargı – Jane Austen
Klasik aşk romanlarına geçmek isteyenlerin en güçlü duraklarından biri.
Elizabeth Bennet ile Mr. Darcy arasındaki ilişki kitabın merkezinde olsa da Gurur ve Önyargı yalnızca romantik bir hikâye değil. Aile, evlilik, sınıf farkı, ilk izlenimler ve insanların birbirlerini ne kadar kolay yanlış değerlendirebildikleri de anlatının parçası.
Listedeki en “alışma süresi isteyen” kitaplardan biri. İlk sayfalardaki karakter ilişkilerini takip etmek biraz dikkat gerektirebilir.
Bu nedenle ilk kitabınız olarak değil, birkaç kısa klasik okuduktan sonra tercih ederseniz daha rahat ilerleyebilirsiniz.
Klasiklere İlk Kez Başlayanlar Hangi Sırayla Okumalı?
Tüm kitapları sırayla okumak zorunda değilsiniz.
Hiç klasik okumadıysanız en kolay rota Yaşlı Adam ve Deniz → Dr. Jekyll ile Bay Hyde → Muhteşem Gatsby olabilir. Üçü de nispeten hızlı ilerler ve birbirinden tamamen farklı edebiyat türlerini gösterir.
Bilim kurgu seviyorsanız Fahrenheit 451 → 1984 → Frankenstein rotası daha cazip olabilir.
Gizem ve karanlık hikâyelerden hoşlanıyorsanız Sherlock Holmes’un Maceraları → Dr. Jekyll ile Bay Hyde → Dorian Gray’in Portresi iyi bir üçlü oluşturur.
Romantik ve karakter odaklı hikâyeleri seviyorsanız Muhteşem Gatsby ile başlayıp ardından Gurur ve Önyargıya geçebilirsiniz.
İlk Klasik Olarak Hangi Kitaplarla Başlamamak Daha İyi?
Bu kitapların kötü olduğu anlamına gelmez; tam tersine edebiyat tarihinin en önemli eserleri arasında olabilirler.
Ancak daha önce klasiklerle hiç aranız olmadıysa Savaş ve Barış, Karamazov Kardeşler, Moby Dick, Ulysses gibi uzun, çok karakterli veya biçimsel olarak zorlayıcı eserleri ilk hedef yapmak gereksiz yere göz korkutabilir.
Klasik okuma bir sınav değil.
Önce daha kısa ve size yakın bir hikâyeyle başlayıp okuma alışkanlığı geliştirmek, daha sonra büyük romanlara geçmek çoğu okur için daha sürdürülebilir.
Eğer ilk aşamada kalın kitaplara hiç girmek istemiyorsanız Merakça’daki bir günde bitecek kitaplar listesinde Satranç, Dönüşüm, Beyaz Geceler ve Hayvan Çiftliği gibi çok daha kısa alternatifler de bulabilirsiniz.
Klasik Kitap Seçerken Yayınevi ve Çeviri Önemli mi?
Yabancı klasiklerde aynı eserin birden fazla Türkçe çevirisi bulunabiliyor. Bu yüzden “Bu kitap çok ağır” sonucuna varmadan önce elinizdeki çeviriyi de hesaba katmak gerekiyor.
Kitapçıda mümkünse birkaç farklı baskının ilk iki-üç sayfasını karşılaştırın. Cümle yapısı size daha doğal gelen çeviriyi seçmek okuma deneyimini ciddi biçimde değiştirebilir.
Bir başka hata da yalnızca “herkes bunu okumuş” diye kitap seçmek.
Polisiye seviyorsanız Sherlock Holmes, bilim kurgu seviyorsanız Fahrenheit 451, psikolojik ve felsefi metinlerden hoşlanıyorsanız Yabancı ile başlamak çok daha mantıklı. Sevdiğiniz türden bir klasik seçmek, “klasik okumaya çalışmak” hissini ortadan kaldırıp yeniden sadece kitap okumaya dönmenizi sağlar.
Peki İlk Kitap Hangisi Olsun?
Tek bir kitap seçmek gerekiyorsa Yaşlı Adam ve Deniz, klasiklere ilk kez yaklaşan bir okur için güvenli başlangıçlardan biri.
Ama daha iyi yöntem, kendi zevkinizi başlangıç noktası yapmak. Polisiye okuyorsanız Sherlock Holmes’a, distopya seviyorsanız Fahrenheit 451’e, romantik hikâyelerden hoşlanıyorsanız Muhteşem Gatsby’ye yönelin.
İlk hedef “önemli bir klasik okudum” diyebilmek değil, ikinci klasiği açmak isteyecek kadar iyi bir ilk deneyim yaşamak olmalı.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.