Dünya Üzerinde Bulunan En Eski 9 Nesne

Binlerce yıl eski bir eşyaya dokunmak bile insanı heyecanlandırabilir. Peki ya önünüzde duran şey 40 bin, 140 bin hatta 3 milyon yıldan daha eskiyse?

Arkeolojik kazılar sırasında ortaya çıkarılan bazı nesneler, insanlık tarihine dair bildiklerimizi değiştirecek kadar eski. Üstelik bunların arasında yalnızca taş parçaları yok; takılar, müzik aletleri, ayakkabılar ve hatta bugün kullandıklarımıza şaşırtıcı derecede benzeyen bir elbise bile var.

Küçük bir not: Arkeolojide “dünyanın en eskisi” unvanları yeni keşiflerle değişebiliyor. Bu nedenle listedeki buluntular, kendi türlerinde bilinen en eski veya en eski örneklerden bazıları olarak kabul ediliyor.

Merakça’nın Kısa Cevabı

İnsan eliyle yapılmış bilinen en eski nesneler arasında Kenya’da bulunan yaklaşık 3,3 milyon yıllık Lomekwi taş aletleri bulunuyor. Onları 476 bin yıllık ahşap yapı kalıntıları ve yaklaşık 142 bin yıllık deniz kabuğu boncukları izliyor. İnsanlığın çok daha yakın dönemlerinden kalan ayakkabı, tekerlek ve kıyafetler bile bugün 5 bin yaşını aşmış durumda.

1. Lomekwi Taş Aletleri – Yaklaşık 3,3 Milyon Yıllık

Listenin açık ara en yaşlı üyeleri Kenya’dan geliyor.

Turkana Gölü yakınlarındaki Lomekwi 3 bölgesinde bulunan taş aletler yaklaşık 3,3 milyon yıl öncesine tarihleniyor. Daha da ilginci, bu tarih bilinen en eski Homo fosillerinden bile daha eski.

Taşların bilinçli biçimde vurularak parçalandığı ve kesme ya da ezme işlemlerinde kullanılabilecek yüzeyler oluşturulduğu düşünülüyor. Kısacası bugün elimizde tuttuğumuz akıllı telefonlara kadar uzanan teknoloji hikâyesinin başlangıcında, birbirine vurulan birkaç taş olabilir.

2. Kalambo Falls Ahşap Yapısı – Yaklaşık 476 Bin Yıllık

Ahşabın yüz binlerce yıl boyunca çürümeden kalması neredeyse mucize. Zambia’daki Kalambo Falls buluntusunu özel yapan da tam olarak bu.

Araştırmacılar burada birbirine geçirilmiş ve taş aletlerle şekillendirildiği anlaşılan iki büyük ahşap parçası buldu. Yapı yaklaşık 476 bin yıl öncesine tarihlendirildi.

Ne işe yaradığı kesin olarak bilinmiyor. Bir platformun, geçidin ya da başka bir yapının parçası olması mümkün. Ancak bildiğimiz bir şey var: Onu yapan insan ataları ahşabı yalnızca yakmıyor, planlayarak şekillendiriyordu.

3. Bizmoune Mağarası Boncukları – En Az 142 Bin Yıllık

Fas’taki Bizmoune Mağarası’nda bulunan küçük deniz kabukları ilk bakışta çok etkileyici görünmeyebilir.

Fakat yaklaşık 142 bin yıllık oldukları düşünülüyor.

Kabukların bilinçli şekilde delinmiş olması, bunların boncuk veya kişisel süs eşyası olarak kullanıldığına işaret ediyor. Bazılarında aşı boyası izleri de bulunmuş durumda.

Bir başka deyişle insanlar yalnızca hayatta kalmaya çalışmıyor; bundan yüz binlerce yıl önce bile kendilerini süslüyor ve muhtemelen kimliklerini başkalarına gösteriyordu.

4. Hohle Fels Flütü – Yaklaşık 40 Bin Yıllık

Bir mağarada 40 bin yıl önce müzik sesi duyduğunuzu düşünün.

Almanya’nın Hohle Fels Mağarası’nda bulunan flüt, akbaba kemiğinden yapılmıştı ve yaklaşık 40 bin yıl öncesine tarihleniyor. Aynı bölgedeki mağaralarda kuş kemikleri ve mamut dişlerinden yapılmış başka tarih öncesi flütler de bulundu.

Bu keşifler, müziğin sandığımızdan çok daha eski olduğunu gösteriyor.

İnsanlar henüz şehirler, yollar veya yazı yokken bile muhtemelen bir araya gelip müzik yapıyordu.

5. Aslan Adam Heykelciği – Yaklaşık 40 Bin Yıllık

İnsan vücudu, aslan başı…

Almanya’daki Hohlenstein-Stadel Mağarası’nda bulunan ve Löwenmensch yani Aslan Adam adı verilen heykelcik mamut dişinden oyulmuş.

Yaklaşık 40 bin yıllık eser, bilinen en eski figüratif heykellerden biri olmasının yanında hayal ürünü bir varlığın en eski tasvirlerinden biri olarak da değerlendiriliyor.

Onu yapan kişinin yalnızca gördüğü şeyleri kopyalamadığı açık. İnsan ve hayvan özelliklerini birleştirerek gerçekte olmayan bir varlık tasarlamış.

Belki de elimizde duran şey, insan hayal gücünün günümüze ulaşan en eski kanıtlarından biri.

6. Varna Altınları – Yaklaşık 6.500 Yıllık

Bulgaristan’ın Varna kentinde 1970’lerde ortaya çıkarılan mezarlıkta binlerce altın parçası bulundu.

MÖ yaklaşık 4550-4320 yıllarına tarihlenen Varna buluntuları, dünyadaki bilinen en eski işlenmiş altın topluluklarından biri kabul ediliyor.

Kolye, bilezik ve çeşitli süs eşyalarının bulunduğu mezarlar yalnızca metal işçiliği açısından önemli değil. Altının bazı mezarlarda çok daha yoğun bulunması, dönemin toplumunda statü ve zenginlik farklarının ortaya çıkmaya başladığını da düşündürüyor.

7. Areni-1 Deri Ayakkabısı – Yaklaşık 5.500 Yıllık

2008 yılında Ermenistan’daki Areni-1 Mağarası’nda bulunan bu ayakkabıyı ilginç yapan yalnızca yaşı değil.

Tek parça deriden yapılmış, ayağın etrafını saracak biçimde şekillendirilmiş ve bağcıkları bile bulunuyor.

Radyokarbon analizleri ayakkabıyı yaklaşık MÖ 3627-3377 dönemine tarihlendiriyor. Mağaranın kuru ortamı sayesinde deri olağanüstü şekilde korunmuş.

Binlerce yıl geçmiş olmasına rağmen tasarımın bugünkü bazı deri ayakkabılara hiç de yabancı görünmemesi işin en şaşırtıcı tarafı.

8. Ljubljana Bataklık Tekerleği – Yaklaşık 5.200 Yıllık

Tekerleğin icadı insanlık tarihinin en büyük dönüm noktalarından biri. Fakat gerçek bir tarih öncesi tekerleğin günümüze ulaşması oldukça zor.

Slovenya’daki Ljubljana Bataklıkları’nda bulunan ahşap tekerlek ve ona ait aks yaklaşık 5.200 yıllık.

Buluntu, günümüze ulaşan en eski ahşap tekerlek-aks sistemlerinden biri ve Slovenya kaynaklarında dünyanın en eski örneği olarak tanımlanıyor.

Bugünkü otomobillerden uçakların iniş takımlarına kadar sayısız teknolojinin temelinde bulunan basit fikrin binlerce yıl önceki hali hâlâ karşımızda duruyor.

9. Tarkhan Elbisesi – 5 Bin Yıldan Daha Eski

Listenin sonundaki nesne belki de en tanıdık görüneni.

Mısır’daki Tarkhan mezarlığında bulunan Tarkhan Elbisesi, ketenden dokunmuş ve V yakalı olarak tasarlanmış gerçek bir kıyafet.

Yapılan radyokarbon analizleri kumaşı MÖ 3482-3102 yılları arasına tarihlendiriyor. Bu da onu günümüze ulaşmış bilinen en eski dokuma giysilerden biri haline getiriyor.

Üstelik üzerinde kullanım izlerinin bulunması, bu kıyafetin yalnızca mezar için hazırlanmadığını, gerçekten bir zamanlar birinin üzerinde olduğunu düşündürüyor.

Yaklaşık 5 bin yıl önce bir insanın giydiği elbiseye bugün hâlâ bakabiliyor olmak biraz tuhaf, biraz da büyüleyici.

Bir Nesne Kaç Bin Yıl Hayatta Kalabilir?

Bu buluntuların ortak noktası yalnızca çok eski olmaları değil.

Her biri geçmişte yaşayan insanların aslında bize düşündüğümüzden daha fazla benzediğini gösteriyor. Alet yapıyorlardı, müzik dinliyorlardı, süsleniyorlardı, ayakkabı ve kıyafet giyiyorlardı. Hatta gerçek dünyada bulunmayan yaratıkları hayal edip onları sanat eserlerine dönüştürüyorlardı.

Değişen şey kullandığımız malzemeler ve teknoloji olabilir. Merak etme, üretme ve kendimizi ifade etme isteğimiz ise milyonlarca yıldır bizimle.

İnsanlık tarihindeki “ilkler” hoşunuza gidiyorsa Merakça’daki Fotoğrafçılık Tarihinin İlkleri: İlk Fotoğraftan İlk Selfie’ye Tarihe Geçen Kareler yazısına da göz atabilirsiniz. Fotoğrafçılık Tarihinin İlkleri yazısını oku

Kaynaklar

Bu içerik hazırlanırken Nature, Science Advances, PLOS ONE, University College London Petrie Museum, University of Tübingen, Museum Ulm ve Slovenya Cumhuriyeti’nin resmî kaynaklarında yer alan arkeolojik araştırma ve müze kayıtlarından yararlanılmıştır.