Bebeklerde Gece Beslenmesi Ne Zaman Bırakılır? Gece Maması Nasıl Azaltılır?

Bebeğiniz gece birkaç kez uyanıyor ve her uyanışta mama ya da anne sütü istiyor olabilir. Bir süre sonra akla aynı soru geliyor: Gerçekten acıktığı için mi uyanıyor, yoksa beslenmek yeniden uykuya dönmenin bir parçası mı oldu?

Gece beslenmesini bırakmak için bütün bebeklere uygulanabilecek tek bir ay yoktur. Yenidoğan döneminde gece beslenmeleri gerçek bir ihtiyaçken, büyüme ve gündüz beslenmesinin artmasıyla bazı bebekler geceleri beslenmeden daha uzun süre uyuyabilir. Bu geçişte bebeğin yalnızca yaşına değil; kilo alımına, günlük beslenmesine ve genel sağlık durumuna da bakmak gerekir.

Bebeklerde gece beslenmesi ne zaman bırakılır?

İlk aylarda gece beslenmesini azaltmaya çalışmak genellikle doğru yaklaşım değildir. Yenidoğanların mide kapasitesi küçüktür ve gece-gündüz ayrımı olmadan sık beslenmeleri gerekebilir.

Bebek büyüdükçe tablo değişmeye başlar.

NHS, 3–6 aylık dönemde bazı bebeklerin gece daha uzun süre uyumaya başlayabildiğini, 6–12 aylık bazı bebeklerde ise gece beslenmesinin artık gerekli olmayabileceğini belirtiyor. Buradaki önemli nokta “bazı bebekler” ifadesidir. Altı aylık olmak tek başına gece beslenmesini bırakmak için yeterli bir ölçüt değildir.

American Academy of Pediatrics tarafından yayımlanan HealthyChildren bilgileri de beslenme miktarı ve sıklığının bebekten bebeğe değişebileceğini vurguluyor.

Bu nedenle “Bebek 6 aylık oldu, artık gece mama verilmez” şeklinde kesin bir kuraldan söz etmek doğru olmaz.

Gece beslenmesini azaltmadan önce neye bakılmalı?

Takvimden önce bebeğin gün içindeki durumuna bakmak daha sağlıklı bir başlangıçtır.

Gece beslenmesini azaltmayı düşünmeden önce bebeğin:

• Yaşına uygun şekilde büyüyüp kilo alması,
• Gündüz yeterli anne sütü veya mama alması,
• Bez sayısında ve sıvı alımında belirgin bir azalma olmaması,
• Beslenmesini etkileyen özel bir sağlık sorunu bulunmaması

önemlidir.

Prematüre doğan, kilo alımı yetersiz olan, özel beslenme gereksinimi bulunan veya doktor tarafından belirli aralıklarla beslenmesi önerilen bebeklerde gece öğünleri farklı değerlendirilmelidir.

Her gece uyanması açlık anlamına gelir mi?

Hayır. Gece uyanmak ile gece acıkmak aynı şey değildir.

Bebekler uyku döngülerinin arasında kısa sürelerle uyanabilir. Diş çıkarma, hastalık, oda sıcaklığı veya gelişimsel değişiklikler de gece uyanmalarını artırabilir.

Örneğin bebeğiniz daha önce gecede bir kez beslenirken birkaç gün içinde dört kez uyanmaya başladıysa bunu hemen “daha fazla mama istiyor” şeklinde yorumlamak doğru olmayabilir.

Merakça’daki bebeklerde uyku gerilemesi ve gece uyanmaları yazısında, özellikle ilk yıl içinde uyku düzeninin neden dönem dönem değişebildiğini ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

Bebeğin yakın zamanda beslendiği hâlde yalnızca birkaç yudum aldıktan sonra tekrar uyuması da her uyanışın tam bir öğün gerektirmediğini düşündürebilir. Ancak küçük bebeklerde yalnızca bu gözleme dayanarak beslenmeyi kesmek doğru değildir.

Gece maması nasıl azaltılır?

Bebeğin büyümesi iyi gidiyorsa ve çocuk doktoru gece öğünlerini azaltmayı uygun görüyorsa, bütün gece beslenmelerini bir anda kaldırmak yerine kademeli bir geçiş daha kolay olabilir.

Öncelikle birkaç gece boyunca bebeğin beslenme düzenini gözlemlemek faydalıdır. Hangi saatte uzun ve iştahlı şekilde besleniyor? Hangi uyanmada yalnızca kısa süre emiyor veya çok az mama içiyor?

Azaltmaya genellikle en küçük veya en az belirgin gece öğününden başlamak daha uygulanabilir olabilir.

Mama ile beslenen bebeklerde sunulan toplam mama miktarı yavaş yavaş azaltılabilir. Ancak önemli bir ayrım vardır:

Mamayı daha fazla su ekleyerek seyreltmek doğru değildir.

Mama her zaman üreticinin belirttiği su ve toz oranıyla hazırlanmalıdır. Azaltılan şey mamanın yoğunluğu değil, uygun görülmesi hâlinde toplam miktarı olmalıdır.

Emzirilen bebeklerde de bazı gece emzirmelerinin sıklığı veya süresi zaman içerisinde azaltılabilir. Burada amaç, bebeğin ihtiyaç duyduğu beslenmeyi bir anda ortadan kaldırmak değildir.

Gece uyanmasında bebeğin hemen beslenmesini gerektiren bir durum yoksa önce sakinleştirme denenebilir. Kucağa almak, hafif temas etmek veya sakin bir sesle yanında bulunmak bazı uyanmalarda yeterli olabilir.

Gündüz beslenmesi neden önemli?

Gece öğününü azaltırken bebeğin toplam günlük beslenmesini de azaltmak amaçlanmamalıdır.

Gece daha az beslenen bebeğin ihtiyaç duyduğu enerjiyi gün içerisinde alabilmesi gerekir. Bu yüzden gece öğünleri azaltılırken gündüz anne sütü, mama ve bebeğin yaşına uygunsa tamamlayıcı beslenme düzeni birlikte değerlendirilmelidir.

Yaklaşık 6 aylık dönemde ek gıdaya başlanması da sütün bir anda önemini kaybettiği anlamına gelmez. İlk yıl boyunca anne sütü veya yaşına uygun bebek maması beslenmenin önemli bir bölümünü oluşturmaya devam eder.

Ek gıdaya geçildi diye bebeğin gece sütünü aniden kaldırmak veya daha fazla katı gıda yedirerek bütün gece uyumasını beklemek de doğru bir yaklaşım değildir.

NHS, gece daha sık uyanmanın tek başına bebeğin ek gıdaya hazır olduğu anlamına gelmediğini ve katı gıdaya başlamanın bebeğin mutlaka gece boyunca uyumasını sağlamayabileceğini belirtiyor.

Gece maması yerine su verilir mi?

Gece mamasını azaltırken yapılan hatalardan biri, mamanın yerine otomatik olarak biberon dolusu su vermektir.

Özellikle 6 aydan küçük bebeklerde su, anne sütü veya mamanın yerine kullanılmamalıdır.

Bebeklerin suyla ne zaman tanışabileceğini ve ilk aylarda neden ayrıca su verilmediğini Bebekler Ne Zaman Su İçmeye Başlar? yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Daha büyük bebeklerde su ihtiyacı da yaşa, gündüz beslenmesine ve genel duruma göre değişir. Ama gece sütünü bırakırken yeni bir “gece biberonu” alışkanlığı oluşturmak amaçlanmamalıdır.

Gece beslenmesini azaltmak için uygun olmayan dönemler olabilir

Bebeğin hastalandığı, belirgin şekilde iştahsız olduğu veya kilo alımının yakından takip edildiği dönemlerde gece beslenmesini bırakmak için acele etmeye gerek yoktur.

Prematüre bebeklerde veya büyüme ve gelişimi özel olarak takip edilen çocuklarda internetteki standart “şu ayda bırakılır” önerileri yerine bebeği takip eden sağlık profesyonelinin değerlendirmesi esas alınmalıdır.

Bebeğin daha az idrar yapması, belirgin halsizlik göstermesi, beslenmeyi reddetmesi veya kilo alımıyla ilgili sorun yaşaması durumunda beslenme düzenini değiştirmeden önce çocuk doktoruyla görüşmek gerekir.

Gece beslenmesi tamamen kesilmek zorunda mı?

Hayır.

Bir bebeğin geceleri hâlâ bir kez emmesi veya mama içmesi tek başına problem olduğu anlamına gelmez. Amaç başka bebeklerin uyku düzenini yakalamak değil, bebeğin gerçekten ihtiyaç duymadığı beslenmeleri gereksiz yere sürdürmemektir.

Bazı bebekler gece öğünlerini kendiliğinden azaltır. Bazılarında gündüz beslenmesinin güçlenmesi ve her gece uyanışının otomatik olarak beslenmeyle karşılanmaması süreci yavaş yavaş değiştirebilir.

Yaş tek başına karar vermeye yetmez. Bebeğiniz sağlıklı büyüyor, gündüz yeterli besleniyor ve doktorunuz gece öğünlerinin artık beslenme açısından gerekli olmadığını düşünüyorsa, gece mamasını küçük adımlarla azaltmak daha uygun olabilir.

Kaynakça

NHS – Helping your baby to sleep

HealthyChildren.org / American Academy of Pediatrics – Amount and Schedule of Baby Formula Feedings