Gündüz uykusunu reddeden bebeklerin çoğunda sorun “uykusu yok” değil, uyku zamanının kaçırılmasıdır: ya henüz yeterince yorulmadan yatağa konmuştur ya da uyku işaretleri gözden kaçıp fazla yorulmuştur. Bunun dışında büyüdükçe azalan uyku ihtiyacı, fazla uyaran olan bir oda, uyku gerilemesi veya diş çıkarma gibi geçici bir rahatsızlık da rol oynayabilir. Hangisinin geçerli olduğunu birkaç günlük gözlemle ayırt edebilirsiniz.
Uykusu mu yok, yoksa fazla mı yoruldu?
Yatağa bırakıldığında neşeyle etrafı inceleyen, oyuncaklarıyla oyalanan ve hiç uyku belirtisi göstermeyen bebek büyük olasılıkla erken denenmiştir. Yatağa götürülene kadar huzursuzlaşan, ağlayan, kucakta sakinleşip yatağa konunca yeniden uyanan ya da 20 dakika uyuyup ağlayarak kalkan bebek ise çoğu zaman fazla yorulmuştur. “Ne kadar yorulursa o kadar iyi uyur” yaklaşımı bu yüzden bebeklerde genellikle ters teper.
Esneme ve göz ovuşturma bilinen işaretlerdir, ama birçok bebek bunlardan önce daha sessiz sinyaller verir: oyuna ilginin azalması, bakışların bir noktaya dalması, hareketlerin yavaşlaması, ebeveyne daha çok sokulma. Uyku denemesini bu aşamada başlatmak, ağlama ve kendini geriye atma başladıktan sonra başlatmaktan çok daha kolaydır.
Birkaç gün şu üç saati not edin
İnternetteki hazır çizelgeler yerine kendi bebeğinizin düzenini görmek için birkaç gün boyunca sabah kaçta uyandığını, ilk uyku işaretlerini ne zaman gösterdiğini ve gerçekten kaçta uykuya daldığını yazın. Aynı yaştaki iki bebeğin uyanık kalabildiği süre birebir aynı olmadığı için bu not, standart bir tablodan daha fazla şey söyler. Yaşa göre genel aralıkları merak ediyorsanız bebeklerde uyanıklık süresi yazımızdaki tabloyu başlangıç noktası olarak kullanabilirsiniz.
Bir uykuyu sürekli reddediyorsa geçiş dönemi olabilir
NHS, bebeklerin uyku düzeninin büyüdükçe değiştiğini ve uyku ihtiyacının bebekten bebeğe farklı olduğunu belirtiyor: yenidoğan dönemindeki çok sayıda kısa uyku, aylar içinde uzayan gece uykusuna ve daha az sayıda gündüz uykusuna dönüşür. Birkaç ay önce günde üç kez rahatça uyuyan bir bebeğin artık üçüncü uykuyu reddetmesi bu yüzden bir sorun değil, yeni bir düzene geçişin işareti olabilir.
Ayırt edici nokta şu: Bebek belirli bir uykuyu birkaç hafta boyunca reddettiği hâlde akşama kadar belirgin bir huzursuzluk yaşamıyorsa o uykuya ihtiyacı azalmıştır. Geçişler genellikle bir günde olmaz; bazı günler eski düzen, bazı günler yeni düzen görülür. Bütün gündüz uykularını birden reddetmesi ise bu tabloya uymaz ve diğer nedenlere bakmayı gerektirir. Küçük bir bebeğin birkaç gün uyumaması da “artık gündüz uykusuna ihtiyacı yok” anlamına gelmez.
Ortam, gelişim ve rahatsızlıklar
İlk aylarda televizyon sesi ve gün ışığında rahatça uyuyan bebekler, çevreye ilgileri arttıkça aynı ortamda perdeyi, oyuncakları ya da odada dolaşanları izlemeye başlayabilir. Gündüz uykusu için odanın gece kadar karanlık olması gerekmez; perdeyi biraz kapatmak, sesi ve hareketi azaltmak çoğu zaman yeter. Sıcak bir oda ve terleme de uykuya geçişi zorlaştırır; uygun sıcaklık için bebekli evde klima ve oda sıcaklığı rehberine bakabilirsiniz.
Düzenli uyuyan bir bebek birkaç gün içinde birden direnmeye başladıysa yeni hareket becerileri ve uyku döngülerindeki değişimler etkili olabilir. Bebeklerde uyku gerilemesi dönemlerinde yalnızca gece uyanmaları değil, kısalan gündüz uykuları ve zorlaşan uykuya dalma da görülür. Diş eti hassasiyeti, burun tıkanıklığı veya hafif bir hastalık da bebeğin gevşemesini engelleyebilir. Salya artışı ve çiğneme isteği gibi işaretler yoksa yalnızca uyumamak diş çıkardığını göstermez; ayrımı bebeklerde diş çıkarma belirtileri yazısında anlattık.
Kısa uykular ve uykuya geçişi kolaylaştırmak
20–30 dakikada uyanan bebeği her seferinde yeniden uyutmaya çalışmak gerekmeyebilir; kısa gündüz uykuları özellikle küçük bebeklerde sık görülür. Amerikan Pediatri Akademisi’nin (AAP) ebeveyn sitesi HealthyChildren, yenidoğanların henüz düzenli uyku döngüleri olmadığını ve uyku ihtiyacının bebekler arasında değiştiğini vurguluyor. Tek bir uykunun süresinden çok 24 saatin toplamına bakın: Bebek gece ve gündüz toplamda yeterince uyuyor, uyanıkken genel olarak keyifli ve gelişimi yolunda ise kısa bir uyku tek başına sorun değildir.
Her uykudan önce aynı birkaç kısa adımı uygulamak (perdeyi kapatmak, hareketli oyunu kesmek, kısa bir süre kucakta sakinleşmek) bebeğe uyku zamanının geldiğini haber verir. AAP, özellikle 4. aydan sonra bebeği tamamen uyuduktan sonra değil, uykulu ama henüz uyanıkken yatağa bırakmanın kendi kendine uykuya geçmeyi destekleyebileceğini belirtiyor. Bunu ağlamaya rağmen zorla uygulanacak bir kural gibi düşünmeyin; her bebeğin uykuya geçiş biçimi farklıdır.
Ne zaman çocuk doktoruna danışmalı?
Uyku düzenindeki değişikliğe beslenme güçlüğü, ateş, alışılmadık halsizlik, teskin edilemeyen sürekli ağlama, nefes almada güçlük ya da genel durumda belirgin bozulma eşlik ediyorsa doktor değerlendirmesi gerekir. Sorun haftalarca sürüyor ve bebeğin gece ile gündüz toplam uykusu belirgin biçimde azalıyorsa da çocuk doktorunuzla görüşün.
Sağlık notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Size veya bebeğinize özel durumlar için doktorunuza danışın, acil belirtilerde 112’yi arayın.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.