Bebeğiniz uyurken bir anda inliyor, homurdanıyor, gıcırdanır gibi ses çıkarıyor veya birkaç saniye mırıldanıp yeniden sessizleşiyor olabilir. Özellikle yenidoğan döneminde gece başında bekleyen bir ebeveyn için bu sesler oldukça endişe verici duyulabilir.
Oysa bebek uykusu yetişkin uykusu kadar sessiz değildir. Sağlıklı yenidoğanlar uyku sırasında çeşitli sesler çıkarabilir, hareket edebilir ve nefes ritimleri zaman zaman değişebilir. Burada önemli olan sesin kendisinden çok bebeğin nefes alırken zorlanıp zorlanmadığıdır.
Arada çıkan kısa bir homurdanma ile her nefeste tekrarlanan, göğüste çekilmenin eşlik ettiği inleme aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Bebekler Uykuda Neden Bu Kadar Fazla Ses Çıkarır?
Yenidoğanların uyku yapısı yetişkinlerden farklıdır. American Academy of Pediatrics’in ebeveynlere yönelik HealthyChildren kaynağına göre yenidoğan uykusunun önemli bir bölümü aktif uyku yani REM döneminde geçer.
Aktif uykuda bebek:
- yüzünü buruşturabilir,
- kollarını veya bacaklarını oynatabilir,
- kısa sesler çıkarabilir,
- mırıldanabilir,
- hafifçe ağlar gibi olabilir,
- nefesini bir süre düzensizleştirebilir.
Bu sırada bebek aslında uyanmış olmayabilir.
AAP ayrıca aktif uyku sırasında yenidoğanın nefes ritminin kısa sürelerle düzensizleşebildiğini ve ardından yeniden normal düzene dönebildiğini belirtiyor. Renk değişikliği veya belirgin solunum çabası bulunmayan bu kısa değişiklikler, yenidoğanların normal uyku özellikleri arasında görülebilir.
Bu nedenle bebek birkaç saniye homurdanıp kıpırdandıktan sonra sakin biçimde uyumaya devam ediyorsa yalnızca çıkan sese bakarak bir sorun olduğu sonucuna varmak doğru değildir.
İnleme ve Homurdanmada En Önemli Ayrım: Ses Ne Zaman Çıkıyor?
Ebeveyn açısından en kullanışlı kontrol, sesin yüksekliğini ölçmek değil nefesle ilişkisini gözlemlemektir.
Bebek hafif uykudayken bir kez homurdanıyor, geriniyor veya kısa bir ses çıkarıp ardından rahat biçimde uyuyorsa bu normal uyku davranışlarından biri olabilir.
Fakat bebek neredeyse her nefes verirken ritmik biçimde inliyorsa veya homurdanıyorsa, durum farklı değerlendirilmelidir.
Stanford Medicine Children’s Health, nefes verirken düzenli biçimde çıkan “grunting” sesini solunum sıkıntısının olası belirtileri arasında sayıyor. Bu ses, bebeğin akciğerlerinde havayı tutmaya çalışırken ortaya çıkabilir.
Dolayısıyla “bebeklerin homurdanması normaldir” cümlesi tek başına güvenli bir genelleme değildir.
Ara sıra çıkan uyku sesi başka, her nefese eşlik eden homurdanma başkadır.
Hangi Uyku Sesleri Daha Çok Normal Davranışa Benzer?
Bebek rahat görünüyorsa; ten rengi normalse, göğsünü belirgin biçimde içeri çekmeden nefes alıyorsa ve sesler kısa süre sonra kendiliğinden kayboluyorsa şu davranışlar özellikle yenidoğanlarda görülebilir:
Kısa mırıldanmalar, iç çekme benzeri sesler, uyku sırasında gerinme, birkaç saniyelik homurdanma, boğazdan gelen hafif gurultular ve uyku geçişlerindeki küçük sesler bunlardan bazılarıdır.
HealthyChildren, yenidoğanların baştan itibaren şaşırtıcı derecede “gürültülü” olabileceğini; homurdanma, iç çekme, hapşırma ve hıçkırık gibi çeşitli sesler çıkarabildiğini belirtiyor.
Boğazda veya burunda az miktarda salgı bulunması da uykuda normalden daha sesli nefes duyulmasına yol açabilir.
Fakat yalnızca sesin türünden tanı koymaya çalışmamak gerekir. Aynı kelimeyle tarif edilen “homurdanma”, iki farklı bebekte tamamen farklı bir durumu anlatabilir.
Bebek Ses Çıkarınca Hemen Uyandırmak Gerekir mi?
Bebek yalnızca kısa bir ses çıkarıyor ancak uyumaya devam ediyor, rengi normal görünüyor ve rahat nefes alıyorsa her mırıldanmada onu uyandırmak gerekmez.
Hatta bazı bebekler uyku evreleri arasında ses çıkarıp hareket eder ve birkaç saniye içinde yeniden sessizleşir.
Bu nedenle gece monitöründen bir ses duyulduğunda birkaç saniye bebeği gözlemlemek faydalı olabilir: Gerçekten uyanıyor mu, yoksa uyku içinde ses çıkarıp tekrar sakinleşiyor mu?
Benzer bir ayrım gece uyanmaları için de geçerlidir. Merakça’daki Bebek Gece Sürekli Uyanıyor: Aç Olduğu İçin mi, Alışkanlıktan mı? yazısında bebeğin her hareketinin veya kısa sesinin tam uyanma anlamına gelmeyebileceğini ayrıca ele aldık.
Bebek Neden Uykuda Gerinirken Homurdanıyor?
Bazı bebekler gerinirken, gaz çıkarırken veya bağırsak hareketleri sırasında kısa süreli sesler çıkarabilir. Yenidoğanların karın kaslarını ve dışkılama sırasında gereken koordinasyonu henüz yetişkinler kadar etkin kullanamaması da oldukça gürültülü görünmelerine neden olabilir.
Ancak ses çıkarırken bebeğin görünümüne bakmak burada da önemlidir.
Bebek yalnızca kısa süre ıkınıyor ve ardından rahatlıyorsa farklı; saatlerce huzursuzluk, beslenme problemi, kusma, karında belirgin şişlik veya dışkılama ile ilgili devam eden sorunlar varsa farklı değerlendirilmelidir.
Her gece homurdanmayı otomatik olarak “gazı var” diyerek açıklamak bu nedenle doğru değildir.
Uyku Gerilemesi de Bebeği Daha Hareketli Gösterebilir
Bebeğiniz eskiden daha sakin uyurken son zamanlarda daha sık kıpırdanmaya, ses çıkarmaya ve uyanmaya başladıysa bunun nedeni yalnızca solunum veya sindirim olmayabilir.
Gelişim dönemlerinde uyku düzeni değişebilir ve bebek uyku döngüleri arasında daha fazla hareket edebilir.
Özellikle uyanma sayısında da belirgin artış varsa Merakça’daki Bebeklerde Uyku Gerilemesi: Hangi Aylarda Olur? içeriği, değişimin uyku düzeniyle ilişkili olup olmadığını anlamanıza yardımcı olabilir.
Yine de uyku gerilemesi, nefes alırken zorlanma gibi belirtileri açıklamak için kullanılmamalıdır.
Hangi Belirtilerde “Normal Uyku Sesi” Dememek Gerekir?
Sesin yanında bebeğin nefes almak için ekstra çaba gösterip göstermediğine özellikle dikkat edilmelidir.
Stanford Medicine Children’s Health ve NHS; burun kanatlarının her nefeste açılması, kaburgaların veya göğsün nefes alırken içeri çekilmesi, sürekli hızlı solunum ve nefesle birlikte düzenli homurdanmayı solunum güçlüğü belirtileri arasında sıralıyor.
Bebeğinizde:
- her nefeste veya hemen her nefeste homurdanma/inleme,
- nefes alırken kaburgaların arasının ya da göğsün alt kısmının içeri çekilmesi,
- burun kanatlarının belirgin biçimde açılıp kapanması,
- devam eden çok hızlı veya zor solunum,
- dudaklarda, dilde veya yüzde mavi-gri renk değişikliği,
- uzun ya da endişe verici nefes duraklamaları,
- beslenirken nefessiz kalma veya beslenememe,
- alışılmadık derecede halsizlik ya da uyandırmakta güçlük görülüyorsa bunu yalnızca “uykuda ses çıkarıyor” şeklinde değerlendirmeyin.
Özellikle morarma, belirgin solunum güçlüğü veya bebeğin uyandırılamaması gibi durumlarda acil tıbbi değerlendirme gerekir.
Yenidoğanlarda yeni başlayan ve her nefese eşlik eden inleme/homurdanma da geciktirilmeden sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmelidir.
Telefonla Kısa Bir Kayıt Almak Doktora Yardımcı Olabilir
Bebeğinizin çıkardığı ses yalnızca zaman zaman oluyorsa doktor muayenesinde aynı sesi duymak mümkün olmayabilir.
Bebeğin güvenliğini riske atmadan çekilmiş kısa bir video veya ses kaydı, çocuk doktoruna “homurdanma” diye tarif ettiğiniz sesin tam olarak ne olduğunu göstermek açısından yardımcı olabilir.
Kayıtta bebeğin yalnızca sesini değil mümkünse nefes alırken göğüs ve karın hareketlerinin nasıl göründüğünü de göstermek faydalı olabilir.
Ancak ciddi solunum sıkıntısı belirtileri varsa kayıt almak için yardım istemeyi geciktirmeyin.
Ses Çıkarıyor Diye Bebeğin Yatağını Yükseltmeyin
Burun veya boğazdan ses geliyor diye bebeğin başının altına yastık koymak, yatağın bir ucunu yükseltmek veya bebeği eğimli şekilde yatırmak güvenli bir çözüm değildir.
AAP, bebeklerin her uykuda sırtüstü, düz ve sert bir uyku yüzeyinde yatırılmasını öneriyor. Uyku alanında yastık, gevşek örtü, pozisyonlayıcı veya benzeri yumuşak nesneler bulunmamalıdır.
Bu kural, bebeğin geceleri sesli uyuması nedeniyle değiştirilmemelidir.
Ne Kadarı Normal?
En pratik ayrım şu olabilir:
Bebek arada bir ses çıkarıyor, birkaç saniye homurdanıyor veya geriniyor; ardından sessizce uyumaya devam ediyor, rengi normal ve nefes alırken zorlanmıyorsa bu özellikle ilk aylarda normal uyku davranışlarından biri olabilir.
Ama ses nefes almanın düzenli bir parçası hâline gelmişse, bebeğin göğsü her nefeste içeri çekiliyor, burun kanatları açılıyor, rengi değişiyor veya beslenmesi etkileniyorsa artık mesele yalnızca “gürültülü uyuyan bir bebek” değildir.
Gece duyduğunuz sesin adından çok, bebeğin o sırada rahat nefes alıp alamadığına bakmak en önemli ayrımdır.
Kaynakça
American Academy of Pediatrics – HealthyChildren: Yenidoğan uyku evreleri, aktif uyku ve normal uyku davranışları. Stages of Newborn Sleep
American Academy of Pediatrics – HealthyChildren: Yenidoğanlarda görülebilen normal homurdanma, iç çekme ve diğer sesler. How Your Newborn Behaves
Stanford Medicine Children’s Health: Çocuklarda solunum sıkıntısının belirtileri ve nefesle ilişkili grunting. Signs of Respiratory Distress in Children
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.