Bebeğiniz son günlerde eline geçen her şeyi ağzına götürüyor, normalden fazla salya akıtıyor ve diş etlerinde küçük bir kabarıklık fark ediyorsunuz. İlk akla gelen ihtimal diş çıkarma olsa da özellikle 3–4 aylık bebeklerde her ağıza götürme davranışı ilk dişin hemen çıkacağı anlamına gelmiyor.
Bebeklerde ilk diş çoğunlukla 6. ay civarında görülür. Ancak zamanlama oldukça değişkendir; bazı bebeklerde 4 aydan önce başlayabilir, bazılarında ise ilk diş 12. aydan sonra çıkabilir. İlk çıkan dişler genellikle alt ön kesici dişlerdir.
Bebeklerde diş çıkarma ne zaman başlar?
Çoğu bebek ilk dişini yaşamının ilk yılı içerisinde çıkarır.
NHS’ye göre diş çıkarma genellikle yaklaşık 6 aylıkken başlar. Bununla birlikte bazı bebeklerde 4 aydan önce diş görülebilirken bazı bebekler 1 yaşına geldiğinde henüz diş çıkarmamış olabilir.
Amerikan Pediatri Akademisinin ailelere yönelik kaynağında da ilk dişlerin çoğunlukla 6–12 ay arasında ortaya çıktığı ve genellikle ilk olarak alt ön iki kesici dişin çıktığı belirtiliyor.
Dolayısıyla komşunuzun bebeğinin 5 aylıkken, sizin bebeğinizin 8 aylıkken diş çıkarması tek başına gelişim açısından bir sorun olduğunu göstermez.
3 aylık bebeğin salya akıtması diş çıkardığı anlamına gelir mi?
Her zaman değil.
Yaklaşık 3 aylık dönemden itibaren bebeklerin ağızlarını daha fazla keşfetmesi, ellerini ağızlarına götürmesi ve salya miktarının artması sık görülebilir.
Bu davranışlar diş çıkarma döneminde de görüldüğü için aileler ilk dişin hemen geleceğini düşünebilir. Ancak yalnızca salya artışı veya eli ağza götürmek diş çıkarmanın kesin kanıtı değildir.
Diş etinde belirli bir bölgede hassasiyet, kızarıklık veya şişlik gibi bulguların eşlik etmesi diş çıkarma ihtimalini daha anlamlı hâle getirir.
İlk diş çıkarma belirtileri nelerdir?
Her bebek diş çıkarma dönemini aynı şekilde yaşamaz. Hatta bazı bebeklerde diş, belirgin bir rahatsızlık yaratmadan fark edilebilir.
Diş çıkarma döneminde görülebilecek daha tipik belirtiler arasında:
- Diş etinin çıkacak dişin bulunduğu bölgede kızarması veya hassaslaşması
- Normalden fazla salya
- Oyuncakları, parmakları veya güvenli nesneleri ısırma isteği
- Hafif huzursuzluk
- Tek yanağında kızarıklık
- Ağzının çevresinde salyaya bağlı tahriş
- Kulağını veya yüzünün aynı tarafını ovuşturma
yer alabilir.
Burada önemli olan belirtilerin hafif olmasıdır. Şiddetli ağlama, belirgin halsizlik veya bebeğin ciddi biçimde hasta görünmesi yalnızca “diş çıkarıyor” denilerek açıklanmamalıdır.
Diş çıkarma ateş yapar mı?
Bu konuda yaygın bir yanlış inanış var.
Diş çıkarma döneminde vücut sıcaklığında hafif bir yükselme görülebilir. Ancak 38°C ve üzerindeki gerçek ateş diş çıkarmanın normal bir belirtisi olarak kabul edilmez.
Amerikan Pediatri Akademisi, gerçek ateşi diş çıkarmaya bağlamanın bir enfeksiyonun gözden kaçmasına neden olabileceğine dikkat çekiyor.
Bu nedenle bebeğin ateşi 38°C veya üzerindeyse, özellikle halsizlik, beslenme güçlüğü, kusma, döküntü veya başka hastalık belirtileri de bulunuyorsa “diştendir” diye beklemek yerine sağlık profesyonelinden değerlendirme almak daha güvenli olur.
Bebeğin yaşı da ateş değerlendirmesinde önemlidir; özellikle çok küçük bebeklerde ateş daha hızlı tıbbi değerlendirme gerektirebilir.
İshal diş çıkarma belirtisi mi?
Diş çıkarma döneminde ishali doğrudan dişlere bağlamak da doğru değildir.
NHS ve Amerikan Pediatri Akademisi, ishalin diş çıkarmadan kaynaklandığını destekleyen kanıt bulunmadığını belirtiyor.
Diş çıkaran bebekler ellerini ve çeşitli nesneleri daha fazla ağızlarına götürebildiği için aynı dönemde enfeksiyonlarla karşılaşmaları mümkün olabilir. Bu zamanlama, ishalin dişten kaynaklandığı izlenimini yaratabilir.
İshal devam ediyorsa, bebeğin beslenmesi azaldıysa veya sıvı kaybı belirtileri varsa nedenin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
İlk olarak hangi dişler çıkar?
Dişlerin çıkış sırası her bebekte birebir aynı olmak zorunda değil. Bununla birlikte en sık görülen sıra bellidir.
İlk olarak çoğunlukla alt ön iki kesici diş görünür. Bunları üst ön dişler ve yan kesiciler izleyebilir. Daha sonraki aylarda azı dişleri ve köpek dişleri çıkar.
Kabaca:
6 ay civarı: Ön kesici dişler
8 ay civarı: Yan kesici dişler
12 ay civarı: İlk azı dişleri
18 ay civarı: Köpek dişleri
24 ay civarı: İkinci azı dişleri
görülebilir.
Bunlar kesin takvim değildir. Birkaç aylık farklılıklar görülebilir.
Çocukların çoğu 2–3 yaşına geldiklerinde 20 süt dişinin tamamına sahip olur.
Bunu da okuyun: Bebek Ellerini Neden Sürekli Ağzına Götürür? Her Zaman Diş Çıkarma Belirtisi mi?
Diş çıkaran bebeği rahatlatmak için ne yapılabilir?
Diş çıkarma hafif rahatsızlık yaratıyorsa önce basit ve güvenli yöntemler tercih edilebilir.
Temiz bir parmakla diş etine hafifçe masaj yapmak bazı bebekleri rahatlatabilir. Bebeğin yaşına uygun bir diş kaşıyıcı da çiğneme ihtiyacını karşılayabilir.
Diş kaşıyıcı soğutulacaksa üreticinin talimatına uyulmalı; NHS, diş kaşıyıcıların buzlukta dondurulmamasını öneriyor. Çok sert biçimde donmuş ürünler hassas diş etlerine zarar verebilir.
Bebeğin salyası arttıysa ağız çevresini nazikçe kuru tutmak salyaya bağlı cilt tahrişini azaltmaya yardımcı olabilir.
Bebek bakımında hangi ürünlerin gerçekten gerekli olduğuna karar vermeye çalışıyorsanız hazırladığımız yenidoğan bebek alışveriş listesinde temel bakım ürünlerini ayrıca bulabilirsiniz.
Kehribar diş kolyesi kullanılır mı?
Diş çıkarma döneminde satılan kehribar kolyeler konusunda özellikle dikkatli olmak gerekiyor.
Amerikan Pediatri Akademisi, kehribar diş kolyelerini önermiyor. Bebeğin boynuna takılan kolyeler boğulma ve küçük parçaların kopması durumunda soluk yoluna kaçma riski oluşturabilir.
Üstelik kehribar kolyelerinin diş çıkarma ağrısını azalttığını gösteren güvenilir bilimsel kanıt bulunmuyor.
Benzer biçimde bebeğin ağız içine sürülecek uyuşturucu jeller veya homeopatik diş çıkarma ürünleri de “doğal” ya da reçetesiz satılıyor diye otomatik olarak güvenli kabul edilmemeli.
Bebek belirgin biçimde rahatsızsa ilaç veya jel kullanmadan önce çocuk doktoru, diş hekimi veya eczacıdan bebeğin yaşına uygun öneri alınması daha doğru olur.
İlk diş çıktıktan sonra bakım ne zaman başlamalı?
Diş bakımı için bütün süt dişlerinin çıkmasını beklemek gerekmiyor.
İlk diş görünür görünmez fırçalamaya başlanabilir.
Bebeğe uygun küçük ve yumuşak bir diş fırçasıyla düzenli temizlik yapmak, ağız bakımını erken dönemde günlük rutinin bir parçası hâline getirir.
Amerikan Pediatri Akademisi ilk diş çıktıktan sonra florürlü diş macunundan pirinç tanesi kadar küçük bir miktar kullanılmasını ve ilk dişin çıkmasından sonra, en geç 1 yaş civarında diş hekimi kontrolünün planlanmasını öneriyor.
İlk diş 1 yaşına kadar çıkmazsa ne yapılmalı?
İlk dişin çıkış zamanı geniş bir aralıkta değişebilir. Bazı sağlıklı bebeklerin ilk yaş gününde henüz dişi olmayabilir.
Bu nedenle yalnızca “10 aylık oldu, hâlâ diş çıkarmadı” diye paniğe kapılmak doğru olmaz.
Bununla birlikte ilk diş belirgin biçimde gecikiyorsa veya bebeğin gelişimiyle ilgili başka kaygılar da bulunuyorsa rutin çocuk doktoru ya da çocuk diş hekimi kontrolünde konunun değerlendirilmesi uygun olur.
Her huzursuzluğu diş çıkarmaya bağlamamak gerekiyor
Bebeklerde diş çıkarma çoğunlukla 6. ay civarında başlasa da ilk dişin zamanlaması bebekten bebeğe değişir. Salya artışı, diş etinde hassasiyet ve nesneleri çiğneme isteği en tipik belirtiler arasındadır.
Asıl önemli ayrım ise hangi belirtilerin diş çıkarmadan beklenmediğini bilmektir.
38°C ve üzerindeki gerçek ateş, ishal, belirgin halsizlik veya bebeğin ciddi biçimde hasta görünmesi yalnızca diş çıkarmaya bağlanmamalıdır. Böyle bir durumda belirtilerin başka bir nedeni olabileceği düşünülerek sağlık profesyonelinden değerlendirme alınmalıdır.
Diş çıkarma dönemindeki huzursuzluk gece uyanmalarını artırabilir; ancak yaşa bağlı dönemsel uyku değişikliklerini ayırmak için bebeklerde uyku gerilemesi rehberimize de göz atabilirsiniz.
İlk diş göründüğünde ise yeni dönem yalnızca diş kaşıyıcılarla başlamıyor; düzenli ağız ve diş bakımının da başlama zamanı geliyor.
Sağlık notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Size veya bebeğinize özel durumlar için doktorunuza danışın, acil belirtilerde 112’yi arayın.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.