Bebek koltuğa tutunup ayağa kalkmaya başladığında ilk adım ayakkabısı alışverişi de gündeme gelir. Ancak bebeğin henüz birkaç adım atıyor olması, hemen ayakkabı giymesi gerektiği anlamına gelmez.
Aslında ilk adım ayakkabısının temel görevi bebeğe yürümeyi öğretmek veya ayağını şekillendirmek değildir. Ayakkabı daha çok dış ortamda ayağı sıcak, sert veya kesici yüzeylerden korur. Ev gibi güvenli bir ortamda ise yürümeyi yeni öğrenen bebeğin çıplak ayakla hareket etmesi çoğu zaman daha uygundur.
İlk adım ayakkabısı ne zaman alınır?
İlk adım ayakkabısını bebeğin doğum ayına göre değil, yürüme becerisine göre almak daha doğru olur.
Bebek yalnızca:
- Mobilyalara tutunarak ayağa kalkıyorsa,
- Koltuk kenarında yan yan ilerliyorsa,
- Birkaç adım atıp hemen oturuyorsa,
- Henüz dışarıda bağımsız yürümüyorsa
sert tabanlı bir “ilk yürüyüş ayakkabısı” almak için acele etmek gerekmez.
NHS, çocukların kendi başlarına yürümeye başlayana kadar gerçek ayakkabıya ihtiyaç duymadığını belirtiyor. İlk dönemde ayakkabının dışarıda yürürken kullanılması yeterli olabilir.
American Academy of Pediatrics de benzer şekilde ayakkabının özellikle çocuk dışarıda yürümeye başladıktan sonra ayağı korumak amacıyla gerekli hâle geldiğini belirtiyor.
Yani ilk ayakkabının zamanı takvimde “12 ay” veya “1 yaş” olarak belirlenmez. Bazı bebekler daha erken, bazıları daha geç yürür. Ayakkabı alışverişini bebeğin gerçekten bağımsız yürümeye başladığı döneme göre planlamak daha anlamlıdır.
Bebek evde ayakkabıyla mı, çıplak ayakla mı yürümeli?
Ev güvenliyse ve zemin bebeğin ayağını yaralayabilecek bir risk taşımıyorsa, yürümeyi öğrenirken çıplak ayakla hareket etmek iyi bir seçenektir.
Çıplak ayakla yürüyen bebek zemini doğrudan hissedebilir. Parmaklarını daha serbest kullanabilir ve ayağının zemine nasıl temas ettiğini daha rahat algılayabilir.
NHS çocuk sağlığı kaynaklarında da çıplak ayağın bebeğin zemini ve farklı dokuları hissetmesine yardımcı olabileceği, denge ve stabilite açısından yararlı olabileceği belirtiliyor.
Bu nedenle bebeği evde gün boyunca sırf “ayağı desteklensin” düşüncesiyle sert bir ayakkabının içinde tutmak gerekli değildir.
Ancak çıplak ayak önerisi her ortam için geçerli değildir. Zeminde cam, kıymık, kesici cisim, aşırı sıcak-soğuk yüzey veya hijyen açısından sorun varsa ayağı korumak gerekir.
Çorapla yürümek çıplak ayakla aynı mı?
Tam olarak değil.
Düz ve kaygan bir zeminde yalnızca çorapla yürümek, özellikle yürümeyi yeni öğrenen bebeklerde kayma riskini artırabilir.
Ev soğuksa çıplak ayak yerine kaydırmaz tabanlı ve ayağı sıkmayan çoraplar kullanılabilir. Çorabın bilek kısmının fazla sıkı olmaması ve parmakların rahat hareket edebilmesi önemlidir.
Bebeğin ayağının üşümesini önlemek için giydirilen ürünün mutlaka sert tabanlı bir ayakkabı olması gerekmez.
İlk adım ayakkabısı nasıl olmalı?
İlk ayakkabıda pahalı veya çok teknolojik bir model aramaktan önce bebeğin ayağına gerçekten uyup uymadığına bakmak gerekir.
İyi bir ilk adım ayakkabısında şu özellikler aranabilir:
- Tabanı çok sert olmamalı, esneyebilmelidir.
- Dışarıda kaymayı azaltacak bir tabana sahip olmalıdır.
- Parmakların rahat hareket edebileceği yeterli alan bulunmalıdır.
- Ayakkabı topuktan çıkmamalıdır.
- Bağcık, cırt cırt veya benzeri bir sistemle ayağı düzgün şekilde kavramalıdır.
- Bebeğin ayağını sıkmamalı ve yürürken sürtünme oluşturmamalıdır.
AAP, dışarıda yürümeye başlayan çocuklar için rahat, esnek ve kaymayan tabanlı ayakkabıları öneriyor. Ortalama bir çocuk için özel kemer desteği, yüksek arka bölüm veya ayağı şekillendirmeyi vadeden ekstra desteklerin kanıtlanmış bir yararı bulunmadığını da belirtiyor.
Bu ayrım önemli çünkü “ilk adım ayakkabısı” etiketi taşıyan her ürün, bebeğin ayağı için otomatik olarak daha iyi değildir.
Sert taban mı, yumuşak taban mı?
Yürümeye yeni başlayan bebeğin ayakkabısında tabanın tamamen hareketsiz ve çok sert olması gerekmez.
Ayakkabının dışarıdaki taş, sert zemin veya küçük cisimlere karşı koruma sağlaması gerekirken bebeğin ayağının doğal hareketini gereksiz yere kısıtlamaması da önemlidir.
Ayakkabıyı elinize aldığınızda ön bölümünün bir miktar esneyebilmesi pratik bir göstergedir.
Ancak “ne kadar yumuşak olursa o kadar iyi” düşüncesiyle dışarıda hiçbir koruma sağlamayan ince bir patik kullanmak da uygun olmayabilir. Burada amaç, yürümeyi desteklediği iddia edilen sert bir yapı değil; ortam için yeterli koruma ile hareket özgürlüğü arasında denge kurmaktır.
Bir numara büyük ayakkabı almak doğru mu?
Bebeklerin ayakları hızlı büyüdüğü için “Nasıl olsa birkaç ay sonra küçülecek” düşüncesiyle gereğinden büyük ayakkabı almak cazip gelebilir.
Fakat fazla büyük bir ayakkabı bebeğin ayağında hareket edebilir, topuktan çıkabilir ve yürümeyi zorlaştırabilir. Çok küçük ayakkabı ise parmakları sıkıştırır.
Ayakkabının ön kısmında büyüme için bir miktar pay bulunması gerekir; ancak bu pay bebeğin ayağının ayakkabının içinde kaymasına neden olacak kadar fazla olmamalıdır.
İlk ayakkabının uzun süre kullanılmasını beklememek gerekir. AAP, bu dönemde ayakların hızlı büyüdüğünü ve ilk ayakkabının yalnızca birkaç ay kullanılabileceğini belirtiyor. Bu yüzden ayakkabının uygunluğu düzenli olarak kontrol edilmelidir.
İkinci el ilk adım ayakkabısı kullanılabilir mi?
Kıyafetlerde ikinci el kullanım oldukça pratik olabilir; ayakkabıda ise biraz daha dikkat gerekir.
Daha önce uzun süre kullanılmış bir ayakkabının iç tabanı ve bazı bölümleri önceki çocuğun ayağına göre şekillenmiş olabilir. Tabanı eşit olmayan biçimde aşınmışsa yeni yürüyen bebeğin ayağı için iyi bir seçenek olmayabilir.
Az kullanılmış ve formunu tamamen koruyan bir ayakkabıda durum farklı olabilir. Burada yalnızca etiketindeki numaraya değil, ayakkabının mevcut durumuna ve bebeğin ayağına gerçekten uyup uymadığına bakmak gerekir.
Bebek doğmadan önce yapılan alışverişlerde ayakkabıyı erkenden stoklamamak da bu nedenle mantıklıdır. Yenidoğan bebek alışveriş listemizde sert tabanlı bebek ayakkabısını başlangıçta alınması şart olmayan ürünler arasında değerlendirmiştik.
Ayakkabı bebeğin daha erken yürümesini sağlar mı?
Hayır. İlk adım ayakkabısı bebeğe yürümeyi öğreten bir araç değildir.
Ayakkabının esas amacı dışarıdaki zemine karşı korumadır. Bebeğin yürüme gelişiminin kendi temposu vardır ve pahalı, ortopedik görünümlü veya “yürümeyi desteklediği” iddia edilen bir ayakkabı sağlıklı bir bebeğin daha erken yürümesini garanti etmez.
Hatta ayağı gereksiz yere kısıtlayan bir ayakkabı yürümeyi öğrenme sürecini kolaylaştırmak yerine bebeğin doğal ayak hareketlerini zorlaştırabilir.
Bu yüzden ilk adım ayakkabısını “yürüme eğitimi ekipmanı” olarak değil, dış ortam için koruyucu bir ürün olarak düşünmek daha doğru olur.
Bebeğin ayakkabısı ne sıklıkla kontrol edilmeli?
İlk yıllarda ayak büyümesi hızlıdır. Birkaç ay önce rahat olan bir ayakkabı kısa sürede dar gelebilir.
Ayakkabıyı yalnızca bebek huzursuz olduğunda kontrol etmek yeterli değildir. Belirli aralıklarla:
- Parmakların önünde yeterli alan olup olmadığına,
- Topuğun ayakkabının içinde doğru durup durmadığına,
- Parmaklarda veya ayakta kızarıklık oluşup oluşmadığına,
- Ayakkabının tabanında dengesiz aşınma bulunup bulunmadığına
bakılabilir.
Bebeğin ayağında ayakkabı çıkarıldıktan sonra sürekli kızarıklık veya baskı izi kalması, ayakkabının artık küçük veya uygun olmayan bir kalıpta olduğunun işareti olabilir.
Ne zaman doktora danışılmalı?
Yürümeyi yeni öğrenen çocukların ilk dönemlerde ayaklarını birbirinden açık tutarak yürümesi, zaman zaman dengesini kaybetmesi veya ayaklarının görünümünün yetişkin ayağından farklı olması çoğu zaman gelişim sürecinin bir parçasıdır.
NHS, küçük çocuklarda düz taban görünümü, içe veya dışa basma gibi bazı durumların büyümeyle kendiliğinden düzelebileceğini belirtiyor.
Ancak bebeğin yürürken belirgin ağrı yaşaması, bir ayağını sürekli kullanmaktan kaçınması, belirgin asimetri olması veya yürüyüş biçiminde ebeveyni endişelendiren kalıcı bir durum bulunması hâlinde çocuk doktoru veya ilgili sağlık profesyoneline danışmak gerekir.
İlk ayakkabıda en önemli kural
Bebeğin ilk ayakkabısını “ilk kez ayağa kalktığı gün” almak zorunda değilsiniz.
Evde güvenli bir zeminde yürümeyi öğrenen bebeğin çıplak ayakla hareket etmesi genellikle yeterlidir. Ayakkabı, bebek bağımsız yürümeye ve dışarıdaki yüzeylerde adım atmaya başladığında daha anlamlı hâle gelir.
İlk ayakkabıda sertlik veya yüksek fiyat yerine doğru ölçü, esnek taban, parmaklara yeterli alan ve güvenli dış ortam koruması önemlidir.
Kısacası ayakkabı bebeğin ayağını şekillendirmek veya yürümeyi öğretmek için değil; yürüyen ayağı dışarıdaki zeminden korumak için alınmalıdır.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.