Bebek Ne Zaman Emekler? Emeklemeden Yürümesi Normal mi?

Bebeğiniz 8–9 aylık olmuş, çevrenizdeki yaşıtları emeklemeye başlamış ama o hâlâ oturduğu yerde dönüyor, poposunun üzerinde ilerliyor veya doğrudan tutunup ayağa kalkmaya çalışıyor olabilir. Böyle bir durumda ailelerin aklına genellikle aynı soru gelir: “Emeklememesi gelişiminde bir sorun olduğu anlamına mı geliyor?”

Çoğu zaman hayır. Bebeklerin hareket etmeyi öğrenme biçimi ve zamanı birbirinin aynısı değildir. Bazıları klasik şekilde elleri ve dizleri üzerinde emeklerken bazıları sürünür, poposunun üzerinde ilerler veya emekleme dönemini çok kısa geçirip ayağa kalkmaya yönelir.

Bebekler Genellikle Kaç Aylıkken Emeklemeye Başlar?

Bebeklerde emekleme için tek bir kesin ay yoktur.

American Academy of Pediatrics’in ailelere yönelik HealthyChildren kaynağına göre emekleme becerisi çoğunlukla yaklaşık 7–10 ay arasında gelişir. Bazı bebekler bu dönemin başında hareketlenirken bazılarının daha fazla zamana ihtiyacı olabilir.

Emeklemeden önce genellikle birkaç hazırlık hareketi görülür:

• Desteksiz oturmaya başlama
• Yüzüstü pozisyonda kollarıyla gövdesini kaldırma
• Eller ve dizler üzerinde sallanma
• Oturma pozisyonundan yüzüstüne geçebilme
• Oyuncağa ulaşmak için dönme veya sürünme
• Önce geriye doğru hareket etme

İlk hareketin ileri değil geriye doğru olması da şaşırtıcı değildir. Bebeğin kol kasları bacaklarından daha güçlü olduğunda kendisini istemeden geriye doğru itebilir.

Dolayısıyla “8 aylık oldu ama dört ayak üzerinde ileri gitmiyor” demek tek başına gelişim geriliği anlamına gelmez.

Her Bebek Dört Ayak Üzerinde Emeklemek Zorunda mı?

Hayır.

Klasik emekleme, bebeğin elleri ve dizleri üzerinde ilerlemesidir; ancak bebeklerin hareket repertuvarı bundan çok daha geniş olabilir.

Bazı bebekler:

• Karnını yerde tutarak sürünebilir,
• Poposunun üzerinde ilerleyebilir,
• Bir bacağını farklı konumda kullanarak hareket edebilir,
• Yuvarlanarak istediği yere ulaşabilir,
• Mobilyalara tutunarak ayağa kalkmaya daha fazla ilgi gösterebilir.

American Academy of Pediatrics, bazı çocukların hiç klasik biçimde emeklemediğini ve bunun tek başına endişe nedeni olmadığını belirtiyor. Daha önemli olan bebeğin çevresini hareket ederek keşfedebilmesi ve vücudunun iki tarafını uyumlu biçimde kullanmasıdır.

Bu nedenle başka bir bebeğin nasıl hareket ettiğinden çok, kendi bebeğinizin zaman içindeki gelişimini izlemek daha anlamlıdır.

Bebek Emeklemeden Yürüyebilir mi?

Evet. Bazı bebekler emekleme dönemini atlayarak veya çok kısa yaşayarak ayağa kalkma ve yürüme becerilerine geçebilir.

“Emeklemeden yürüyen çocuk ileride öğrenme güçlüğü yaşar” şeklinde yıllardır aktarılan bir inanış da bulunuyor. Ancak Amerikan Pediatri Akademisinin HealthyChildren platformunda bunun bilimsel olarak desteklenen bir bağlantı olmadığı açıkça belirtiliyor.

Başka bir deyişle bebeğin:

oturması → emeklemesi → ayağa kalkması → yürümesi

şeklindeki sırayı birebir takip etmesi zorunlu değildir.

Bir bebek emeklemeyi atlayabilir ama mobilyalara tutunarak ayağa kalkabilir, yan yana adımlar atabilir ve ardından bağımsız yürümeye başlayabilir.

Burada gelişimin yalnızca tek bir basamağına değil genel motor becerilere bakmak gerekir.

Emeklemek Üzere Olan Bebek Nasıl Anlaşılır?

Emekleme çoğunlukla bir gecede başlamaz. Öncesinde küçük değişiklikler fark edilebilir.

Bebek yüzüstü yatarken göğsünü yerden daha rahat kaldırmaya, otururken yana doğru uzanıp tekrar doğrulmaya veya elleri ve dizleri üzerinde sallanmaya başlayabilir.

Bir oyuncağa ulaşmaya çalışırken önce dönmesi, geriye gitmesi veya karnının üzerinde kendisini çekmesi de hareket becerilerinin geliştiğinin işaretlerinden olabilir.

Bu dönemde yeni motor beceriler bebeğin günlük düzenini bile etkileyebilir. Örneğin bazı bebekler yeni becerileri yoğun şekilde çalıştıkları dönemlerde uykuda değişiklik yaşayabilir. Bebeklerde uyku gerilemesi ve gelişim dönemleri yazımızda bu ilişkiyi ayrıca ele aldık.

Bebeğin Emeklemesini Desteklemek İçin Ne Yapılabilir?

Bebeği zorla emekleme pozisyonuna getirmek veya hareketlerini sürekli yönlendirmek gerekmez. Daha yararlı olan, güvenli şekilde hareket edebileceği fırsatlar oluşturmaktır.

Gün içerisinde yaşına uygun ve yetişkin gözetiminde yapılan yüzüstü oyunlar; boyun, omuz ve gövde kaslarının gelişmesine yardımcı olabilir.

Bebeğin ilgisini çeken bir oyuncağı ulaşabileceği fakat biraz hareket etmesini gerektirecek bir noktaya koymak da hareket etmeye teşvik edebilir.

Ancak oyuncağı bebeğin ulaşamayacağı kadar uzağa koyup uzun süre ağlamasına neden olmak gerekli değildir. Amaç egzersiz yaptırmak değil, doğal oyun içinde hareket fırsatı oluşturmaktır.

Hareketlilik arttığında ev güvenliği de önem kazanmaya başlar. Bebek artık beklenmedik şekilde prizlere, kablolara, küçük nesnelere veya mobilya kenarlarına ulaşabilir.

Özellikle bu aylarda bebekler çevreyi ağızlarıyla da yoğun biçimde keşfeder. Bu nedenle yerde küçük ve yutulabilecek parçaların bulunmamasına dikkat etmek gerekir.

Bunu da okuyun: Bebek Ne Zaman Yürür? Desteksiz İlk Adım İçin Normal Aralık Nedir?

Yürüteç Bebeğin Daha Çabuk Yürümesini Sağlar mı?

Tekerlekli bebek yürüteçleri adından dolayı yürümeyi öğreten bir araç gibi düşünülebilir, ancak American Academy of Pediatrics bunların kullanılmasını önermiyor.

AAP’ye göre yürüteçler bebeğin yürümeyi daha erken öğrenmesini sağlamadığı gibi merdivenden düşme, devrilme veya normalde ulaşamayacağı tehlikeli yerlere ulaşma riskini artırabilir.

Bebeğin yerde serbestçe hareket etmesine, oturmasına, uzanmasına ve güvenli alanlarda ayağa kalkmayı denemesine fırsat vermek motor gelişim açısından daha doğal bir ortam sunar.

Bebeğinizin ilk yılında aynı döneme denk gelen bir başka önemli gelişim de diş çıkarmadır. Bebeklerde diş çıkarma ne zaman başlar? yazımızda aylar arasında görülebilecek farklılıkları ayrıca inceleyebilirsiniz.

Ne Zaman Çocuk Doktoruna Danışılmalı?

Emekleme ayındaki birkaç aylık farklılık çoğu zaman tek başına sorun anlamına gelmez. Ancak gelişimi değerlendirirken yalnızca “emekledi mi?” sorusuna bakmak da yeterli değildir.

Şu durumlarda çocuk doktoruyla görüşmek uygun olur:

• Bebek daha önce yapabildiği bir hareketi artık yapamıyorsa,
• Vücudunun bir tarafını belirgin biçimde diğerinden daha az kullanıyorsa,
• Hareket ederken sürekli bir tarafını sürüklüyorsa,
• Yaşına göre oturma, ayağa kalkma veya diğer kaba motor becerilerinde belirgin gecikme varsa,
• Destek verildiğinde bacaklarına ağırlık vermekte belirgin güçlük yaşıyorsa,
• Genel gelişimi konusunda aileyi düşündüren başka belirtiler de bulunuyorsa.

Bebeğin gelişimini internet üzerindeki tek bir ay tablosuyla değerlendirmek yerine rutin çocuk doktoru kontrollerinde bütün gelişim alanlarının birlikte değerlendirilmesi daha sağlıklıdır.

9 Aylık Bebek Emeklemiyorsa Endişelenmek Gerekir mi?

Tek başına 9 aylık olup henüz emeklemiyor olması kesin bir sorun anlamına gelmez.

Bazı bebekler bu dönemde desteksiz oturmaya, dönmeye veya ayağa kalkmaya yoğunlaşabilir. Bazıları birkaç hafta sonra hızlı biçimde emeklemeye başlayabilir; bazıları ise klasik emekleme biçimini hiç kullanmayabilir.

Daha anlamlı olan soru şudur:

Bebek zaman içinde yeni hareket becerileri kazanıyor mu?

Örneğin daha önce yalnızca otururken artık kendi başına pozisyon değiştirmesi, oyuncağa ulaşmak için dönmesi veya tutunarak ayağa kalkmaya çalışması ilerleyen motor gelişimin belirtileri olabilir.

Emekleme Bir Yarış Değil, Gelişimin Parçalarından Biri

Bebeklerin çoğu yaklaşık 7–10 aylık dönemde emeklemeye başlasa da bu bir son tarih değildir. Bazı bebekler daha erken, bazıları daha geç hareketlenebilir ve bazıları klasik emekleme dönemini tamamen atlayabilir.

Emeklemeden yürümek de tek başına anormal kabul edilmez.

Asıl izlenmesi gereken; bebeğin yeni beceriler kazanması, çevresini hareket ederek keşfetmesi ve vücudunun iki tarafını dengeli biçimde kullanmasıdır. Gelişimde gerileme, belirgin asimetri veya diğer motor becerilerde gecikme fark edilirse ise yalnızca emekleme ayını beklemek yerine çocuk doktoruna danışmak gerekir.

Sağlık notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Size veya bebeğinize özel durumlar için doktorunuza danışın, acil belirtilerde 112’yi arayın.

Kaynakça

American Academy of Pediatrics / HealthyChildren – Movement Milestones in Babies 8 to 12 Months Old

American Academy of Pediatrics / HealthyChildren – Does Skipping Crawling Cause Learning Problems?