Bebeğiniz koltuğa tutunarak evin içinde rahatça ilerliyor ama ellerini bıraktığınız anda yere oturuyorsa “Ne zaman kendi başına yürüyecek?” diye düşünmeniz oldukça doğal.
Yürüme için tek bir doğru ay yoktur. Bazı bebekler ilk bağımsız adımlarını ilk yaş gününden önce atarken bazıları daha uzun süre emeklemeyi, ayağa kalkmayı ve eşyalara tutunarak ilerlemeyi tercih edebilir. Gelişimi değerlendirirken yalnızca “kaç aylık?” sorusuna değil, bebeğin hangi hareketleri yapabildiğine de bakmak gerekir.
Bebekler Genellikle Kaç Aylıkken Yürür?
Yürümeyi tek bir gün içinde kazanılan bir beceri gibi düşünmemek gerekir. Bebek önce ayağa kalkmayı, ardından destekle ayakta kalmayı ve mobilyalara tutunarak yan yan ilerlemeyi öğrenebilir. Daha sonra bir anlığına ellerini bırakır ve ilk bağımsız adımlar gelir.
CDC’nin güncel gelişim kilometre taşlarında 15 aylık bir çocuğun kendi başına birkaç adım atabilmesi, 18 aylık dönemde ise bir kişiye veya eşyaya tutunmadan yürüyebilmesi takip edilen fiziksel gelişim becerileri arasında yer alıyor.
Bu nedenle 12. ayı “bebek artık kesin yürümeli” şeklinde bir son tarih olarak görmek doğru değildir.
Daha kullanışlı bir çerçeve şöyle düşünülebilir:
- 1 yaş civarı: Ayağa kalkma, tutunarak ilerleme ve ilk bağımsız adımlar görülebilir.
- 15 ay civarı: Birkaç adımı desteksiz atabilmek gelişim açısından takip edilen önemli bir aşamadır.
- 18 ay civarı: Tutunmadan bağımsız yürüme beklenen gelişim kilometre taşlarından biridir.
Bunlar yarış takvimi değildir. Aynı gün doğan iki sağlıklı bebeğin yürümeye başlaması arasında aylar bulunabilir.
İlk Adımı Atmak ile Yürümek Aynı Şey Değil
Anne-babaların en sık karıştırdığı noktalardan biri bu.
Bebek koltuktan elini bırakıp size doğru iki adım attıktan sonra yere oturmuş olabilir. Bu, bağımsız ilk adımların başladığını gösterir; ancak bebeğin artık evin içinde rahatça yürüyebildiği anlamına gelmez.
İlk dönemde bebek:
- Ayaklarını normalden daha açık basabilir.
- Kollarını yana kaldırarak denge sağlamaya çalışabilir.
- Birkaç adımdan sonra oturabilir veya düşebilir.
- Kalkmak için tekrar mobilyadan destek alabilir.
- Yürümek yerine zaman zaman emeklemeyi tercih edebilir.
Denge ve kas kontrolü geliştikçe adım sayısı artar. Durma, yön değiştirme, eğilip yeniden kalkma gibi beceriler daha sonra güçlenir.
Yürümeden önce gelen önemli gelişim aşamalarından biri de bağımsız oturmadır. Bu sürecin daha erken dönemini merak ediyorsanız Bebekler Ne Zaman Oturur? Destekli ve Desteksiz Oturma yazımıza da bakabilirsiniz.
Bebeğin Yürümeye Yaklaştığı Nasıl Anlaşılır?
Takvimden çok bebeğin hareketlerini gözlemlemek bazen daha fazla fikir verir.
Mobilyadan destek alarak ayağa kalkması, ayakta birkaç saniye dengesini koruyabilmesi ve koltuk boyunca yan adımlarla ilerlemesi yürümeye hazırlık sürecinin parçaları olabilir.
Bir sonraki aşamada bir mobilyadan diğerine geçmeye çalışabilir. Örneğin koltuğun kenarından sehpanın kenarına ulaşırken birkaç saniyeliğine ellerini bırakması, bağımsız denge kurmayı denediğini gösterebilir.
Bazı bebekler ise oldukça iyi emeklemelerine rağmen uzun süre yürümeye ilgi göstermeyebilir. Emekleyerek istediği yere çok hızlı ulaşan bir bebeğin yeni ve daha dengesiz bir yönteme hemen geçmemesi şaşırtıcı değildir.
Bebeğin Yürümesini Hızlandırmak Gerekir mi?
Amaç bebeği mümkün olduğunca erken yürütmek değil, hareket becerilerini güvenli biçimde geliştirebileceği ortam sağlamaktır.
Evde güvenli bir zemin üzerinde serbestçe hareket etmesine fırsat vermek; emekleme, ayağa kalkma, çömelme ve destekle ilerleme gibi hareketleri kendi hızında denemesini sağlar.
Bebeği sürekli iki elinden yukarı doğru çekerek yürütmeye çalışmak yerine kendi dengesini kurabileceği fırsatlar daha değerlidir.
Mobilyaların devrilmeyecek kadar sağlam olması, keskin köşelerin güvenli hâle getirilmesi ve bebeğin ulaşabileceği tehlikeli eşyaların kaldırılması özellikle ayağa kalkma döneminde önem kazanır.
Yürüteç Bebeğin Daha Erken Yürümesini Sağlar mı?
Tekerlekli bebek yürüteçlerini “yürümeyi öğretmenin” gerekli bir parçası olarak görmek doğru değildir.
Bebek kendi kasları ve dengesiyle ayağa kalkmayı, ağırlığını bir bacaktan diğerine aktarmayı ve düşmeden ilerlemeyi öğrenmelidir. Bunun için güvenli zeminde doğal hareket fırsatları daha uygundur.
Yürüteç ayrıca bebeğin normalde ulaşamayacağı merdiven, sıcak içecek, masa üzeri veya başka tehlikeli bölgelere daha hızlı ulaşabilmesine neden olabilir.
Dolayısıyla “geç yürüyor, yürüteç alalım” düşüncesi yerine bebeğe güvenli hareket alanı oluşturmak daha doğru bir yaklaşım olur.
Evde Ayakkabıyla mı Yürümeli?
İlk adımlar için özel bir “yürütme ayakkabısı” şart değildir.
Güvenli, temiz ve kaygan olmayan bir ev ortamında bebeğin çıplak ayakla hareket etmesi zemini hissetmesine ve ayaklarını doğal biçimde kullanmasına olanak verebilir.
Ayakkabı ihtiyacı özellikle dışarıda yürümeye başladığında ortaya çıkar. Bu dönemde ayağı sıkıştırmayan, uygun büyüklükte ve esnek tabanlı seçenekler tercih edilebilir.
Buradaki amaç ayakkabıyla ayağı belirli bir şekle sokmak değil; dış ortamda ayağı korumaktır.
Prematüre Bebeklerde Yürüme Zamanı Nasıl Değerlendirilir?
Prematüre doğan bebeklerde yalnızca doğum tarihinden hesaplanan kronolojik yaşa bakmak yanıltıcı olabilir.
CDC, üç haftadan daha erken doğan çocukların gelişim kilometre taşları değerlendirilirken düzeltilmiş yaşın dikkate alınmasını öneriyor.
Örneğin bebeğiniz 16 aylık ancak yaklaşık iki ay erken doğmuşsa gelişim değerlendirmesinde yaklaşık 14 aylık düzeltilmiş yaş da hesaba katılabilir.
Bu nedenle prematüre bir bebeği aynı gün doğmuş zamanında doğan başka bir çocukla doğrudan karşılaştırmak doğru değildir. Düzeltilmiş yaşın ne kadar süre kullanılacağı ve bebeğin gelişiminin nasıl izleneceği çocuk doktoruyla değerlendirilmelidir.
15 Aylık Bebek Yürümüyorsa Endişelenmeli mi?
15 aylık bir bebeğin henüz odanın bir ucundan diğerine rahatça yürüyememesi tek başına gelişim sorunu olduğu anlamına gelmez.
Ancak CDC’nin 15 aylık gelişim listesinde birkaç bağımsız adım atabilme yer aldığı için bebeğiniz bu dönemde hiç desteksiz adım atmıyorsa konuyu rutin çocuk doktoru kontrolünde belirtmek uygun olur.
Burada bebeğin diğer hareketleri önemlidir.
Örneğin ayağa kalkıyor mu? Mobilyaya tutunarak ilerliyor mu? İki bacağını da benzer biçimde kullanıyor mu? Zaman içinde yeni beceriler kazanıyor mu?
Gelişim tek bir davranış üzerinden değerlendirilmez.
18 Aylık Bebek Hâlâ Yürümüyorsa Ne Yapılmalı?
18 ay daha anlamlı bir değerlendirme noktasıdır.
CDC’nin güncel 18 aylık gelişim kilometre taşları arasında herhangi bir kişiye veya eşyaya tutunmadan yürüme bulunuyor. Bu nedenle çocuk 18 aya geldiği hâlde bağımsız biçimde yürümüyorsa çocuk doktoruyla görüşmek doğru olur.
Ayrıca yaştan bağımsız olarak şu durumlarda değerlendirme geciktirilmemelidir:
- Daha önce yaptığı bir hareketi artık yapamıyorsa,
- Vücudunun bir tarafını belirgin biçimde diğerinden daha az kullanıyorsa,
- Ayağa kalkmakta belirgin güçlük yaşıyorsa,
- Hareketlerinde belirgin gerileme fark ediliyorsa,
- Ebeveyn olarak gelişimiyle ilgili sizi düşündüren başka belirtiler varsa.
Bu belirtiler belirli bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Amaç olası bir gelişim farklılığını internetten teşhis etmek değil, gerektiğinde profesyonel değerlendirmeyi geciktirmemektir.
Bebeğinizi Başka Bebeklerle Değil Kendi İlerlemesiyle Karşılaştırın
Komşunun bebeğinin 10 aylıkken, arkadaşınızın çocuğunun 14 aylıkken yürümesi sizin bebeğiniz için bir takvim oluşturmaz.
Daha anlamlı olan, bebeğin zaman içinde yeni beceriler kazanıp kazanmadığıdır. Önce mobilyaya tutunuyor, ardından tek eliyle ilerliyor ve daha sonra birkaç saniye desteksiz ayakta kalıyorsa gelişim devam ediyor demektir.
İlk adımlar çoğu aile için heyecan verici bir dönüm noktasıdır; fakat belirli bir günü yakalamaya çalışmak yerine gelişimin bütününe bakmak gerekir. Özellikle 18 aya gelindiğinde bağımsız yürüme henüz başlamadıysa veya daha önce kazanılmış beceriler kaybedildiyse çocuk doktoruyla görüşmek en güvenli adımdır.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.