Bebek Ellerini Neden Sürekli Ağzına Götürür? Her Zaman Diş Çıkarma Belirtisi mi?

Bebeğiniz yumruğunu, parmaklarını hatta eline geçen güvenli oyuncakları sürekli ağzına götürmeye başladıysa ilk akla gelen neden genellikle diş çıkarmadır. Oysa özellikle ilk aylarda bu davranışın çok daha basit bir açıklaması olabilir: Bebekler ellerini keşfeder, ağızlarıyla çevrelerini tanımaya başlar ve emme hareketini kendilerini sakinleştirmek için kullanabilir.

Kısacası bebeğin elini ağzına götürmesi tek başına diş çıkarma belirtisi değildir. Davranışın anlamı bebeğin yaşına ve yanında görülen diğer işaretlere göre değişebilir.

Bebek ellerini neden ağzına götürür?

Tek bir nedeni yoktur. Aynı hareket farklı zamanlarda farklı ihtiyaçları gösterebilir.

Ellerini yeni keşfediyor olabilir

Bebek için kendi elleri bile başlangıçta keşfedilecek yeni bir şeydir.

Yaklaşık 3–4 aylık dönemde el-göz koordinasyonu geliştikçe bebek ellerine daha fazla bakmaya, onları hareket ettirmeye ve ağzına götürmeye başlayabilir.

CDC, 4 aylık bebeklerde elleri ağza götürmeyi normal hareket ve fiziksel gelişim basamaklarından biri olarak sıralıyor.

Biraz daha ilerleyen dönemde yalnızca eller değil, tutulabilen oyuncaklar da ağıza gitmeye başlar. CDC’nin 6 aylık gelişim basamaklarında ise nesneleri ağza götürerek keşfetmek bilişsel gelişimin bir parçası olarak yer alıyor.

Yani bebeğin dünyayı yalnızca gözleriyle incelemesini beklememek gerekiyor. Ağız da ilk aylarda önemli bir keşif aracıdır.

Kendini sakinleştirmek için elini emiyor olabilir

Bebekler emme hareketini yalnızca beslenmek için kullanmaz.

Amerikan Pediatri Akademisinin ailelere yönelik HealthyChildren kaynağına göre ilk haftalardaki emme ve el-ağız hareketleri zamanla bebeğin kendisini sakinleştirmek için kullandığı davranışlara dönüşebilir.

Bu nedenle özellikle uykuya yaklaşırken, yorulduğunda veya kısa süreli huzursuzluk yaşadığında parmaklarını ya da yumruğunu emmesi mutlaka aç olduğu veya diş çıkardığı anlamına gelmez.

Bebeğin kısa süre sonra sakinleşmesi de bu ihtimali destekleyebilir.

Eli ağza götürmek açlık belirtisi olabilir mi?

Evet, özellikle yenidoğan ve küçük bebeklerde olabilir.

İlk haftalarda;

• elini veya yumruğunu ağzına götürme,
• emme hareketleri yapma,
• başını meme ya da biberon arar gibi çevirme,
• ağzını açıp kapatma,
• hareketlenme beslenme isteğinin ipuçlarından bazıları olabilir.

Fakat “elini ağzına soktu = kesin acıktı” şeklinde bir kural yoktur.

Bebek büyüdükçe aynı davranışı keşfetmek veya sakinleşmek için de yapabilir. Bu nedenle saate ya da tek bir harekete bakmak yerine bebeğin diğer beslenme sinyallerini birlikte değerlendirmek daha anlamlıdır.

Peki ne zaman diş çıkarmayı düşündürür?

Diş çıkarma döneminde bebeklerin parmaklarını ve nesneleri daha fazla çiğnemesi sık görülebilir. Ancak burada önemli olan davranışın tek başına değil, diğer belirtilerle birlikte değerlendirilmesidir.

Diş çıkarmaya daha çok eşlik edebilen belirtiler arasında:

• diş etinde belirli bir bölgede kızarıklık veya hassasiyet,
• normalden fazla salya,
• nesneleri belirgin biçimde kemirme ve ısırma isteği,
• hafif huzursuzluk bulunabilir.

NHS’ye göre çoğu bebek yaklaşık 6 aylıkken diş çıkarmaya başlar; ancak bazı bebeklerde ilk diş 4 aydan önce görülebilirken bazılarında 12 aydan sonra ortaya çıkabilir.

Bu nedenle 3 aylık bebeğin ellerini ağzına götürmeye başlaması “birkaç gün içinde kesin diş çıkaracak” anlamına gelmez.

Diş çıkarma zamanlamasını ve hangi belirtilerin daha anlamlı olduğunu ayrıca anlattığımız Bebeklerde Diş Çıkarma Ne Zaman Başlar? İlk Diş Belirtileri Nelerdir? yazısına da göz atabilirsiniz.

Salya artışı varsa kesin diş mi geliyor?

Hayır.

Bu iki davranışın aynı döneme denk gelmesi ebeveynleri kolayca yanıltabilir.

Amerikan Pediatri Akademisine göre yaklaşık 3 aylık dönemden itibaren bebekler ağızlarını kullanarak çevrelerini daha fazla keşfetmeye başlayabilir; aynı dönemde salya miktarı da artabilir. İlk diş ise çoğu bebekte daha sonra görünür.

Dolayısıyla elini ağza götürme + salya = kesin diş çıkarma şeklinde bir denklem kurmak doğru değildir.

Diş etinde belirli bir bölgede hassasiyet veya şişlik ve belirgin çiğneme ihtiyacı gibi başka bulguların eşlik edip etmediğine bakmak daha anlamlıdır.

Bebeğin ellerini ağzına götürmesini engellemek gerekir mi?

Normal gelişim davranışıysa genellikle sürekli engellemeye çalışmak gerekmez.

Bunun yerine çevreyi güvenli hâle getirmek daha önemlidir. CDC de bebeklerin güvenli nesneleri ağızlarıyla keşfetmelerine fırsat verilebileceğini belirtiyor.

Dikkat edilmesi gereken asıl nokta, bebeğin ulaşabileceği nesnelerdir.

Küçük ve kopabilecek parçalar, keskin nesneler, piller, mıknatıslar, bozuk para gibi boğulma veya yaralanma riski taşıyan eşyalar bebeğin ulaşamayacağı yerde tutulmalıdır. Yaşına uygun oyuncakların temizliği de düzenli yapılabilir.

Bebeğin kendi elleri için ise günlük normal hijyen genellikle yeterlidir; her elini ağzına götürdüğünde panikle ellerini tekrar tekrar silmek gerekmez.

“Diş çıkarıyor” deyip hangi belirtileri görmezden gelmemeli?

Bebeklerde oldukça farklı sorunlar aynı döneme denk gelebilir. Bu nedenle belirgin hastalık belirtilerini otomatik olarak diş çıkarmaya bağlamak doğru değildir.

Özellikle bebeğinizde;

• yüksek ateş,
• belirgin halsizlik,
• beslenmede belirgin azalma veya beslenmeyi reddetme,
• tekrarlayan kusma veya ishal,
• normalden belirgin şekilde az idrar,
• nefes almada güçlük,
• olağandışı ve teselli edilemeyen huzursuzluk gibi belirtiler varsa yalnızca “diş çıkarıyor” varsayımıyla beklemek yerine sağlık profesyonelinden değerlendirme almak daha güvenlidir.

NHS de diş çıkarmanın ishale neden olduğunu gösteren kanıt bulunmadığını; Amerikan Pediatri Akademisi ise 38°C üzerindeki gerçek ateşin diş çıkarmanın normal bir sonucu olarak kabul edilmemesi gerektiğini belirtiyor.

Özellikle çok küçük bebeklerde ateş ayrıca önemlidir ve bebeğin yaşı değerlendirme şeklini değiştirebilir.

Yaşa ve diğer işaretlere birlikte bakmak en doğrusu

Bebeğin ellerini ağzına götürmesi çoğu zaman endişe verici bir davranış değil, gelişimin doğal parçalarından biridir.

İlk haftalarda açlık sinyallerinden biri olabilir. Biraz büyüdüğünde kendisini sakinleştirmek için ellerini emebilir. 3–4 aylık dönemde ellerini keşfetmesi ve el-ağız koordinasyonunun gelişmesi öne çıkar; ilerleyen aylarda oyuncakları ağza götürerek çevresini tanımaya başlar.

Diş çıkarma da olasılıklardan biridir ama tek açıklama değildir.

Bu nedenle en yararlı ipucu, yalnızca bebeğin eline değil yaşına, davranışın ne zaman ortaya çıktığına ve yanında başka hangi belirtilerin bulunduğuna bakmaktır.

Kaynakça

• Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — Developmental Milestones by 4 Months; 6 Month Milestone Checklist.
• American Academy of Pediatrics / HealthyChildren.org — Newborn Reflexes; Baby’s First Tooth: 7 Facts Parents Should Know.
• NHS — Baby Teething Symptoms.