Bebeğiniz gece gözünü açıyor, emzirince ya da biberon verince birkaç dakika içinde yeniden uyuyor. Bir saat sonra aynı şey tekrarlanıyor. Böyle gecelerde akla gelen soru oldukça doğal: Gerçekten acıktığı için mi uyanıyor, yoksa beslenmeden yeniden uyuyamadığı için mi?
Tek bir uyanmaya bakarak bunu anlamak mümkün değil. Üstelik bebeğin yaşı burada belirleyici. Yenidoğan bir bebeğin gece sık beslenmesi beklenen bir durumken, daha büyük ve gelişimi normal ilerleyen bir bebeğin her kısa uyanmada uzun bir beslenmeye ihtiyaç duyması aynı şekilde değerlendirilmeyebilir.
Önce yaşa bakmak gerekiyor
İlk aylarda gece uyanmalarını “alışkanlık” olarak değerlendirmek yanıltıcı olabilir. Yenidoğanların mideleri küçüktür ve hem anne sütü hem de mama ile beslenen bebeklerin günün 24 saatine yayılan sık beslenmelere ihtiyaç duyması normaldir.
NHS, bebek büyüdükçe gece beslenmelerine olan ihtiyacın azalabileceğini belirtiyor. 3–6 aylık bazı bebekler geceleri daha uzun uyumaya başlayabilir. 6–12 aylık dönemde ise bazı bebeklerde gece beslenmesi artık gerekli olmayabilir; fakat bu bütün bebekler için geçerli kesin bir takvim değildir.
Yani “6 aylık oldu, artık gece kesinlikle yememeli” şeklinde bir kural yoktur.
Bebeğin doğum haftası, kilosu, büyümesi, gündüz ne kadar beslendiği ve doktorunun önerileri bu değerlendirmeyi değiştirebilir.
Gece uyanmasının açlık olabileceğini düşündüren işaretler
Aç bir bebek yalnızca gözünü açmakla kalmaz; çoğu zaman beslenmeye belirgin biçimde yönelir.
Uyandığında memeyi veya biberonu istekli biçimde alması, düzenli şekilde emmesi ve gerçek bir beslenme yaptıktan sonra rahatlaması açlığın olası nedenlerden biri olduğunu düşündürür.
Burada önemli ayrım beslenmenin süresinden çok niteliğidir.
Örneğin bebek uyanıp güçlü ve ritmik biçimde emiyor, yutkunmaları fark ediliyor ve beslenmenin ardından daha uzun bir uykuya geçiyorsa açlık ihtimali daha anlamlıdır.
Buna karşılık memeyi yalnızca çok kısa süre emip hemen uykuya dönüyor, kısa süre sonra yeniden aynı şekilde uyanıyorsa beslenme bazen açlığı gidermekten çok uykuya yeniden geçişin bir parçası hâline gelmiş olabilir.
Bu tek başına kesin bir ölçüt değildir. Birkaç gecelik genel düzene bakmak daha anlamlıdır.
“Alışkanlıktan uyanıyor” denilen şey aslında ne olabilir?
Bebekler gece boyunca yetişkinler gibi tek parça derin uykuda kalmaz. Uyku döngüleri arasında kısa süreli uyanmalar yaşayabilirler.
Bazı bebekler bu kısa uyanmanın ardından kendi kendine yeniden uykuya geçerken bazıları uykuya ilk dalarken kullandığı koşulu tekrar arayabilir. Örneğin her gece memede uyuyan bir bebek, gece kısa süreli uyandığında yeniden emmek isteyebilir.
Bu durum bebeğin bilinçli olarak “kötü bir alışkanlık geliştirdiği” anlamına gelmez.
Bazen mesele açlıktan ziyade uykuya geçerken öğrendiği düzenin gece boyunca tekrar edilmesini istemesidir.
Bebeğiniz daha önce daha uzun uyurken son günlerde birden sık uyanmaya başladıysa bunun yalnızca beslenmeyle ilgili olmadığını da düşünmek gerekir. Merakça’daki bebeklerde uyku gerilemesi yazısında gelişim dönemlerinin uyku düzenini nasıl değiştirebildiğini ayrıca anlattık.
En işe yarayan ayrım: Geceye değil, 24 saatin tamamına bakın
“Gece kaç kere uyandı?” sorusu tek başına yeterli bilgi vermez.
Bunun yerine bebeğin bütün gününe bakmak daha kullanışlıdır:
- Gündüz yeterli ve düzenli besleniyor mu?
- Gece uyandığında gerçekten uzun ve etkin bir beslenme mi yapıyor?
- Beslenmeden sonra belirgin biçimde rahatlıyor mu?
- Kilo gelişimi beklenen şekilde ilerliyor mu?
- Islak bez sayısı yaşına uygun mu?
- Daha önceki uyku düzeninde ani bir değişiklik oldu mu?
NHS, bebeğin yeterli süt alıp almadığını değerlendirirken yalnızca beslenme sıklığına değil; kilo gelişimine, beslenme sonrasındaki davranışına ve ıslak bezlere de bakılmasını öneriyor. İlk günler geçtikten sonra yaklaşık altı ağır ıslak bez görülmesi, yeterli sıvı alımını değerlendirmede kullanılan göstergelerden biridir.
Dolayısıyla “Gece sık uyanıyor, kesin sütüm yetmiyor” sonucuna yalnızca uyanma sayısından hareketle varmak doğru değildir.
Bazen ne açlık ne de uyku alışkanlığıdır
Gece uyanmalarının iki seçeneği varmış gibi düşünmek de yanıltıcı olur.
Bebek;
diş çıkarma rahatsızlığı, burun tıkanıklığı, hastalık, bez rahatsızlığı, sıcak veya soğuk bir oda ya da gelişimsel bir değişiklik nedeniyle de daha sık uyanabilir.
Örneğin birkaç gecedir huzursuzluğa salya artışı, diş etlerinde hassasiyet ve çiğneme isteği eşlik ediyorsa bebeklerde diş çıkarma belirtilerine bakmak daha anlamlı olabilir.
Sıcak yaz gecelerinde ise sorun bazen beslenme düzeninden çok uyku ortamıdır. Odanın aşırı sıcak ya da soğuk olması uykuyu bölebilir. Merakça’daki bebekli evde klima ve oda sıcaklığı rehberinde bu konuyu ayrıntılı olarak ele aldık.
Gece uyanınca hemen beslemek gerekir mi?
Bu sorunun cevabı bebeğin yaşına göre değişir.
Çok küçük bebeklerde gerekli gece beslenmesini azaltmaya çalışmak doğru değildir. Yenidoğan veya kilo alımı yakından takip edilen bir bebek söz konusuysa gece beslenme düzeni çocuk doktorunun önerisine göre sürdürülmelidir.
Daha büyük, sağlıklı büyüyen ve gündüz yeterli beslenen bir bebekte ise her küçük kıpırdanmayı açlık kabul edip hemen beslemek yerine önce gerçekten uyanıp uyanmadığı gözlenebilir.
Bebek tamamen uyanmışsa ve belirgin açlık işaretleri gösteriyorsa beslenme geciktirilmemelidir.
Fakat yalnızca kısa bir mırıldanma veya birkaç saniyelik hareket her zaman tam uyanma anlamına gelmez. Bazı bebekler uyku döngüleri arasında ses çıkarıp kendi kendine yeniden uyuyabilir.
Amaç bebeği aç bırakmak değil; her gece sesini otomatik olarak açlık işareti kabul etmemektir.
“Daha çok mama verelim, bütün gece uyusun” yaklaşımı işe yarar mı?
Her zaman değil.
Bebeğin akşam normalden daha fazla yemesi mutlaka daha uzun uyuyacağı anlamına gelmez. NHS de büyük bir beslenmenin bebeğin bir sonraki beslenmeye kadar mutlaka daha uzun süre dayanacağı anlamına gelmediğini belirtiyor.
Bu nedenle bebeği daha uzun uyusun diye kapasitesinin üzerinde beslemeye çalışmak doğru bir çözüm değildir.
Biberonla beslenen bebeği şişeyi bitirmeye zorlamak da önerilmez. Bebeğin doyma işaretlerini takip etmek daha güvenlidir.
Ne zaman çocuk doktoruna danışılmalı?
Gece uyanması tek başına genellikle acil bir sorun değildir. Fakat uyanmalara beslenme veya genel durumla ilgili başka değişiklikler eşlik ediyorsa değerlendirme almak gerekir.
Bebeğin kilo alımının yetersiz olması, beslenmeyi reddetmesi, normalden belirgin az idrar yapması, alışılmadık derecede halsiz görünmesi veya beslenme sırasında güçlük yaşaması durumunda çocuk doktoruna danışılmalıdır.
Aynı şekilde daha önce düzenli ilerleyen beslenme veya uyku düzeninde açıklanamayan ve uzun süren belirgin bir değişiklik varsa bunu yalnızca “alışkanlık yaptı” diyerek geçiştirmemek gerekir.
Açlık mı, yeniden uyuma ihtiyacı mı?
Gece uyanan bebeğin nedenini tek bir işaretten anlamaya çalışmak yerine yaşı, gündüz beslenmesi, kilo gelişimi ve uyanınca yaptığı beslenmenin niteliğini birlikte değerlendirmek daha doğru bir yaklaşım sağlar.
İlk aylarda gece beslenmeleri gelişimin doğal bir parçasıdır. Daha büyük bir bebekte ise birkaç dakikalık emmenin ardından hemen uyuyup kısa süre sonra yeniden uyanması, açlığın dışında uykuya geçiş düzeninin de etkili olabileceğini düşündürebilir.
En önemli nokta, gece beslenmesini yalnızca takvim yaşı nedeniyle kesmemek ve her uyanmayı da otomatik olarak açlık şeklinde yorumlamamaktır.
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.