Eylül Ayında Hangi Sebze ve Meyveler Yenir? Mevsim Takvimi

Eylül, pazar tezgâhlarında yaz ile sonbaharın yan yana görülebildiği aylardan biri. Domates, biber ve patlıcan gibi yaz sebzeleri hâlâ bulunurken üzüm, elma ve armut gibi sonbaharla özdeşleşen meyveler de daha fazla öne çıkmaya başlıyor.

Ancak Eylül ayında hangi sebze ve meyvelerin yenebileceğini değerlendirirken Türkiye’nin tamamı için tek bir hasat günü olmadığını unutmamak gerekiyor. Ürünün çeşidi, yetiştirildiği bölge ve o yılın hava koşulları hasat dönemini birkaç hafta değiştirebilir.

Eylül Ayında Hangi Meyveler Yenir?

Eylül ayında tezgâhlarda öne çıkan meyveler arasında üzüm, incir, elma, armut, şeftali, nektarin, erik, kavun, karpuz ve ceviz bulunur.

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı il müdürlüklerinin Eylül tarım takvimlerinde de erik, şeftali, elma, armut, ceviz ve badem hasadının bu dönemde devam ettiği belirtiliyor.

Üzüm, elma ve armut özellikle ay ilerledikçe daha fazla öne çıkarken şeftali, nektarin, kavun ve karpuz gibi yaz meyveleri Eylül’ün ilk bölümünde daha sık görülebilir.

Bu nedenle Eylül’ün ilk haftasında hazırlanan meyve sepeti ile ayın son haftasındaki sepet aynı olmayabilir.

Eylül Ayında Hangi Sebzeler Yenir?

Eylül ayında yaz sebzelerinin önemli bir bölümü hâlâ tüketilebilir.

Domates, biber, patlıcan, kabak, salatalık, taze fasulye, bamya, semizotu ve mısır ayın özellikle ilk bölümünde pazarlarda sık görülebilen ürünler arasındadır.

Tarım ve Orman Bakanlığının Eylül tarım takviminde yazlık sebzelerin hasadının bu dönemde sona yaklaşmaya başladığı belirtiliyor. Bu da Eylül’ü domates, biber ve patlıcan gibi yazlık ürünler açısından bir çeşit geçiş ayı hâline getiriyor.

Burada markette yıl boyunca ürün bulunmasıyla ürünün doğal açık tarla sezonunda olması arasında ayrım yapmak gerekiyor. Seracılık, depolama ve Türkiye’nin farklı iklim bölgelerindeki üretim sayesinde pek çok sebze yılın başka dönemlerinde de satılabiliyor.

Eylül’ün Başında ve Sonunda Sepet Neden Değişiyor?

Ayın ilk haftalarında yaz sıcaklıklarının devam ettiği bölgelerde domates, biber, patlıcan, salatalık, kabak, karpuz, kavun ve şeftali gibi ürünler hâlâ güçlü olabilir.

Eylül’ün ikinci yarısına gelindiğinde ise elma, armut, üzüm ve ceviz gibi sonbahar ürünleri daha fazla öne çıkar.

Tarım ve Orman Bakanlığı Eylül Tarım Takvimi de Eylül ayında elma, armut, erik, şeftali, ceviz ve badem hasadının sürdüğünü, yazlık sebze hasadının ise sezon sonuna geldiğini gösteriyor.

Dolayısıyla “Eylül ayında ne yenir?” sorusunda yalnızca aya değil, ayın hangi döneminde olduğumuza da bakmak daha doğru bir alışveriş planı oluşturabilir.

Bunu da okuyun: Eylül Ayında Balkona Ne Ekilir? Sonbaharda Yetiştirilebilecek Sebze ve Çiçekler

Mevsiminde Sebze ve Meyve Tüketmenin Avantajı Ne?

Mevsim takvimi yalnızca hangi ürünün hangi ayda yetiştiğini öğrenmek için kullanılmaz. Ürünün bol olduğu dönemde alışveriş yapmak, daha fazla seçenek bulmayı ve bütçeyi daha rahat yönetmeyi de sağlayabilir.

Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarının beslenme önerilerinde farklı renk ve türlerde sebze-meyve tüketilmesi ve mümkün olduğunca ürünlerin mevsiminde, bol bulunduğu dönemlerde tercih edilmesi öneriliyor.

Beslenmede tek bir meyve veya sebzeye ağırlık vermek yerine farklı ürünleri dönüşümlü kullanmak daha çeşitli bir mutfak oluşturabilir.

Konuyla ilgili resmî önerileri Sağlık Bakanlığı – Yeterli ve Dengeli Beslenme sayfasından inceleyebilirsiniz.

Eylül İçin Pratik Alışveriş Sepeti

Eylül ayında mutfak alışverişini karmaşıklaştırmaya gerek yok.

Kahvaltı ve salatalar için domates, salatalık ve biber; sıcak yemekler için patlıcan, kabak veya taze fasulye; meyve için ise üzüm, incir, elma ve armut iyi bir başlangıç oluşturabilir.

İncir, şeftali ve olgun armut gibi çabuk yumuşayan ürünleri uzun süre tüketilecekmiş gibi çok miktarda almak yerine birkaç günlük ihtiyaca göre almak gıda kaybını azaltabilir.

Evde alınan sebze ve meyvelerin bir bölümü tüketilemeden bozuluyorsa gıda israfını önleme ve yiyecekleri daha uzun süre taze tutma yolları yazımıza da göz atabilirsiniz.

Bir ürünün tüketilip tüketilemeyeceğinden emin değilseniz yalnızca görünümüne veya kokusuna güvenmek de her zaman yeterli değildir. Saklama süresi, sıcaklık ve üründeki değişiklikleri birlikte değerlendirmek gerekir. Bu konuda gıdaların bozulduğu nasıl anlaşılır? rehberimiz yardımcı olabilir.

Eylül ürünlerini aynı yerde saklamayın

Eylül sepetinde yaz ve sonbahar ürünleri bir arada olduğu için saklama hatası da bu ayda sık yapılıyor. Tarım ve Orman Bakanlığının gıda israfına karşı yürüttüğü Gıdanı Koru kampanyasındaki önerilere göre bazı meyveler olgunlaşmayı hızlandıran etilen gazı salgılıyor; bu gaza duyarlı ürünlerle aynı kapta veya çekmecede durduklarında onların da daha çabuk yumuşayıp bozulmasına yol açabiliyor.

Etilen salgılayan (ayrı tutun)	Etilenden etkilenen
Elma, üzüm, şeftali, nektarin, incir, kavun	Armut, erik, domates, salatalık, taze fasulye, havuç, lahana

Pratikte bu, pazardan aldığınız elma ve üzümü domates, salatalık ve fasulyeyle aynı poşette bırakmamak demek. Armudu hızlı olgunlaştırmak istiyorsanız ise kısa süreliğine elmanın yanına koymak işe yarayabilir.

Eylül alışverişinde sık yapılan hatalar

• Ay sonunda yaz meyvesine yüklenmek: Şeftali ve karpuz gibi ürünler ayın ikinci yarısında azalır; eldeki ürün daha çok son hasattan veya depodan gelir.
• Her ürünü tek seferde haftalık almak: İncir ve olgun şeftali birkaç gün içinde tüketilmezse çabuk bozulur.
• Listeyi bütün Türkiye için aynı saymak: Ege ve Akdeniz’de yaz ürünleri daha uzun sürerken iç ve doğu bölgelerde sonbahar ürünlerine daha erken geçilir.

Sık sorulan sorular

Eylülde karpuz ve kavun yenir mi?

Ayın ilk yarısında pazarlarda hâlâ bulunurlar. Eylül ilerledikçe arz azalır; bu nedenle ay sonunda alınan karpuz ve kavunda olgunluğu daha dikkatli kontrol etmek gerekir.

Eylülde satılan ceviz yeni hasat mı?

Tarım takvimlerinde ceviz hasadının eylülde sürdüğü belirtiliyor; bu ayda tezgâhlarda yeni hasat cevize rastlamak mümkün. Kabuklu cevizi kuru ve serin bir yerde saklamak tazeliğini korumaya yardımcı olur.

Eylül Ayında Ne Yenir?

Eylül ayını tek bir ürün listesi yerine yazdan sonbahara geçiş dönemi olarak düşünmek daha doğru.

Ayın başında domates, biber, patlıcan, kavun ve şeftali gibi yaz ürünleri öne çıkarken; ilerleyen haftalarda üzüm, elma, armut ve ceviz gibi sonbahar ürünleri ağırlık kazanmaya başlar.

Yaşadığınız bölgedeki pazarda o hafta bol bulunan, taze görünen ve mevsim koşullarına uygun ürünleri tercih etmek, sabit bir internet listesini takip etmekten daha kullanışlı bir yöntemdir.

Kaynakça

Tarım ve Orman Bakanlığı – Eylül Tarım Takvimi

Sağlık Bakanlığı – Yeterli ve Dengeli Beslenme, Sebze ve Meyve Grubu