Sabah uykusu hâlâ kolay geliyor ama öğleden sonraki ikinci uyku her gün biraz daha zorlaşıyor olabilir. Bebeğiniz yatağında oyalanıyor, uyumuyor; uyursa bu kez akşam yatış saati belirgin biçimde gecikiyor.
Birkaç gün böyle geçince “Artık tek uykuya mı geçmeli?” sorusu ortaya çıkıyor. Ancak ikinci uykuyu birkaç kez reddetmek, tek başına geçiş zamanının geldiğini göstermez. Daha önemli olan, bu değişikliğin birkaç günlük geçici bir dönem mi yoksa düzenli bir örüntü mü hâline geldiğidir.
2 uykudan 1 uykuya geçiş genellikle ne zaman olur?
Bütün bebekler için geçerli tek bir ay yoktur.
Çocuklar büyüdükçe gündüz daha uzun süre uyanık kalabilir ve gündüz uyku düzenleri zamanla değişir. Birçok çocuk ikinci yaşına yaklaşırken iki gündüz uykusundan tek gündüz uykusuna geçmeye başlar.
Sleep Foundation tarafından yayımlanan ve sağlık uzmanlarınca gözden geçirilen bilgilerde de çocukların yaklaşık 18–24 aylık dönemde çoğunlukla tek gündüz uykusu düzenine geçtiği belirtiliyor.
Ancak bu, her bebeğin 18 aylık olduğunda mutlaka tek uyku yapması gerektiği anlamına gelmez.
Bazı çocuklar daha erken işaret gösterebilirken bazıları iki gündüz uykusuna daha uzun süre ihtiyaç duyabilir. Bu yüzden yalnızca yaşa bakıp “Artık kesin geçmeli” demek yerine bebeğin birkaç hafta boyunca gösterdiği uyku davranışını izlemek daha anlamlıdır.
Bebeğin tek uykuya hazır olduğunu gösteren belirtiler
En belirgin işaretlerden biri, ikinci uykunun sürekli biçimde zorlaşmasıdır.
Örneğin bebeğiniz uzun süredir benzer saatlerde iki kez uyurken artık ikinci uykuda 30–45 dakika boyunca uyumuyor, yatağında oyalanıyor ve buna rağmen akşama kadar çok zorlanmadan dayanabiliyorsa gündüz uyku ihtiyacının değişmeye başladığı düşünülebilir.
Tek uykuya geçişe hazır olduğuna işaret edebilecek durumlar şunlardır:
- İkinci gündüz uykusunu günler boyunca sık sık reddetmesi
- İkinci uyku gerçekleştiğinde gece yatış saatinin belirgin biçimde gecikmesi
- İki uyku yaptığı günlerde gece uykuya dalmakta zorlanması
- Sabah uykusunun giderek daha geç saate kayması
- Tek uyku yaptığı günlerde akşama kadar aşırı yorulmadan dayanabilmesi
Burada en önemli nokta sürekliliktir.
Bebek üç gün boyunca ikinci uykuyu reddedip sonraki günlerde yeniden rahat biçimde uyuyorsa, bu durum kalıcı bir geçişten çok geçici bir uyku değişikliği olabilir.
İkinci uykuyu reddetmek her zaman tek uykuya geçiş anlamına gelir mi?
Hayır.
Diş çıkarma, hastalık, seyahat, ev düzeninin değişmesi, yeni motor beceriler veya geçici uyku bozulmaları gündüz uykularını etkileyebilir.
Bu yüzden yalnızca birkaç gün ikinci uykuyu reddetmesine bakarak o uykuyu tamamen kaldırmak erken olabilir.
Merakça’daki Bebeklerde Uyku Gerilemesi Nedir? Hangi Aylarda Görülür ve Ne Kadar Sürer? yazısında da anlattığımız gibi, bazı dönemlerde daha önce çalışan bir uyku düzeni geçici olarak bozulabilir.
Aradaki farkı şöyle düşünmek daha kolaydır:
Uyku gerilemesinde daha önce sorunsuz ilerleyen düzen aniden bozulabilir ve hem gece hem gündüz uykuları geçici olarak zorlaşabilir.
Tek uykuya geçişte ise ikinci uyku giderek daha az gerekli hâle gelir ve çocuk daha uzun uyanıklık sürelerini tolere etmeye başlar.
Bu nedenle yalnızca “İkinci uykuda uyuyor mu?” sorusuna değil, “Uyumadığı günlerde günün geri kalanını nasıl geçiriyor?” sorusuna da bakmak gerekir.
Tek uykuya çok erken geçildiği nasıl anlaşılır?
Geçiş çok erken yapıldığında bebeğin günün ilerleyen saatlerinde aşırı yorulduğu görülebilir.
Öğle uykusuna kadar zor dayanıyor, uykudan kısa sürede uyanıyor veya akşam saatlerinde belirgin biçimde huzursuzlaşıyorsa tek uyku düzenine henüz tam hazır olmayabilir.
Erken geçişte şu belirtiler görülebilir:
- Sabah saatlerinde belirgin uyku hâli
- Öğle uykusundan önce yoğun huzursuzluk
- Tek gündüz uykusunun çok kısa sürmesi
- Akşamüstü sürekli uyuklama isteği
- Gece uyanmalarında artış
- Sabah normalden daha erken uyanma
Bu tablo birkaç gün üst üste devam ediyorsa tek uyku düzeninde ısrar etmek yerine iki uyku düzenine geçici olarak dönmek gerekebilir.
Geçiş süreci her gün aynı ilerlemek zorunda değildir.
2 uykudan 1 uykuya geçiş bir günde yapılmak zorunda mı?
Hayır. Birçok çocukta bu geçiş kademeli ilerler.
Bir gün tek uzun gündüz uykusuyla rahatça günü tamamlayabilirken ertesi gün sabah çok erken kalktığı için iki uykuya ihtiyaç duyabilir.
Bu durum geçişin başarısız olduğu anlamına gelmez.
Uyku ihtiyacı; gece ne kadar uyunduğuna, sabah kalkış saatine, gün içindeki hareketliliğe ve önceki günün toplam uyku süresine göre değişebilir.
Bu nedenle sabah uykusunu bir anda tamamen kaldırmak yerine gündüz uykusunun saatini zaman içinde biraz daha ileri taşımak daha yumuşak bir geçiş sağlayabilir.
Örneğin sabah 10.00 civarında uyumaya alışmış bir çocuğu bir anda 13.00’e kadar uyanık tutmak yerine yeni uyku saati kademeli olarak ileri alınabilir.
Buradaki amaç bebeği mümkün olduğunca uzun süre uyanık tutmak değildir. Amaç, tek gündüz uykusunun günün ortasına yerleşmesini sağlarken aşırı yorulmayı önlemektir.
Tek gündüz uykusu kaç saat olmalı?
Her çocuk için geçerli kesin bir gündüz uykusu süresi yoktur.
Toplam uyku süresine bakmak daha anlamlıdır.
American Academy of Sleep Medicine, 1–2 yaş arasındaki çocukların gündüz uykuları dahil olmak üzere 24 saatte toplam yaklaşık 11–14 saat uyumasını öneriyor.
Dolayısıyla gece 11–12 saat uyuyan bir çocuk ile gece daha kısa uyuyan bir çocuğun gündüz uyku ihtiyacı aynı olmayabilir.
Tek uykunun süresini başka çocuklarla kıyaslamak yerine şu sorulara bakmak daha yararlıdır:
Bebek uykudan dinlenmiş kalkıyor mu?
Akşama kadar belirgin biçimde aşırı yorulmadan dayanabiliyor mu?
Gece uykuya geçişi bu düzenden olumsuz etkileniyor mu?
Bu üç sorunun yanıtı, tek başına saat hesabından daha açıklayıcı olabilir.
Geçiş sırasında gece uykusu bozulabilir mi?
Evet, özellikle program bebeğin ihtiyacına göre çok hızlı değiştirilirse gece uykusu da etkilenebilir.
Gündüz yeterince uyumayan bir çocuk akşam erken saatlerde aşırı yorulabilir. Tersine, günün çok geç saatinde yapılan uzun bir ikinci uyku da gece yatış saatini ileri kaydırabilir.
Bu dönemde sık yapılan hatalardan biri, gündüz uykusu azaldıkça gece yatış saatini sürekli daha geçe bırakmaktır.
Bazı günlerde gündüz uykusu kısa kaldıysa akşam rutinini biraz daha erken başlatmak daha rahat bir gün sonu sağlayabilir.
Uyku ortamının da mümkün olduğunca tutarlı olması önemlidir. Özellikle sıcak havalarda oda sıcaklığı konusunda tereddüdünüz varsa Bebekli Evde Klima Kaç Derecede Olmalı? yazımıza da göz atabilirsiniz.
Bir gün tek uyuması geçişin tamamlandığı anlamına gelmez
Bu süreçte tek bir güne bakmak yanıltıcı olabilir.
Bebeğiniz bir gün ikinci uykusunu tamamen reddedebilir, ertesi gün ise yeniden iki uykuya ihtiyaç duyabilir. Özellikle gece kötü uyuduğu veya sabah çok erken uyandığı günlerde gündüz uyku ihtiyacı artabilir.
Gerçekten hazır olan bir çocukta ise zamanla daha tutarlı bir tablo oluşur: İkinci uykuya ihtiyaç azalır, tek gündüz uykusu daha uzun ve düzenli hâle gelir, çocuk akşama kadar aşırı yorulmadan kalabilir.
Uyku düzenindeki değişiklik çok ani başladıysa, beslenme veya genel durumda farklılık varsa ya da uyku sorunu uzun süre devam ediyorsa bunu yalnızca “tek uykuya geçiş” olarak değerlendirmemek gerekir. Böyle bir durumda çocuk doktoruna danışmak daha doğru olur.
2 uykudan 1 uykuya geçiş tek bir tarihte gerçekleşen bir değişiklik değildir. Yaş yaklaşık zamanı gösterebilir; asıl ipucunu bebeğin birkaç hafta boyunca nasıl uyuduğu, ikinci uyku olmadan günü nasıl geçirdiği ve gece uykusunun nasıl etkilendiği verir.
Kaynakça
American Academy of Sleep Medicine – Child Sleep Duration Health Advisory
Sleep Foundation – When Should Kids Stop Taking Regular Naps?
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.