Makarna, pişerken yüzeyinden suya geçen nişasta yüzünden yapışır: Kaynar suya giren makarnanın dış yüzeyi ilk dakikalarda yapış yapış olur ve bu sırada birbirine değen parçalar kaynaşır. Önlemenin yolu suya yağ dökmek değil; makarnayı bol ve fokur fokur kaynayan suya atıp ilk bir iki dakika sık karıştırmak, paketteki süreden fazla pişirmemek ve süzdükten sonra bekletmeden sosla buluşturmaktır.

Pişerken yapışıyorsa
American Chemical Society’nin makarna pişirmenin kimyasını anlatan açıklamasına göre ısıyla birlikte makarnadaki nişasta su çekip şişer, proteinler ise pıhtılaşarak bu nişastayı tutan bir ağ oluşturur. Yüzeydeki nişastanın bir kısmı suya geçer; makarnanın sosu tutmasını sağlayan da aynı yapışkanlıktır. Sorun, bu evrede makarnaların hareketsiz kalıp birbirine yaslanmasıdır.
Bu yüzden karıştırmanın zamanı her şeydir. Yemek bilimi yazarı Harold McGee, spagetti ve şerit makarnalar için suya girdikten sonraki ilk bir iki dakika sık karıştırmayı, kısa makarnalar için ise ara ara karıştırmayı yeterli buluyor. Barilla da pişirme boyunca düzenli karıştırmayı öneriyor. Sonrasında tencerenin başında kaşık çevirmeniz gerekmez. Spagettiyi tencereye sığdırmak için ortadan kırmak yerine, alt kısmı yumuşayınca yavaşça bastırıp suya gömün ve hemen karıştırın.
Su miktarı da işi kolaylaştırır. Paketlerde sık görülen ölçü 100 gram makarnaya yaklaşık 1 litre sudur; makarna rahat hareket eder ve eklendiğinde su fazla soğuyup kaynamayı bırakmaz. Daha az suyla da yapışmadan pişirilebilir; McGee’nin denemelerinde belirleyici olan suyun miktarı değil, ilk dakikalarda karıştırılmasıydı. Ama küçük bir tencereye yarım kilo makarna sıkıştırmak, yapışma riskini kesinlikle artırır.
Suya yağ koymak işe yarar mı?
Pek yaramaz. Yağ suyun yüzeyinde kalır; makarnaların çoğu zaman suyun içinde birbirine değdiği anı etkilemez. Barilla haşlama suyuna yağ eklenmemesini açıkça öneriyor; yağ, süzülen makarnanın üzerinde ince bir tabaka bırakırsa sosun tutunmasını da zorlaştırabilir. Tuz ise yapışmayla ilgili değildir, yalnızca lezzet içindir ve su kaynadıktan sonra eklenir.
Fazla pişirmek de yapışmayı artırır. Süre uzadıkça makarna daha çok su çeker, yüzeyi yumuşar ve kolayca kaynaşır. Paketteki süreyi başlangıç kabul edin, son dakikada tadına bakın; makarna sosun içinde bir iki dakika daha pişecekse tencereden biraz diri alın.
Bunu da okuyun: Patates Kızartması Neden Yumuşak Olur? Çıtır Yapmanın Yolları
Süzdükten sonra yapışıyorsa

Haşlarken her şey yolundaydı ama süzgeçte birkaç dakika bekleyen makarna topaklandıysa sebep farklıdır: Sıcak ve nişastalı yüzeyler soğurken birbirine yapışır. Çözüm sırayı değiştirmektir. Sosu makarnadan önce hazırlayın, makarnayı süzer süzmez sosun bulunduğu tavaya alın ve karıştırın. Süzmeden önce bir iki bardak haşlama suyu ayırın; Barilla da bunu öneriyor. Nişastalı bu sudan sosa azar azar eklemek hem kıvamı açar hem de topaklanmaya başlamış makarnayı çözer.
Sıcak servis edilecek makarnayı soğuk suyla yıkamak yapışmayı önler ama sosu tutacak nişastayı da götürür ve makarnayı soğutur; bu yüzden sıcak soslu yemeklerde gerekmez. Makarna salatası gibi soğuk tariflerde ya da makarnayı önceden haşlayıp bekletecekseniz durum değişir: Bu durumda süzülen makarnayı kısa süre soğuk suyla durulamak ve çok az yağla harmanlamak, buzdolabında topaklanmasını önler. Benzer bir nişasta meselesini pirinçte merak ediyorsanız pirinç pilavı neden lapa olur yazısına bakabilirsiniz.
Bunu da okuyun: Yumurta Haşlanırken Neden Çatlar? Çatlamadan Haşlamanın Doğru Yolu
Kaynakça
American Chemical Society – You’re Cooking Pasta Wrong (Here’s How to Do It Right)
Harold McGee – How Much Water Does Pasta Really Need? (The New York Times)
Yorumlar Sen ne düşünüyorsun? Okumak veya yorum yazmak için tıkla.